Vücuttaki Benlerin Hangileri Tehlikeli?

Yaz aylarında güneşten gelen UV ışınlarına maruziyetin artmasıyla birlikte vücutta ve yüzde bulunan benlerin görünümünde değişiklikler meydana gelebiliyor. Bunun yanında yeni benlerle karşılaşılması da mümkün olabiliyor. Benlerde ortaya çıkan renk, şekil ve boyut değişiklikleri cilt sağlığı açısından önemli ipuçları taşıyabildiğinden, bu değişikliklerin uzman bir doktor tarafından değerlendirilmesi önem taşıyor.

Daviva Avcılar Hastanesi Dermatoloji Bölümü’nden Uzm. Dr. Mübeccel Alkurt Kayıkçı, benlerin özellikleri, takip edilmesi gereken değişiklikler ve dijital ben haritalaması hakkında bilgi verdi.

Benler Neden Farklılık Gösteriyor?

Ciltte bulunan benlerin tıp dilinde nevüs olarak adlandırıldığını belirten Uzm. Dr. Mübeccel Alkurt Kayıkçı, benlerin renk pigmenti üreten hücrelerin bir araya gelmesiyle oluşan lezyonlar olduğunu ifade etti.

“Benler, ortaya çıkış zamanlarına ve hücresel yapılarına göre temel olarak üç ana grupta incelenmektedir. Sıradan yani yaygın benler genellikle çocukluk ve gençlik döneminde çıkan, renk dağılımı eşit, kenarları düzgün ve çapı 5-6 milimetreden küçük olan lezyonlardır. Yüzeyleri düz veya hafif kabarık olabilir.”

Doğumsal benler hakkında da bilgi veren Uzm. Dr. Mübeccel Alkurt Kayıkçı, bu benlerin doğum esnasında veya yaşamın ilk yıllarında var olduğunu söyledi:

“Doğumsal benler, doğum esnasında veya yaşamın ilk yıllarında var olan benlerdir. Küçük lekeler şeklinde olabileceği gibi vücudun daha geniş alanlarını kaplayan boyutlarda da görülebilirler.”

Atipik benlerin ise klasik benlerden farklı özelliklere sahip olduğunu aktaran Uzm. Dr. Kayıkçı, şöyle konuştu:

“Atipik yani displastik benler; sınırları belirgin olmayan, tek bir renkten ziyade kahverengi, pembe veya siyah tonlarını bir arada barındıran ve şekil olarak asimetrik yapıdaki benlerdir.”

Benin Kısa Sürede Büyümesi Önemli Bir İşaret Olabilir

İyi huylu benlerin genel özelliklerine de değinen Uzm. Dr. Mübeccel Alkurt Kayıkçı, bu benlerin genellikle belirli bir görünüm sergilediğini belirtti.

“İyi huylu bir ben genellikle tek renklidir; açık veya koyu kahverengi olabilir. Yuvarlak ya da oval sınırlara sahiptir ve zaman içinde aniden büyümez veya biçim değiştirmez.”

Atipik benler ile boyutu geniş olan doğumsal benlerin düzenli takip gerektirdiğini vurgulayan Uzm. Dr. Kayıkçı, benlerde ortaya çıkabilecek değişikliklerin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.

“Benin kenarlarının girintili çıkıntılı veya düzensiz bir hal alması, içindeki rengin homojenliğini kaybedip birden fazla ton içermeye başlaması, mevcut bir benin kısa süre içinde hızla büyümesi, yüzeyinde kabuklanma, kanama veya kaşıntı gibi belirtilerin ortaya çıkması ve özellikle 30’lu yaşlardan sonra vücutta yeni ve hızlı büyüyen benlerin belirmesi takip edilmesi gereken işaretlerdir.”

Uzm. Dr. Mübeccel Alkurt Kayıkçı, risk grubunda bulunan kişilere ilişkin de şu bilgileri aktardı:

“Vücudunda 50’den fazla ben bulunan veya ailesinde cilt kanseri öyküsü olan kişiler risk grubunda yer almaktadır.”

Güneş Benlerin Yapısını Değiştirebilir mi?

Benlerde yaşanan hücresel değişimlerin, cilt kanserinin en bilinen türlerinden biri olan melanom gelişiminde rol oynayabildiğini belirten Uzm. Dr. Mübeccel Alkurt Kayıkçı, güneşe maruz kalma konusunda da değerlendirmede bulundu.

“Güneşten yayılan ultraviyole yani UV ışınlarına uzun süre korunmasız maruz kalmak, geçmişte yaşanan şiddetli güneş yanıkları ve solaryum kullanımı, benlerin yapısını bozarak kanserleşme riskini artıran temel unsurlardır.”

Cilt kanserinin başlangıçta sıradan bir ben gibi görünen lezyonlarla ortaya çıkabileceğini aktaran Uzm. Dr. Kayıkçı, korunmanın önemini şöyle vurguladı:

“Cilt kanseri, cildin yüzeyinde beliren ve ilk etapta sıradan bir ben gibi görünen lezyonlarla başlayabilir. Bu nedenle var olan benlerin yapısının korunması ve cildin zararlı ışınlardan yüksek koruma faktörlü güneş kremleriyle korunması, olası risklerin önüne geçilmesinde kritik önem taşır.”

