Dünya genelinde her yıl 1,5 milyondan fazla kişide görülen baş-boyun kanserleri, tüm kanser türlerinin %10’undan fazlasını oluşturuyor. Sigara, alkol, HPV ve güneş ışınları gibi risk faktörleri bu kanser türünün ortaya çıkma ihtimalini ciddi şekilde artırıyor. Uzmanlar, özellikle geçmeyen ses kısıklığı ve yutma güçlüğü gibi belirtilere dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Memorial Şişli Hastanesi Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Seyit Mehmet Ceylan, baş-boyun kanserlerinin nedenleri, belirtileri ve tedavi yöntemleri hakkında önemli bilgiler verdi.
Baş-Boyun Kanserlerinde En Büyük Risk: Sigara ve HPV
Baş-boyun bölgesi kanserleri, erkeklerde en sık görülen 5. kanser türü olurken kadınlarda 12. sırada yer alıyor. Dünya genelinde yılda yaklaşık 890 bin kişi bu hastalığa yakalanıyor. Tiroid ve yemek borusu (özofagus) kanserleri de dahil edildiğinde bu sayı 1,5 milyonun üzerine çıkıyor.
Kadınlarda tiroid kanseri, erkeklerde ise gırtlak (larinks) kanseri daha sık görülüyor. Tütün ve alkol kullanımı başlıca risk faktörleri arasında yer alırken, HPV (İnsan Papilloma Virüsü) ve EBV (Epstein-Barr Virüsü) de hastalığın ortaya çıkmasında etkili rol oynuyor.
Sigara kullananlarda baş-boyun kanseri riski 5 ila 25 kat daha fazla. Uzmanlara göre gelişmiş ülkelerde sigara kullanımı azalsa da HPV enfeksiyonlarındaki artış, baş-boyun kanseri vakalarının yükselmesine neden oluyor. HPV aşısı yaptırmak bu kanser türüne karşı koruyucu etki sağlıyor.
Baş-Boyun Kanserlerinin Görüldüğü Bölgeler
Baş-boyun kanserleri farklı bölgelerde ortaya çıkabiliyor. Bu bölgeler şunlardır:
-
Gırtlak (larinks) kanseri
-
Ağız boşluğu kanserleri (dil, yanak mukozası, ağız tabanı)
-
Dudak kanseri
-
Yutak (farinks) kanseri
-
Geniz (nazofarinks) kanseri
-
Burun ve sinüs kaynaklı kanserler
-
Tükürük bezi kanserleri
Bunlara ek olarak tiroid, özofagus ve baş-boyun bölgesindeki cilt kanserleri de bu grupta yer alıyor.
Belirtileri Dikkate Alın: İki Haftadan Uzun Süren Ses Kısıklığına Dikkat
Baş-boyun kanserlerinde erken tanı hayati önem taşıyor. Ancak belirtiler farklı bölgelerdeki tümörlere göre değişiklik gösterebiliyor.
-
Gırtlak kanseri: Ses kısıklığı, boyunda şişlik, yutma güçlüğü, boğaz ağrısı
-
Burun ve sinüs kanserleri: Geçmeyen burun tıkanıklığı, burun kanaması, yüz ve kulak ağrıları
-
Ağız içi tümörleri: Ağızda iyileşmeyen yaralar, yanakta şişlik
İki haftadan uzun süren ses değişiklikleri, yutma güçlüğü, burun tıkanıklıkları veya boyunda ağrısız şişlikler bu kanserlerin önemli habercileri olabilir. Dr. Ceylan, özellikle sigara kullanan kişilerin bu belirtileri hafife almadan mutlaka bir Kulak Burun Boğaz uzmanına başvurması gerektiğini belirtiyor.
Erken Tanı Hayat Kurtarıyor
Baş-boyun kanserleri, erken dönemde teşhis edildiğinde başarılı bir şekilde tedavi edilebiliyor. Erken tanı hem tedavi süresini kısaltıyor hem de fonksiyon kayıplarını en aza indiriyor. Günümüzde tedavide organ koruyucu yöntemler ve endoskopik (kapalı) cerrahi teknikler ön planda.
Tedavi sürecinde medikal onkolog, radyasyon onkoloğu ve baş-boyun cerrahının birlikte çalıştığı multidisipliner yaklaşım uygulanıyor. Böylece hem hastalığın kontrol altına alınması hem de yaşam kalitesinin korunması sağlanıyor.
Tedavide Modern Yaklaşımlar
Baş-boyun kanserlerinin tedavisinde farklı yöntemler uygulanabiliyor:
-
Cerrahi tedavi
-
Radyoterapi (ışın tedavisi)
-
Kemoterapi
-
İmmünoterapi (bağışıklık sistemi tedavisi)
İleri evre vakalarda bu yöntemler kombine şekilde kullanılıyor. Son yıllarda özellikle immünoterapi, umut vadeden tedavi seçeneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Kapalı yöntemlerle yapılan endoskopik cerrahiler, hastaların daha kısa sürede iyileşmesini ve daha az hastanede kalmasını sağlıyor. Lazer yardımıyla yapılan gırtlak ameliyatları, iyileşme süresini kısaltıyor. Burun ve sinüs tümörlerinde de kapalı ameliyatlar, açık ameliyatların yerini almış durumda.
Fonksiyon Kaybı Doku Transferi ile Önleniyor
Cerrahi tedavi sırasında ortaya çıkabilecek fonksiyon kayıplarını en aza indirmek için doku transferi teknikleri uygulanıyor. Vücudun farklı bölgelerinden alınan dokular, kayıpların onarılmasına yardımcı oluyor. Ayrıca tıpta kullanılan 3D yazıcı teknolojileri, kişiye özel rekonstrüksiyon materyallerinin üretilmesine imkân tanıyor.
Geçmeyen Ses Değişikliğini Hafife Almayın
Baş-boyun kanserleri erken teşhis edildiğinde başarıyla tedavi edilebiliyor. Ancak belirtiler uzun süre göz ardı edildiğinde hastalık vücudun diğer bölgelerine yayılabiliyor. Bu nedenle geçmeyen ses kısıklığı, burun tıkanıklığı, yutma güçlüğü veya ağız içinde yaralar gibi şikâyetler mutlaka ciddiye alınmalı.
Uzmanlara göre erken tanı, yaşam süresini uzatmakla kalmıyor; aynı zamanda hastaların günlük yaşam kalitesini de koruyor.
