Türkiye’de bir ilk yaşandı. Gaziantep’te yaşayan 30 yaşındaki Naide Soylu, üçüncü gebeliği sırasında dünyada yalnızca 6 milyonda 1 kişide rastlanan Rh Null yani “altın kan” grubuna sahip olduğunu öğrendi. Literatürde “altın kan” olarak bilinen bu özel kan grubu, İspanya’dan getirilen üç ünite kanla sağlanan nakil sayesinde anne ve bebek hayata tutundu.
Altın Kan Nedir? Neden Bu Kadar Özel?
Tıp literatüründe Rh Null olarak geçen altın kan, dünyada en nadir görülen kan gruplarından biridir. Herkese kan verebilmesine rağmen, yalnızca kendi grubundan alabilmesi nedeniyle kritik vakalarda bulunması oldukça zordur.
Naide Soylu’nun doktoru Prof. Dr. Vahap Okan, altın kanın önemini şu sözlerle anlattı: “Altın kan grubuna sahip bireyler, herkes için donör olabilir. Ancak kendileri yalnızca aynı gruptan kan alabilir. Bu nedenle çok kıymetli ve riskli bir kan grubudur.”
Türkiye’de İlk Kez Bir Vaka: İspanya’dan Gelen Umut
İlk iki gebeliğinde sorun yaşamayan Soylu, üçüncü hamileliğinde yapılan rutin testlerde kan uyuşmazlığıyla karşılaştı. Talasemi hastalığı nedeniyle kan nakline ihtiyaç duyulmasına rağmen, hiçbir uyumlu donör bulunamadı. Aile bireylerinden de uygun kan çıkmayınca süreç kritik bir hal aldı.
Gaziantep Üniversitesi’nde yapılan ileri tetkikler ve ABD’den gelen genetik analizler sonucunda, Soylu’nun “Rh Null” grubuna sahip olduğu kesinleşti. Bunun üzerine Türk Kızılay, Uluslararası Nadir Kan Bağışçısı Paneli üzerinden İspanya ile iletişime geçti. Oradaki özel kan bankasında bulunan iki ünite dondurulmuş kan ile aktif bir bağışçıdan alınan bir ünite, özel koşullarda soğuk zincir korunarak İstanbul’a, ardından Gaziantep’e taşındı.
“Bir Damlasına Muhtaçmışız”
Hayati kan nakli sonrası sağlıklı bir doğum yapan Naide Soylu, yaşadığı süreci şu sözlerle anlattı:
“İlk kez altın kanı duydum, çocuğumu kucağıma alamam diye korktum. Umudum kalmamıştı ama İspanya’dan gelen haberle hayata tutundum. Nakil sırasında kalbim çarptı, bir şey oluyor sandım ama sonra rahatladım. O an anladım ki kan bağışının bir damlası bile hayat kurtarabiliyormuş.”
Eşi Hilmi Tunahan Soylu ise, “Eşimin ‘belki tekrar gelemeyebilirim’ dediğini duyduğumda çok korktum. İspanya’dan kan bulunduğunu öğrendiğimizde ailecek büyük bir sevinç yaşadık. Hem hocalarımıza hem Kızılay’a minnettarız” sözleriyle duygularını dile getirdi.
Kızılay’ın Hızlı Müdahalesi Hayat Kurtardı
Türk Kızılay Kan Hizmetleri Ar-Ge ve İş Geliştirme Müdürü Nazlı Sözmen, operasyonun detaylarını şöyle açıkladı: “İspanya’daki kayıtlı bağışçılar sayesinde iki ünite dondurulmuş kan bileşeni ve bir ünite taze kan temin ettik. Dondurulmuş ünitelerin çözülme süresi 72 saat olduğu için transferin dakikası dakikasına planlanması gerekiyordu. Soğuk zincirle güvenli şekilde İstanbul’a, ardından Gaziantep’e ulaştırdık. Bu süreci Türk Kızılay olarak ülkemizde ilk kez gerçekleştirdik.”
Altın Kan Dünyada Kaç Kişide Var?
Dünya genelinde altın kan taşıyan bireylerin sayısı yalnızca birkaç düzineyle sınırlı. Literatürde 50’nin altında kayıtlı kişi olduğu belirtiliyor. Bu kişilerden kan almak veya bağışçıya ulaşmak için uluslararası iş birliği şart.
Altın Kan Genetik mi? Kimlerde Görülür?
Uzmanlara göre altın kan tamamen genetik faktörlere bağlı olarak ortaya çıkıyor. Çoğunlukla akraba evliliklerinin yoğun olduğu bölgelerde görülme ihtimali daha yüksek. Ancak 6 milyonda 1 oranı, ne kadar nadir olduğunu ortaya koyuyor.
Altın Kana Sahip Olmak Riskli mi?
Altın kana sahip bireyler, kan bağışı gerektiğinde büyük risk altında. Çünkü bu kan grubunu taşıyan bağışçı bulmak çok zor. Herhangi bir kaza, ameliyat ya da doğumda kan ihtiyacı olduğunda hayati tehlike doğabiliyor. Bu nedenle bu kişiler, uluslararası kan bankalarında kayıt altına alınıyor.
Bir Damla Kan Hayat Kurtarıyor
Naide Soylu’nun yaşadığı süreç, hem kan bağışının önemini hem de uluslararası dayanışmanın hayati rolünü gözler önüne serdi. Türk Kızılay’ın koordinasyonu ve İspanya’dan gelen altın kan sayesinde hem anne hem bebek hayata tutundu.
Prof. Dr. Vahap Okan’ın sözleriyle: “Altın kan grubuna sahip kişilerin hayatları, kan bağışının devamlılığına bağlı. Bu vaka, kan bağışının sadece ulusal değil, küresel ölçekte de ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gösterdi.”