Dijital Ben Haritalaması Nedir?

Benlerin takip edilmesinde dijital dermatoskopi teknolojisinden yararlanıldığını ifade eden Uzm. Dr. Mübeccel Alkurt Kayıkçı, dijital ben haritalamasının nasıl gerçekleştirildiğini açıkladı:

“Geçmişte ben muayeneleri yalnızca gözle veya el dermoskopuyla yapılırken, günümüzde dijital dermoskopi cihazlarıyla ben haritalaması yapılmaktadır. Dijital ben haritalamasında, hastanın vücudundaki tüm benlerin mikroskobik görüntüleri yüksek çözünürlükle kaydedilerek tüm vücudun detaylı bir haritası çıkarılır.”

Bu yöntemde elde edilen görüntülerin sonraki kontroller açısından da kullanıldığını belirten Uzm. Dr. Kayıkçı, şöyle devam etti:

“Bu yöntem sayesinde benlerin boyutu, rengi ve hücresel sınırları dijital veri tabanına aktarılır. Düzenli aralıklarla yapılan rutin kontrollerde yeni alınan görüntüler önceki harita kayıtlarıyla karşılaştırılarak milimetrik değişimler ve vücuda yeni eklenen lezyonlar saptanır.”

Dijital ben haritalamasının özelliklerine de dikkat çeken Uzm. Dr. Mübeccel Alkurt Kayıkçı, “Ağrısız ve radyasyonsuz olan bu işlem, şüpheli benlerin henüz başlangıç aşamasındayken fark edilmesini sağlar.” ifadelerini kullandı.

Şüpheli Benler Nasıl Takip Ediliyor?

Dijital ben haritalaması sırasında şüpheli olarak işaretlenen yapıların takip edilmesi gerektiğini belirten Uzm. Dr. Mübeccel Alkurt Kayıkçı, bu yapıların belirli aralıklarla izlenebileceğini veya doğrudan dermatolojik değerlendirmeye alınabileceğini aktardı.

“Ben haritalaması esnasında şüpheli olarak işaretlenen yapıların belirli aralıklarla izlenmesi veya doğrudan dermatolojik değerlendirmeye alınması gerekir. Şüpheli görülen lezyonların zaman içinde gösterdiği milimetrik büyüme veya hücresel yapı değişiklikleri, henüz gözle fark edilemeyecek seviyedeyken dijital sistemler tarafından tespit edilir.”

Bu takip sürecinin kişiye özel bir plan oluşturulmasına da olanak sağladığını ifade eden Uzm. Dr. Kayıkçı, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu sayede cilt yapısında meydana gelebilecek olumsuz süreçler ilerlemeden kontrol altına alınabilir ve hastaya özel bir takip takvimi oluşturulabilir.”

Hangi Durumlarda Benin Alınması Gerekebilir?

Muayene ve dijital ben haritalaması sonucunda riskli görülen veya zaman içerisinde değişim gösteren benlerde cerrahi olarak çıkarılmanın temel tedavi yaklaşımlarından biri olduğunu belirten Uzm. Dr. Mübeccel Alkurt Kayıkçı, işlemin nasıl gerçekleştirildiğini anlattı.

“Yapılan muayene ve dijital ben haritalaması sonucunda riskli görülen veya zaman içinde değişim gösteren benler için en temel tedavi yaklaşımı cerrahi olarak çıkarılmasıdır. İşlem, lokal anestezi altında cildin o bölgesinin uyuşturulmasıyla gerçekleştirilir ve ben tamamen alınır. Çıkarılan doku kesin tanı için patolojik incelemeye gönderilir.”

İyi huylu et benlerinde ise farklı yöntemlerin değerlendirilebildiğini aktaran Uzm. Dr. Kayıkçı, “Estetik kaygılarla veya kıyafetlerin sürtünmesi nedeniyle tahriş olan iyi huylu et benlerinde ise doktor kararına göre lazer veya koterizasyon yani yakma gibi yöntemler de değerlendirilebilir.” dedi.

Benlerdeki Değişiklikler Takip Edilmeli

Yaz aylarında UV ışınlarına maruziyetin artmasıyla birlikte benlerin görünümünde meydana gelebilecek değişikliklerin fark edilmesi, cilt sağlığı açısından önem taşıyor. Özellikle kısa sürede büyüyen, renginde veya sınırlarında değişiklik meydana gelen, kabuklanma, kanama ya da kaşıntı gibi belirtiler gösteren benlerin takip edilmesi gerekiyor.

Uzm. Dr. Mübeccel Alkurt Kayıkçı, dijital ben haritalamasının benlerin boyut, renk ve hücresel sınırlarının kayıt altına alınmasına ve düzenli kontrollerde önceki görüntülerle karşılaştırılmasına olanak sağladığını belirtiyor. Böylece henüz gözle fark edilemeyecek milimetrik değişikliklerin de takip edilebildiğini ifade ediyor.

Benlerdeki değişikliklerin göz ardı edilmemesi ve gerekli durumlarda uzman doktor tarafından değerlendirilmesi, takip sürecinin doğru şekilde planlanması açısından önem taşıyor.