Uzmanlar uyarıyor: “Lifleri unutuyoruz, böbreklere yük bindiriyoruz”
Son yıllarda market raflarında yüksek proteinli ürünler hızla artarken, sosyal medyada da “protein maksimizasyonu” trendi popüler hale geldi. Artık yalnızca sporcular değil, günlük tüketici de protein tozlu kahvelerden, yüksek proteinli çikolatalara kadar farklı ürünlerle proteini hayatının merkezine alıyor. Ancak uzmanlara göre bu protein çılgınlığı önemli riskler barındırıyor.
Protein nedir ve neden bu kadar popüler?
South Wales Üniversitesi Beslenme Uzmanı Dr. Emma Beckett, proteinin vücudumuzdaki kritik rolünü şöyle açıklıyor:
“Protein bir makro besin maddesi ve tamamen yapı taşlarıyla ilgilidir. Yeterince almazsak, kaslarımızı ve işlevsel yapıları parçalamak zorunda kalırız.”
Kas yapımında, hemoglobin üretiminde, cilt ve saç sağlığında görev alan protein; et, yumurta, baklagiller, süt ürünleri ve kuruyemişlerde bulunuyor. İngiliz Kalp Vakfı, yetişkinler için günlük önerilen miktarı kilogram başına 0,75 gram olarak belirliyor.
Ancak yüksek proteinli ürünlerin gözle görünür sonuçlar vaat etmesi, popülaritesini artırıyor. ABD’deki Men’s Health dergisi editörlerinden Paul Kita, “Protein kasları büyütür, insanlar aynada sonuçlarını görebilir. Ama kimse lifin kalp sağlığınıza etkisini plajda göremez” diyerek, estetik kaygının ilgiyi tetiklediğini söylüyor.
Lif ikinci planda kaldı!
Uzmanlara göre proteine olan bu yoğun odaklanma, lif tüketimini geri plana itiyor. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) cerrahı Dr. Karan Rajan, lifin bağırsak ve genel sağlık için önemine dikkat çekiyor:
“Lif bağırsakları süpürür, düzenli çalışmasını sağlar. Ayrıca bağırsak bakterileri liften yararlı bileşikler üreterek vücuttaki enflamasyonu azaltır.”
Yüksek lifli beslenme, kalp hastalığı, felç ve tip 2 diyabet riskini azaltıyor. Buna rağmen İngiltere’de bireylerin önerilen 30 gram lifi günlük beslenmelerine dahil edemedikleri belirtiliyor.
Protein ürünleri sanıldığı kadar masum mu?
Piyasada satılan yüksek proteinli ürünlerin çoğu işlenmiş gıdalar arasında. Bu ürünlerde proteinin acı tadını bastırmak için şeker eklendiğini söyleyen Paul Kita, üç hafta süren kendi deneyimini şöyle aktarıyor:
“Yüksek proteinli yulaf ezmesi, makarna ve hatta su tükettim. Kilo almadım ama sürekli tatlı bir tat ağzımda kaldı. Daha fazla egzersiz yapmak zorunda hissettim. Kaslarım biraz büyüdü ama süreç boyunca perişandım.”
Beslenme uzmanı Dr. Beckett ise bu konuda uyarıyor:
“Piyasada gördüğümüz yüksek proteinli işlenmiş gıdalar, besin dengesi açısından risk oluşturuyor. Bizler tek bir yakıtla çalışmıyoruz; sağlığımız için çeşitliliğe ihtiyacımız var.”
Çok fazla protein zararlı olabilir mi?
Uzmanlara göre fazla protein tüketmek, özellikle hayvansal kaynaklı olduğunda böbreklere ekstra yük bindirebilir. İngiliz Diyetetik Derneği, aşırı protein alımının mide bulantısı, böbrek taşı ve uzun vadede böbrek hastalıklarına yol açabileceğini bildiriyor. Ayrıca yüksek proteinli diyetler kemik sağlığını da olumsuz etkileyebilir.
Pazarın büyüklüğü milyarlarca doları buluyor
Tüm bu risklere rağmen, küresel protein pazarı hızla büyüyor. Pazar araştırma şirketi Spins’in yöneticisi Scott Dicker, “Abur cubura bir kaşık protein eklediğinizde artık sağlıklı gibi algılanıyor. Bu da büyük bir ticari avantaj sağlıyor” diyor. 2021’de 4,4 milyar dolar olan protein tozu pazarının 2030’da 19,3 milyar dolara ulaşması bekleniyor.
Denge şart: Protein de lif de gerekli
Uzmanların ortak görüşü, dengenin altını çiziyor. Dr. Beckett bu noktayı şöyle özetliyor:
“Diyetisyenlikte en önemli kural dengedir. İnsanlar tek bir besine odaklanmak istiyor ama sağlıklı yaşam, proteini abartmadan ve lif gibi diğer besinleri ihmal etmeden beslenmekten geçiyor.”
