Karaciğer Kanserinde Küresel Alarm: Uzmanlar Uyarıyor, Vakaların Yüzde 60’ı Önlenebilir
Dünya genelinde karaciğer kanseri vakaları hızla artarken, tıp dünyası bu “sessiz ama ölümcül pandemi”ye karşı alarma geçti. The Lancet dergisinde yayımlanan yeni araştırma, hepatoselüler karsinom (HCC) vakalarının en az yüzde 60’ının önlenebilir olduğunu ortaya koydu. Araştırma sonuçlarını değerlendiren Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Veysel Umman, “Yeni veriler, karaciğer sağlığı için acilen harekete geçmemiz gerektiğini bir kez daha gösteriyor.” dedi.
2050’DE YILDA 1,5 MİLYON VAKA BEKLENİYOR
Lancet’in Uluslararası Hepatoselüler Karsinom Komisyonu tarafından hazırlanan raporda, 30’dan fazla ülkeden hepatoloji, onkoloji ve halk sağlığı uzmanlarının katkısı bulunuyor. Dünyanın en saygın kurumlarının verileriyle desteklenen çalışmaya göre, gerekli önlemler alınmazsa 2050 yılına gelindiğinde her yıl 1,5 milyon yeni karaciğer kanseri vakası görülecek.
Doç. Dr. Umman, “2022’de 870 bin yeni vaka vardı, bu sayının 2050’de 1,52 milyona çıkması bekleniyor. Bu artış, fark edilmeden büyüyen bir halk sağlığı krizine işaret ediyor. Yıllık sadece yüzde 2’lik bir düşüş bile önümüzdeki 25 yılda milyonlarca hayat kurtarabilir.” şeklinde konuştu.
TÜRKİYE’DE DURUM
Türkiye’de karaciğer kanseri, tüm kanserler arasında ilk 10’da yer almasa da yüksek ölüm oranları nedeniyle önemli bir sağlık sorunu. Umman, “Ülkemizde Hepatit B taşıyıcılığı yaygın. Bunun yanı sıra son yıllarda artan karaciğer yağlanması da ciddi bir risk faktörü.” dedi.
KARACİĞER YAĞLANMASI MASUM DEĞİL
Halk arasında masum görülen MASLD (Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Steatotik Karaciğer Hastalığı) yani karaciğer yağlanması, obezite, diyabet, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol ile birlikte görülüyor. İlerleyen vakalarda siroza ve ardından karaciğer kanserine dönüşme riski bulunuyor.
Doç. Dr. Umman, “Alkol kullanmayan ancak karaciğeri yağlanmış ve sirotik hale gelmiş kişilerde de kanser gelişebiliyor. Bu nedenle karaciğer yağlanmasını hafife almamalıyız.” diye uyardı.
RİSK FAKTÖRLERİ: VİRAL HEPATİTLER, ALKOL VE OBEZİTE
Araştırma, karaciğer kanseri artışının başlıca nedenlerini Hepatit B ve C, uzun süreli alkol kullanımı, obezite, karaciğer yağlanması ve diyabet olarak sıralıyor. Önlenebilir risklerin toplam vakaların yüzde 60’ından fazlasını oluşturması, konunun ciddiyetini ortaya koyuyor.
Umman, “Gelişmekte olan ülkelerde aşılamada eksikler, gelişmiş ülkelerde ise sağlıksız beslenme ve hareketsizlik, karaciğer sağlığını tehdit ediyor. Bu üç faktör birleştiğinde ölümcül bir tablo ortaya çıkıyor.” dedi.
ERKEN TANI HAYAT KURTARIR
Karaciğer kanserinde erken tanı, tedavi başarısını doğrudan etkiliyor. Cerrahi tedavi, ablasyon veya karaciğer nakli gibi şifa sağlayabilecek yöntemler, erken evrede mümkün olabiliyor. Ancak geç teşhis, tedavi şansını düşürüyor.
Risk grubundaki kişilerin (fazla kilolu bireyler, şeker, tansiyon, kolesterol hastaları, hepatit taşıyıcıları, karaciğer yağlanması olanlar) düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Umman, “Yılda bir kez karaciğer enzimlerine baktırmak, ultrason veya ileri görüntüleme yöntemleriyle hasarı değerlendirmek çok önemli.” dedi.
ÖNLEMEK MÜMKÜN
Araştırmaya göre, Hepatit B 2022’de olduğu gibi 2050’de de en yaygın neden olmaya devam edecek. Ancak alkol kaynaklı karaciğer hasarı ve metabolik nedenli steatohepatit (MASH) vakalarının artması dikkat çekiyor.
Umman, “Aşı kampanyaları, sağlıklı yaşam politikaları, alkol ve sigara kullanımını azaltacak önlemler, beslenme eğitimi gibi adımlar birleştiğinde bu sessiz fırtınanın yönünü değiştirebiliriz.” dedi.
KARACİĞERİNİZE SAHİP ÇIKIN
Doç. Dr. Veysel Umman son olarak şu uyarıda bulundu: “Karaciğer kanseri sessiz ilerler ama erken önlemle durdurulabilir. Karaciğer yağlanmasını ciddiye alın, kontrollerinizi ihmal etmeyin. Unutmayın, karaciğer uzun süre sessiz kalır ama bir gün konuştuğunda çok geç olabilir.”
