Hamilelikte Kullanılan Bazı Mide İlaçları Otizm Riskini Artırabilir

Son yıllarda sayısı giderek artan araştırmalar, otizm spektrum bozukluğu (OSB) gelişiminde çevresel ve biyolojik faktörlerin önemli rol oynadığını ortaya koyuyor. Ancak bu kez çarpıcı bir bulgu, Türk bilim insanlarından geldi.
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Umut Altunç ve öğrencilerinin yürüttüğü araştırma, hamilelikte kullanılan alüminyum içerikli mide ilaçlarının otizm riskini yaklaşık 2,5 kat artırabileceğini gösterdi.

Dr. Altunç, “Bu tür ilaçların neredeyse her hamilede kullanıldığını göz önüne alırsak, sonuçlar oldukça dikkat çekici. Elbette kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurmak için daha geniş kapsamlı araştırmalara ihtiyaç var. Ancak elimizdeki veriler, alüminyum içeren anti-asit ilaçların gebelikte kontrollü şekilde kullanılması gerektiğini düşündürüyor” diyor.

Araştırmada 56 Otizmli ve 85 Sağlıklı Çocuk İncelendi

Kuzey Kıbrıs’ta gerçekleştirilen bu araştırmada, otizm spektrum bozukluğu tanısı almış 56 çocuk, yaş ve cinsiyet açısından benzer özelliklere sahip 85 kontrol çocuğuyla karşılaştırıldı.
Dr. Altunç ve ekibi, hamilelik sürecine ait sosyal, çevresel, beslenme ve tıbbi faktörleri ayrıntılı şekilde inceledi. Annelerin yaşadığı ortam, stres düzeyi, ilaç kullanımı, vitamin desteği, radyasyon veya manyetik alan maruziyeti gibi etkenler analiz edildi.

Araştırmanın sonunda bazı değişkenlerin otizm gelişimiyle anlamlı biçimde ilişkili olduğu saptandı. Dr. Altunç, “Hamilelikte depresyon ve stres gibi ruhsal bozukluklar, daha önce iki veya daha fazla düşük öyküsü, otoimmün tiroid hastalığı ve yüksek gürültü maruziyeti gibi durumlar, otizm riskini artıran faktörler arasında yer aldı” bilgisini paylaşıyor.

En Dikkat Çekici Bulgulardan Biri: Alüminyum İçeren Mide İlaçları

Araştırmanın en çarpıcı sonucu ise, hamilelikte alüminyum içeren anti-asit ilaç kullanımının otizm gelişimiyle ilişkili olabileceğini göstermesi oldu.
Dr. Altunç, “Çalışmaya dahil olan ve gebeliği boyunca alüminyum içerikli mide ilaçları kullanan kadınların, bu ilaçları kullanmayanlara göre otistik çocuk sahibi olma olasılığının yaklaşık 2,5 kat daha fazla olduğunu tespit ettik” diyor.

Bu sonuç, hamilelik döneminde mide yanması veya reflü gibi şikayetler için reçetesiz alınan bazı ilaçların güvenliği konusunda yeni bir tartışma başlattı.
Dr. Altunç, “Reçetesiz satılan pek çok anti-asit ilacın içeriğinde alüminyum bulunuyor. Bu bileşikler, plasenta yoluyla bebeğe ulaşabiliyor. Bizim araştırmamız küçük bir örneklem grubuna dayanıyor ama elde ettiğimiz sonuçlar, bu konuda daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç olduğunu gösteriyor” ifadelerini kullanıyor.

Otizmin Kesin Nedeni Hâlâ Bilinmiyor, Ancak Bazı Riskler Azaltılabilir

Otizmin nedenlerinin hâlâ tam olarak bilinmediğini belirten Dr. Umut Altunç, bugüne kadar yapılan bilimsel çalışmalarda aşılar veya parasetamol kullanımının otizme yol açtığına dair hiçbir kanıt bulunmadığını vurguluyor.

“Elimizdeki veriler, otizmin gelişiminde genetik altyapının yanı sıra gebelik sürecindeki bazı çevresel faktörlerin etkili olabileceğini düşündürüyor” diyen Altunç, sağlıklı beslenme, ruhsal denge ve toksik maddelerden uzak durmanın riskleri azaltabileceğini belirtiyor.

Dr. Altunç’a göre, anne adaylarının doğacak çocuklarında otizm riskini azaltabilmeleri için şu konulara dikkat etmeleri gerekiyor:

• Gebelik süresince ağır metal içeren ilaçlardan ve yiyeceklerden uzak durmak,

• Sigara, radyasyon ve manyetik alan gibi çevresel risk faktörlerinden kaçınmak,

• Tiroid, demir ve folik asit düzeylerini düzenli olarak kontrol ettirmek,

• Gerekli durumlarda multivitamin ve demir desteği almak,

• Ruhsal sağlığı koruyacak destek mekanizmaları oluşturmak.

“Aşılar Değil, Ağır Metal Maruziyeti Daha Kritik”

Otizmin en tartışmalı konularından biri olan “aşılar otizm yapar mı?” sorusuna da değinen Dr. Altunç, “Bilimsel olarak aşıların otizmle ilişkisi kanıtlanmış değildir. Ancak alüminyum, civa veya kurşun gibi ağır metallere maruz kalmanın nörogelişimsel süreçleri olumsuz etkileyebileceğini biliyoruz” diyor.

Bu nedenle, hamilelik döneminde reçetesiz ilaç kullanımı konusunda mutlaka doktora danışılması gerektiğini belirten Altunç, “Her mide yanması, hemen ilaçla çözülmesi gereken bir durum değildir. Gerekli olmadıkça ilaç kullanılmaması, basit beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleriyle mide sağlığının korunması daha güvenli bir yaklaşımdır” ifadelerini kullanıyor.

Yeni Araştırmalar Yolda

Elde ettikleri verilerin küçük bir hasta grubuna dayandığını ve bu nedenle kesin yargılar için henüz erken olduğunu söyleyen Dr. Umut Altunç, ekibiyle birlikte daha kapsamlı bir proje üzerinde çalıştıklarını da açıklıyor:
“Şu anda farklı ülkelerdeki merkezlerle iş birliği içinde, daha geniş bir popülasyonda bu bulguların doğrulanmasını amaçlıyoruz. Amacımız, anne-bebek sağlığı açısından güvenli ilaç kullanımını belirleyecek bilimsel zemini güçlendirmek.”

Dr. Altunç’un bu açıklaması, otizmin önlenmesi veya erken risk tespiti konularında geleceğe dair önemli bir umut olarak görülüyor.