Alzheimer hastalığının 10 uyarıcı belirtisi, çoğu zaman günlük hayatın telaşı içinde “yoğunluk”, “stres” veya “yaş ilerlemesi” gibi gerekçelerle göz ardı ediliyor. Oysa bu küçük sinyaller, beynin hafıza ve düşünme merkezlerinde başlayan değişimlerin erken habercisi olabiliyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. A. Oğuz Tanrıdağ, özellikle bir veya birkaç belirtinin sürekli hale gelmesi durumunda zaman kaybetmeden uzman görüşü alınması gerektiğini hatırlatıyor.
Prof. Dr. Tanrıdağ, Alzheimer’ın sıradan unutkanlıkla karıştırılmasının hastalığın erken evrelerinde büyük bir zaman kaybına neden olduğunu belirterek, “Erken fark edilen her belirti, kişinin yaşam kalitesini daha uzun süre koruyabilmesinde önemli bir avantaj sağlar” diyor.
1. Günlük Hayatı Aksatan Şiddetli Unutkanlık
Randevuları, alışveriş listesini, az önce konuşulan bir detayı, önemli tarihleri sık sık unutmak, yalnızca “dalgınlık” anlamına gelmeyebilir. Prof. Dr. Tanrıdağ, yeni bilgiyi kaydetme güçlüğünün Alzheimer’ın en erken uyarılarından biri olduğunu belirtiyor.
2. Planlama ve Hesaplamada Belirgin Zorluk
Daha önce hiç zorlanmadan hazırlanan bir yemek tarifini karıştırmak, faturaları takip edememek, basit bir hesabı yapmakta bile zorlanmak…
Bu işlevler beynin planlama ve yürütme bölümünün işaretidir ve Alzheimer’da erken dönemde zarar görebilir.
3. Bilinen Günlük Görevlerde Aksama
Evin düzenini sağlamak, yıllardır kullanılan bir aleti çalıştırmak veya tanıdık bir rutini tamamlamak beklenmedik şekilde güçleşebilir. Bu durum yalnızca unutkanlık değil, görev sıralama sürecinin bozulmasıdır.
4. Zaman ve Mekân Algısında Kayıplar
Evden çıkınca yönünü kaybetmek, her gün gidilen marketin yolunu karıştırmak, sabah mı akşam mı olduğunu anlamakta zorlanmak…
Prof. Dr. Tanrıdağ, bu karışıklığın “beynin oryantasyon merkezindeki değişimin erken sonucu” olabileceğini söylüyor.
5. Görüntüleri ve Mesafeyi Algılamada Zorlanma
Okuma güçlüğü, harfleri seçememe, şekilleri ayırt edememe, mesafeyi doğru hesaplayamama… Trafikte tehlikeli durumlara bile yol açabilir.
Kişiler bazen yüzleri karıştırabilir veya tanıdık mekânları çıkışsız bir labirent gibi algılayabilir.
6. Konuşmada ve Kelime Bulmada Belirgin Bozulma
Kelimeyi hatırlayamamak, cümleleri yarıda kesmek, sohbet içinde kopukluklar yaşamak…
Prof. Dr. Tanrıdağ, “Bu belirti hem konuşma akıcılığını hem de kişinin kendini ifade etme kapasitesini etkileyen kritik bir durumdur” diyor.
7. Eşyaların Uygunsuz Yerlere Konması ve Şüphecilik
Gözlüğü buzdolabında, çorabı çamaşır makinesinin içinde, cüzdanı mutfakta bulmak…
Bulamayınca çevredekileri suçlamak, özellikle başlangıç döneminde sık görülen davranışlardandır.
8. Yargılama ve Karar Vermede Zayıflama
Giyilecek kıyafeti seçememek, parayı gereksiz harcamak, riskli kararlar almak, basit bir konuda bile çıkmaza girmek…
Bu durum karar mekanizmasının işleyişindeki yavaşlamayı işaret eder.
9. Sosyal Hayattan Geri Çekilme
Uzun süredir katılınan aktivitelerden uzaklaşmak, arkadaş buluşmalarını iptal etmek, evde yalnız kalmayı tercih etmek…
Bu geri çekilme çoğu zaman depresyonla karıştırılır fakat Alzheimer’ın erken dönem sosyal bulgularındandır.
10. Kişilik ve Davranış Değişiklikleri
Cömert biri aniden şüpheci olabilir, sakin biri öfkeli ve tepkisel davranabilir. Önceden keyif alınan aktiviteler anlamsız gelmeye başlayabilir.
Prof. Dr. Tanrıdağ, bu değişimlerin “beyindeki sosyal ve duygusal merkezlerde meydana gelen bölgesel hasarın dışa yansıması” olduğunu belirtiyor.
Bu Belirtiler Alzheimer’a mı İşaret Ediyor?
Bu belirtilerden birinin tek başına görülmesi Alzheimer tanısı için yeterli değildir. Ancak birkaçının birlikte ve sürekli şekilde yaşanması, mutlaka nöroloji değerlendirmesi gerektirir.
Erken tanı:
-
hastalığın ilerleme hızını yavaşlatabilir,
-
günlük yaşam becerilerinin daha uzun süre korunmasını sağlayabilir,
-
hem hasta hem aile için yaşam kalitesini artırabilir.
Prof. Dr. Tanrıdağ, “Alzheimer’da erken dönemde yakalanan her belirti, hastanın geleceğine yapılan çok değerli bir yatırımdır” diyerek değerlendirmesini tamamlıyor.
