Çocuklarda içe basma, özellikle yürümeye başlanan ilk yıllarda ailelerin en sık fark ettiği durumlardan biri. Ayakların yürürken içe doğru dönmesiyle kendini gösteren bu durum çoğu zaman “nasıl olsa büyüyünce geçer” düşüncesiyle göz ardı ediliyor. Ancak uzmanlar, her içe basmanın masum olmadığını ve bazı durumlarda altta yatan ortopedik ya da nöromüsküler sorunların habercisi olabileceğini vurguluyor.
Acıbadem Kartal Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Salih Söylemez, çocuklarda içe basmanın büyük bir kısmının fizyolojik gelişimin bir parçası olduğunu ancak doğru gözlem yapılmadığında gereksiz uygulamalarla sürecin yanlış yönetilebildiğini belirtiyor. Söylemez’e göre, içe basmanın nedeni netleştirilmeden kullanılan tabanlıklar, özel ayakkabılar ve yönlendirici aparatların çoğu zaman bilimsel bir faydası bulunmuyor.
İçe Basma Çocuklarda Ne Kadar Yaygın?
İçe basma, çocukluk çağında en sık görülen yürüyüş bozukluklarından biri. Özellikle 1–6 yaş arasında oldukça yaygın olarak izleniyor. Çocuk büyüdükçe kemiklerin dönme açılarının ve kas dengesinin değişmesiyle birlikte çoğu vakada kendiliğinden düzelme görülüyor. Ancak bazı çocuklarda içe basma kalıcı hale gelebiliyor ya da günlük yaşamı olumsuz etkileyecek düzeye ulaşabiliyor.
Bu noktada kritik olan, içe basmanın kaynağının doğru belirlenmesi. Çünkü her içe basma aynı nedene bağlı gelişmiyor ve her çocuk için aynı yaklaşım geçerli olmuyor.
Çocuklarda İçe Basmanın En Sık Görülen 5 Nedeni
1. Kalçadan Kaynaklanan İçe Basma
Kalça ekleminde uyluk kemiğinin doğuştan içe dönük olması, çocuklarda içe basmanın en sık nedenlerinden biri. Bu çocuklar genellikle yürürken ayak uçlarını içe çevirir, “W” şeklinde oturmayı tercih eder ve koşarken sık düşebilir.
Doç. Dr. Mehmet Salih Söylemez, bu durumun çoğunlukla fizyolojik kabul edildiğini ve 6–8 yaşına kadar kendiliğinden düzelme eğilimi gösterdiğini aktarıyor. Bu süreçte ailelerin yönlendirici ayakkabı, cihaz veya oturuşu zorlayan aparatlara başvurmasının bilimsel bir karşılığı olmadığını vurguluyor. Takip, hareketli oyunlar ve kasları güçlendiren aktiviteler çoğu çocuk için yeterli oluyor.
2. Baldır Kemiğine Bağlı İçe Basma
Baldır kemiğinin (tibia) içe dönük olmasıyla ortaya çıkan bu tabloda ayaklar ve dizler içe bakar, çocuk yürürken takılabilir ve dengesiz görünebilir. Bu durum genellikle 4–6 yaş arasında kendiliğinden düzelir.
Uzmanlara göre bu süreçte tabanlık ya da ayakkabı değişikliği sorunu çözmez. Çocuğun aktif bir yaşam sürmesi, kas gelişimini destekleyerek yürüyüşün doğal seyrinde düzelmesine katkı sağlar. Ancak içe basma 8–9 yaş sonrasında da belirgin şekilde devam ediyorsa cerrahi seçenekler gündeme gelebilir.
3. Ayak Ön Kısmının İçe Dönmesi
Özellikle bebeklik döneminde sık görülen bu durumda, ayak ön kısmı içe dönükken topuk normal konumda kalır. Çoğu vakada ayak esnek yapıdadır ve pasif hareketle düzeltilebilir.
İlk 6–12 ay içinde büyük oranda kendiliğinden düzelme beklenir. Esnek vakalarda ailelere nazik germe egzersizleri gösterilirken, sert tiplerde alçıyla kademeli düzeltme gerekebilir. Nadiren, ilerleyen yaşlarda kalıcı sorunlara yol açan vakalarda cerrahi tedavi gündeme gelir.
4. Düz Tabanlığa Bağlı İçe Basma
Çocukluk çağında düz tabanlık oldukça yaygındır ve çoğu zaman tedavi gerektirmez. Esnek düz tabanlık ağrıya yol açmıyorsa sadece takip yeterlidir. Ancak bazı çocuklarda düz tabanlık sert yapıdadır ve yürüyüşü, oyunları ve günlük aktiviteleri zorlaştırabilir.
Bu tür durumlarda kişiye özel tabanlıklar ağrı kontrolünde yardımcı olabilir. Şiddetli ağrı, belirgin yürüyüş bozukluğu ve konservatif tedavilere yanıt alınamayan vakalarda cerrahi seçenekler değerlendirilir.
5. Kas ve Bağ Gevşekliğine Bağlı İçe Basma
Bağların gevşek, kasların ise yeterince güçlü olmadığı çocuklarda içe basma zamanla belirginleşebilir. Bu çocuklar çabuk yorulur, uzun yürüyüşlerde bacak ağrısından şikâyet eder.
Doç. Dr. Söylemez, bu grupta sert ortopedik ayakkabıların kas gelişimini baskılayabileceğini belirterek, tedavinin temelini kas güçlendirme, denge ve koordinasyon egzersizlerinin oluşturduğunu ifade ediyor. Hareketli yaşam tarzı ve uygun egzersizlerle çoğu çocukta belirgin iyileşme sağlanabiliyor.
Ailelerin En Sık Yaptığı Hatalar
Uzmanlara göre ailelerin en sık düştüğü hataların başında, içe basmanın nedenini bilmeden tabanlık ve özel ayakkabı kullanımı geliyor. Ayrıca “nasıl olsa geçer” diyerek belirgin ve ilerleyici vakaların uzun süre takip edilmemesi de önemli bir sorun.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
-
İçe basma tek taraflıysa
-
Çocuk sık düşüyor veya yürümekte zorlanıyorsa
-
Ağrı eşlik ediyorsa
-
7–8 yaş sonrasında belirgin şekilde devam ediyorsa
-
Günlük yaşamı veya çocuğun psikolojisini etkiliyorsa
mutlaka çocuk ortopedisi uzmanına başvurulması öneriliyor.
Erken Gözlem, Doğru Yönlendirme
Çocuklarda içe basma çoğu zaman büyümenin doğal bir parçası olsa da her vaka aynı değildir. Doğru gözlem, gereksiz müdahalelerden kaçınma ve gerektiğinde uzman değerlendirmesi, hem çocuğun sağlıklı gelişimi hem de ailelerin kaygılarının azalması açısından büyük önem taşır.
