Fazla Kilo Ölümcül Enfeksiyonlara Davetiye Çıkarıyor

Obezite, yalnızca kalp-damar hastalıkları ve diyabetle değil, ağır enfeksiyonlarla da yakından ilişkili. Yeni yayımlanan kapsamlı bir araştırma, obezitesi olan bireylerin enfeksiyon hastalıklarını ağır geçirme riskinin yaklaşık yüzde 70 daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Bulgular, dünya genelindeki her on enfeksiyon kaynaklı ölümden birinin obeziteyle ilişkili olabileceğine işaret ediyor.

Bilim insanları, obezite oranlarının küresel ölçekte artmaya devam etmesi halinde, enfeksiyon hastalıklarına bağlı hastaneye yatışların ve ölümlerin de artabileceği konusunda uyarıyor.

Obezite bağışıklık sistemini zayıflatıyor

Araştırmanın yazarlarından Helsinki Üniversitesi’nden epidemiyolog Solja Nyberg, obezitenin bağışıklık sistemi üzerinde çok yönlü etkiler yarattığını ve vücudun enfeksiyonlara karşı verdiği yanıtı zayıflatabildiğini vurguluyor. Nyberg’e göre, kilo artışıyla birlikte vücutta oluşan kronik düşük düzeyli iltihaplanma, bağışıklık hücrelerinin işlevlerini bozabiliyor ve bu durum enfeksiyonların daha ağır seyretmesine zemin hazırlayabiliyor.

Nyberg, sağlıklı yaşamı destekleyen politikaların önemine dikkat çekerek, “Uygun fiyatlı sağlıklı gıdaya erişim, hareketli yaşamı teşvik eden çevresel düzenlemeler ve kilo kontrolünü destekleyen programlar, yalnızca metabolik hastalıkların değil, enfeksiyonlara bağlı ağır tabloların da önlenmesinde kritik rol oynuyor” görüşünü paylaşıyor.

Yüz binlerce kişinin verisi incelendi

Çalışma kapsamında Finlandiya’dan 67 binden fazla yetişkin ile Birleşik Krallık Biyobankası’na kayıtlı 470 binden fazla yetişkinin sağlık verileri analiz edildi. Katılımcıların vücut kitle indeksi (VKİ) ölçümleri yapıldı ve bireyler sağlıklı kilolu, fazla kilolu ve obez olarak sınıflandırıldı.

Obez bireyler ise kendi içinde üç gruba ayrıldı:

• Sınıf I obezite (VKİ 30–34,9)

• Sınıf II obezite (VKİ 35–39,9)

• Sınıf III obezite (VKİ ≥40)

Katılımcılar ortalama 13–14 yıl boyunca takip edilerek, enfeksiyon hastalıkları nedeniyle hastaneye yatış ve ölüm oranları değerlendirildi.

Risk kilo arttıkça yükseliyor

Elde edilen sonuçlar, obezitesi olan kişilerin sağlıklı kilodaki bireylere kıyasla herhangi bir enfeksiyon nedeniyle hastaneye yatma ya da hayatını kaybetme riskinin yaklaşık yüzde 70 daha fazla olduğunu gösterdi. Üstelik risk, vücut ağırlığı arttıkça kademeli biçimde yükseliyor.

En ağır obezite grubunda yer alan bireylerin enfeksiyonla ilişkili ağır tablo yaşama ihtimalinin, sağlıklı kilodaki kişilere göre üç kata kadar çıktığı saptandı.

Araştırmanın baş yazarlarından University College London’dan epidemiyolog Mika Kivimäki, bu bulguların obezitenin çok sayıda enfeksiyon türü için ortak bir risk faktörü olabileceğini düşündürdüğünü belirtiyor. Kivimäki’ye göre, obezitenin bağışıklık hücrelerinin bakteri, virüs, mantar ve parazitlere karşı verdiği yanıtı zayıflatması, hastalıkların daha ağır seyretmesine yol açabiliyor.

Sadece kilo değil, metabolik denge de önemli

Araştırmacılar, çalışmanın gözlemsel nitelikte olduğunu ve doğrudan neden-sonuç ilişkisi kuramayacağını vurguluyor. Ayrıca VKİ’nin, yağ dağılımı ve metabolik bozukluklar gibi bazı önemli faktörleri tam olarak yansıtamayabileceği de belirtiliyor.

Uzmanlara göre özellikle karın çevresinde biriken yağ dokusu, insülin direnci, kronik inflamasyon ve hormonal dengesizliklerle ilişkilidir. Bu durum da enfeksiyonlara karşı savunma mekanizmalarını olumsuz etkileyebilir.

Küresel tablo endişe verici

Araştırmacılar, elde edilen risk oranlarını küresel obezite yaygınlığı ve enfeksiyon kaynaklı ölüm verileriyle birleştirerek önemli bir tahminde bulundu. Buna göre dünya genelindeki enfeksiyonla ilişkili ölümlerin yaklaşık yüzde 9–11’inin, teorik olarak obezitenin ortadan kaldırılmasıyla önlenebileceği öngörülüyor.

Ülkeler arasında büyük farklılıklar bulunuyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde enfeksiyon kaynaklı ölümlerin yaklaşık dörtte birinin obeziteyle bağlantılı olabileceği tahmin edilirken, Avrupa ülkelerinde bu oran yüzde 14–21 aralığında değişiyor. Hindistan ve Çin gibi ülkelerde ise oran daha düşük olsa da, nüfus büyüklüğü nedeniyle toplam yük oldukça yüksek.

Avrupa’da obezite artmaya devam ediyor

Avrupa Birliği verilerine göre yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 17’si obez, yüzde 51’i ise fazla kilolu. Dünya Sağlık Örgütü, bu durumu “obezite salgını” olarak tanımlıyor. DSÖ’nün hedefi, yetişkin obezitesindeki artışı durdurmak olsa da, bugüne kadar hiçbir Avrupa ülkesi bu hedefe ulaşabilmiş değil.

Uzmanlar, obeziteyle mücadelede yalnızca bireysel çabaların yeterli olmadığını, sağlıklı yaşamı destekleyen sosyal ve çevresel politikaların da şart olduğunu vurguluyor.

Uzmanlar ne öneriyor?

Bilim insanları, enfeksiyon riskini azaltmak için şu temel adımlara dikkat çekiyor:

• Dengeli ve çeşitli beslenme

• Düzenli fiziksel aktivite

• Sağlıklı kilo aralığına ulaşmak ve bunu korumak

• Uyku düzenine özen göstermek

• Kronik hastalıkların düzenli takibi

Araştırmacılara göre, obeziteyle mücadele yalnızca metabolik hastalıkların değil, ağır enfeksiyonların ve buna bağlı ölümlerin de önlenmesinde önemli bir anahtar olabilir.