Okul çağındaki çocukların beslenme çantasında bulunan yiyecek ve içecekler, diş çürüğü riskini doğrudan etkileyebiliyor. Çocuk Diş Hekimliği Dr. Öğr. Üyesi Elif Ayşe Tamtekin Erdoğan, özellikle şekerli, asitli ve yapışkan gıdaların tüketim sıklığına dikkat çekiyor.
Beslenme çantası çürük riskini artırabilir! Uzmanı diş dostu seçimleri anlattı
Beslenme çantası, çocukların okul saatleri boyunca tükettiği yiyecek ve içecekler nedeniyle ağız ve diş sağlığı açısından da önem taşıyor. Özellikle şekerli, asitli ve yapışkan gıdaların sık tüketilmesi, diş çürüğü açısından risk oluşturabiliyor. Uzmanlar, ebeveynlerin beslenme çantası hazırlarken yalnızca gıdaların genel olarak sağlıklı olup olmadığına değil, dişler üzerindeki etkilerine de dikkat etmesi gerektiğini vurguluyor.
Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Çocuk Diş Hekimliği Dr. Öğr. Üyesi Elif Ayşe Tamtekin Erdoğan, okul çağındaki çocukların beslenme çantasında yer alan yiyecek ve içeceklerin diş çürüğü riskini nasıl etkilediğine ve ebeveynlerin seçim yaparken nelere dikkat etmesi gerektiğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Beslenme çantasındaki gıdalar diş çürüğü riskini etkileyebiliyor
Okul çağındaki çocuklarda gün içerisinde tüketilen yiyecek ve içeceklerin ağız ortamını etkileyebildiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Elif Ayşe Tamtekin Erdoğan, özellikle şekerli, yapışkan ve asitli ürünlere dikkat edilmesi gerektiğini söyledi.
Meyve suları, jelibonlar, gazlı içecekler, paketli atıştırmalıklar, kraker ve cips gibi ürünlerin sık tüketilmesinin çürük açısından risk oluşturabileceğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, “Şekerli, yapışkan ve asitli yiyecek-içecekler (meyve suları, jelibonlar, gazlı içecekler, paketli atıştırmalıklar, kraker, cips vb.) ağızda bakterilerin asit üretmesine yol açar.” dedi.
Ağızda oluşan asidik ortamın diş minesini olumsuz etkileyebildiğine dikkat çeken Erdoğan, özellikle tüketim sıklığının ve gıdanın ağızda kalma süresinin önem taşıdığını belirtti. Dr. Öğr. Üyesi Erdoğan, “Özellikle sık tüketim ve ağızda uzun kalma süresi çürük riskini ciddi derecede artırır. Peynir, yoğurt, süt, taze sebze-meyve gibi gıdalar ise tükürüğü artırıp asidi nötralize ederek dişler üzerinde koruyucu etki gösterir.” şeklinde konuştu.
Bu nedenle beslenme çantasının içeriği kadar çocukların gün içerisinde bu gıdaları ne sıklıkta tükettiği de önem taşıyor.
Şekerli, asitli ve yapışkan gıdaların tüketimi sınırlandırılmalı
Beslenme çantası hazırlanırken özellikle şekerli ve asitli içeceklerin yerine su veya süt tercih edilmesi öneriliyor. Bunun yanında diş yüzeyinde uzun süre kalabilen yapışkan gıdaların da mümkün olduğunca sınırlandırılması gerekiyor.
Ebeveynlerin beslenme çantası hazırlarken dikkat etmesi gereken noktaları sıralayan Dr. Öğr. Üyesi Elif Ayşe Tamtekin Erdoğan, önerilerini şöyle aktardı:
“Şekerli ve asitli içeceklerden (paketli meyve suları, asitli içecekler) kaçının; su veya süt tercih edin. Yapışkan gıdaları (şekerlemeler, jelibonlar, cips, kuru meyve, kraker) sınırlayın. Öğün sonlarına asidi nötralize etmesi nedeniyle peynir veya yoğurt koyulabilir. Mevsimine uygun sebze-meyve (havuç, salatalık, elma, armut) ekleyin. Atıştırmaların sıklığını azaltın.”
Beslenme çantasındaki seçimlerde özellikle atıştırmaların sıklığının azaltılması da öne çıkan noktalardan biri. Gün boyunca sık aralıklarla şekerli veya yapışkan gıdaların tüketilmesi yerine daha dengeli bir beslenme düzeninin oluşturulması, ağız ve diş sağlığı açısından önem taşıyor.
