Sosyal medyanın sıklıkla kullanılmasıyla birlikte annelik süreçleri sıklıkla sosyal medya skeçlerine de konu oluyor. O skeçlerde her ne kadar yüzümüzde tebessüm oluşsa da çocuk bakımı, çocuk yetiştirmenin anne üzerine yüklediği ağırlıklar artıyor ve anneler hem iş hayatlarını, hem ev hayatlarını yürütmeye çalışırken diğer yandan da mükemmel anne olamadıkları için kendini suçluyor. Klinik Psikolog Ceren Kurtay, katıldığı Editörün Gözünden programında yorgun anne sendromu‘na dikkat çekti.
YORGUNLUK ÇOCUKLA BAĞ KURMANIN DA BİR PARÇASI
Babalık ve annelik arasındaki en önemli farkın anneliğin sizden bir sürü rolünüzü alırken baba olduğunuzda pek çok şeye kaldığınız yerden devam edebilmek olduğunu belirten Ceren Kurtay, “anne olmaya karar verdiğiniz anda hayatınızı, hayallerinizi, hedeflerinizi, rutinlerinizin ve bedeninizin değişmesini kabul etmeniz gerekiyor. Dolayısıyla annelerin üzerindeki sorumluluk, bir çocuğun büyümesi için harcanması gereken emek, vakit ve planlamayla babalara ayrılan aynı değil. Bu tabii ki aynı zamanda evrensel problem ancak farklı ülkelerde yaşayan ebeveynlerin farklı hakları var ve bu noktada babalık izninin çok sınırlandırılmış sürelerle tanımlanmış olması bile aslında bu hikayeyi destekleyen bir durum. O yüzden bu topraklar yorgun annelerle, çocuklarıyla bağ kuramamış babalarla dolu. Çünkü o yorgunluk aslında bağ kurmanın da bir parçası. Anne, babanın hayatından babalıkla da ilgili rolleri, ebeveyn olmakla ilgili pastanın çok önemli bir parçasını aldığında baba, çocuğuyla bağ kuramaz oluyor. Dolayısıyla aileden biraz uzaklaşan erkekler, babalık rolünün tam olarak ne demek olduğunu belki çocuk çok büyüdüğünde anlama fırsatı bulan, belki anneden ayrıldıktan sonra anlama fırsatı bulan babalarla dolu. Aslında bu, yaranın en büyük parçasından etkilenen kısmı yani çocukları etkileyen önemli bir problem” dedi.
ÇALIŞAN ANNE Mİ ÇALIŞMAYAN ANNE Mİ?
Annelik izni derken bunun yalnızca çocukla vakit geçirmek ve annenin tüm rollerden kendini soyutlayarak sadece anneliğe odaklanabildiği bir süre olarak değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çeken Ceren Kurtay, ” Bu, annelerin önemli bir kısmı kuaföre, markete gitmeyerek, arkadaşlarıyla sosyalleşmeyerek, uzun duşlar almayarak geçiriyorlar. Bu, 6 veya 9 ayı dolayısıyla bu süre bir yıl da olsa 2 yıl da olsa anne asla orada çocuğuyla bağ kurabileceği sağlıklı ön koşulları sağlayamadan geçiriyor çoğunlukla. Dolayısıyla bu sürenin böyle geçtiği bir hikayede annenin çocuğuyla sağlıklı bağ kurması zaten zorlaşır süreden bağımsız. Bu noktada annelerin yakın çevrelerinden gördükleri desteğin, bazen köstek olan taraflarını fark edip ayrıştırabiliriz. Eğer anne bu süreyi böyle geçirmezse işe başlaması anneye iyi gelecektir. Çünkü sabah kalkacak, düzgün kıyafetler giyecek, belki bir makyaj yapacak, evin dışına çıkacak, çocuğunu ve evini özleyerek akşam fiziksel olarak yorgun da olsa evine gelecek. Özlemek, özen ve sevgiyi ifade edebilmek, birbiriyle çok ilişkili kavramlar. Dolayısıyla buradan çalışan bir anne de olsa çalışmayan bir anne de olsa benim tavsiyem çocukla o gerekli ayrışmayı, zaman zaman ondan uzak kalmayı bir vicdan azabına dönüştürmeden bir ihtiyaç olarak görerek hayatlarının içine yerleştirmeleri. Yeni doğum yapmış bir anne için bu günde yarım saat olabilir, 3.5 aylık bebeği olan bir anne için günde birkaç saat olabilir ama bebek büyüdükçe, çocuk büyüdükçe bu sürelerin artması iş hayatıyla olabilir ya da çalışmayan bir anne olabilirsiniz. Çünkü çalışmayan annelerden de 7*24 annelik performans bekleyebiliyoruz. Bu da haksızlık. Dolayısıyla bir annenin anne kalabilmeye ve anne sevgisini verebilmeye devam edebilmesi için ihtiyaç duyduğu, kendine ait zamanları planlamak konusunda çevresinden destek istemeye ve bunu hakkı olarak görüp alabilmek için de gereken neyse onu yapmaya hazır olması gerekiyor. Bu sanırım hikayenin en önemli bir parçası” dedi.