Kuru meyveler sağlıklı olsa da dişler için masum değil
Beslenme çantalarında sık tercih edilen kuru meyveler ise ayrı bir başlık olarak öne çıkıyor. Genel olarak sağlıklı bir atıştırmalık olarak görülen kuru meyveler, yapıları nedeniyle dişler açısından dikkat edilmesi gereken gıdalar arasında bulunuyor.
Kuru meyvelerin şekerlerinin yoğunlaşmış ve yapışkan yapıda olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Elif Ayşe Tamtekin Erdoğan, bu özelliğin gıdanın diş yüzeyinde daha uzun süre kalmasına neden olabileceğine dikkat çekti. Erdoğan, “Şekerleri yoğunlaşmış ve yapışkan oldukları için diş yüzeyinde uzun süre kalır, asit üretimi uzar.” dedi.
Bu nedenle kuru meyvelerin taze meyvelerle aynı şekilde değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Erdoğan, kuru meyvelerin ara sıra, öğünle birlikte ve sonrasında su içilerek tüketilebileceğini; atıştırmalık olarak sık tüketiminin ise önerilmediğini aktardı.
Okulda atıştırma sonrasında su tüketimi önem taşıyor
Çocukların okulda yemek veya atıştırmalık tüketmesinin ardından ağız sağlığını korumaya yönelik bazı basit alışkanlıkların da önemli olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Elif Ayşe Tamtekin Erdoğan, özellikle su tüketimine dikkat çekti.
Öğün sonlarında tükürük akışının desteklenmesi ve ağızdaki asidik ortamın nötralize edilmesi açısından bazı gıdaların tercih edilebileceğini ifade eden Erdoğan, “Tükürüğün artması, asidin nötralize edilmesi için öğün peynir, elma veya havuçla bitirilmeli. Şekersiz ksilitollü sakız çiğneyebilirler. Akşamları da mutlaka florürlü macunla fırçalamaları gerekir.” şeklinde konuştu.
Bu yaklaşımda yalnızca okul saatlerindeki beslenmenin değil, günün devamındaki ağız bakımının da bir bütün olarak ele alınması gerekiyor. Beslenme çantasındaki seçimler diş sağlığının tek belirleyicisi olmazken, tüketilen gıdaların niteliği ve tüketim sıklığı ağız bakım alışkanlıklarıyla birlikte değerlendiriliyor.
Sağlıklı olarak bilinen her gıda diş dostu olmayabilir
Ebeveynlerin beslenme çantası hazırlarken karşılaşabileceği en önemli ayrımlardan biri, genel olarak sağlıklı kabul edilen bir gıdanın dişler açısından da aynı şekilde değerlendirilmemesi. Bazı gıdalar genel beslenme açısından tercih edilebilirken şeker, asit veya yapışkanlık özellikleri nedeniyle diş çürüğü açısından dikkat gerektirebiliyor.
Bu ayrımın özellikle kuru meyve, meyve suyu, beyaz ekmek ve kraker gibi ürünlerde göz önünde bulundurulması gerektiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Elif Ayşe Tamtekin Erdoğan, sözlerini şu ifadelerle tamamladı:
“Genel sağlıklı gıdalar (kuru meyve, meyve suyu, beyaz ekmek, kraker) diş için riskli olabilir çünkü şeker/asit içerir veya yapışkandır. Diş dostu olanlar; su, süt, peynir, yoğurt, taze gevrek sebze-meyve, ve protein kaynaklarıdır. Diş sağlığı için ebeveynler ‘sağlıklı’ etiketine bakmak yerine şeker oranı, yapışkanlık ve asitlilik kontrolü yapmalı.
Bu basit değişiklikler çürük riskini belirgin derecede azaltır. Düzenli diş hekimi kontrolünü de unutmamak gerekir.”
Çocukların okul dönemindeki beslenme düzeninin ağız ve diş sağlığı açısından da değerlendirilmesi, günlük alışkanlıkların erken yaşta oluşturulması açısından önem taşıyor. Beslenme çantasında su, süt, peynir, yoğurt ve taze sebze-meyvelere yer verilmesi; şekerli, asitli ve yapışkan ürünlerin ise tüketim sıklığının sınırlandırılması, uzman tarafından öne çıkarılan temel noktalar arasında yer alıyor.