ÇOCUK BAKIMINDA BABAYA GÖREVLER VERİN!
Doğumdan sonra babalara yeterince alan tanınmadığına dikkat çeken Klinik Psikolog Ceren Kurtay, “Çünkü gebelikle başlayan sürecin içinde anneler bu yolculuğu babalarla birlikte yürümek konusunda her zaman çok istekli olmayabiliyor. Bir gebenin gebelik takibi sürecinde gitmesi gereken doktor kontrolleri, bu kontrollerde babanın eşine eşlik edebilmesi için gerekli olan izinleri alabiliyor olması gibi hikayenin gebelikle başlayan kısmında aslında babalar biraz hikayenin ister istemez dışında başlıyorlar. Doğum oldukça kıymetli ve ben hep çok romantik bir deneyim diye anlatırım. Çünkü birbirinize en yakın olduğunuz hikayenin içinde dünyaya gelecek bir bebeğin dünyaya gelişine eşlik etmek aslında çok romantik bir paylaşım alanıdır. Fakat işte babalar “sen kötü etkilenirsin” diye yine dışarıda tutuluyor. Mesela bu negatif bir kodlamayla zaten doğuma giren bir baba görmemesi gereken şeyleri görmüyor yani annenin yanı başında onun nefesine, sıcaklığına, belki sohbetine, belki o anda sadece yanında olmasına ihtiyaç duyuyor. Yeni doğan döneminde annenin emzirmeyi tam olarak bilemediği, belki zorlandığı, bebeğin uyuyamadığı, evin bebeğe, bebeğin eve henüz alışmadığı dönemde babanın hikayede çok olmayışı ile babanın aslında böyle bir hep uzaktan seyirci konumunda neler olduğunu anlamaya çalışan bir hali oluyor. Böyle olunca bir şey yapmayan “sen yapamazsın” denilen belki yapmak istediğinde hevesi kaçırılan babalarda biraz korkarak uzaktan destek olmak, markete gitmek, işte dışarı çıkmak, para kazanmak falan gibi dış sistemi yürüten konumda kalıyorlar. Bu yüzden burada annelere benim tavsiyem doğumla başlayan hatta gebelik haberiyle başlayan süreçte bunun iki kişinin yolculuğu ve hikayesi olduğunu bilerek yaklaşmaları. Fiziksel sorumluluk gebelikle ve emzirmeyle annede, doğumla annede ama onun dışındaki her şeyi baba yapabilir. Baba sağılan sütle bebeğini besleyebilir, yıkayabilir ki tentene temas bağ kurmak için çok kıymetlidir. Dolayısıyla mutlaka bebekleri babalarıyla çıplak bedenle temasta tutmayı bütün hekimler ve pedagoglar olarak önerirler. O yüzden banyo yaptırma görevini babaya verebiliriz, alt değiştirme görevini babaya verebiliriz ama en önemli görevi babanın, annenin zorlandığı yerlerde onun elini tutan, “Ben buradayım, bunlar geçecek, hepsi normal, neye ihtiyacın var, sana nasıl yardımcı olabilirim” diyen tarafta anneyle partnerlik ilişkisini sürdürebiliyor olması gerekiyor” diye konuştu.
