Varis, bacaklarda damar belirginleşmesi, bacak şişliği, bacaklarda ağırlık hissi ve toplardamar sorunları son yıllarda giderek daha fazla kişinin karşılaştığı sağlık problemleri arasında yer alıyor. Özellikle masa başında çalışanlar, uzun süre ayakta kalanlar ve hamilelik sürecindeki kadınlarda görülen varis, çoğu zaman yalnızca estetik bir sorun olarak değerlendirilse de uzmanlar durumun bundan çok daha fazlası olabileceğine dikkat çekiyor.
Günümüz yaşam tarzı, toplardamar sağlığını doğrudan etkileyen birçok faktörü beraberinde getiriyor. Saatlerce bilgisayar başında oturmak, hareketsiz kalmak, uzun yolculuklar yapmak ya da gün boyu ayakta çalışmak bacak damarlarının normal işleyişini zorlayabiliyor. Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Tanısal Radyoloji Uzmanı Uzm. Dr. Aresh Soudmand’a göre varis gelişiminde yaşam tarzı kadar genetik yatkınlık ve fizyolojik değişimler de önemli rol oynuyor.
Varis Nedir ve Neden Oluşur?
Toplardamarlar, kirli kanın bacaklardan kalbe taşınmasını sağlayan önemli yapılardır. Bu sistemin sağlıklı çalışmasında baldır kasları adeta ikinci bir kalp görevi üstlenir. Yürürken ve hareket ederken kasların oluşturduğu basınç sayesinde kan yukarı doğru taşınır.
Ancak uzun süre hareketsiz kalındığında bu mekanizma yeterince çalışamaz ve damarlarda basınç artışı meydana gelebilir. Uzm. Dr. Aresh Soudmand, özellikle gününün büyük bölümünü oturarak geçiren kişilerde toplardamar dolaşımının yavaşlayabildiğini belirtirken, bunun zaman içerisinde damar yapısında değişikliklere neden olabileceğini ifade ediyor.
Bu nedenle düzenli hareket etmenin yalnızca genel sağlık için değil, damar sağlığının korunması açısından da önemli bir alışkanlık olduğunu vurgulayan Soudmand, gün içerisinde kısa yürüyüşlerin bile dolaşım sistemine olumlu katkı sağlayabileceğini dile getiriyor.
Masa Başı Çalışanlarda Varis Riski Artıyor Mu?
Son yıllarda uzaktan çalışma sistemlerinin yaygınlaşması ve masa başında geçirilen sürenin artmasıyla birlikte varis şikayetleri de daha sık gündeme gelmeye başladı.
Uzm. Dr. Aresh Soudmand’a göre saatler boyunca aynı pozisyonda oturmak, toplardamarlarda kanın göllenmesine neden olabiliyor. Özellikle bilgisayar başında çalışanlar, çağrı merkezi personelleri, şoförler ve uzun yolculuk yapan kişiler risk grubunda yer alıyor.
Uzun süre sabit pozisyonda kalmanın damar içi basıncı artırabildiğini ifade eden Soudmand, düzenli aralıklarla ayağa kalkmanın ve bacak kaslarını çalıştırmanın dolaşım sisteminin daha verimli çalışmasına yardımcı olabileceğini belirtiyor.
Hamilelikte Varis Neden Daha Sık Görülüyor?
Hamilelik döneminde kadın vücudunda yaşanan değişimler, damar sistemi üzerinde de önemli etkiler oluşturabiliyor.
Artan kan hacmi, hormonal değişiklikler ve büyüyen rahmin damarlar üzerindeki baskısı nedeniyle toplardamarlar normalden daha fazla yük altında kalabiliyor. Bu durum bazı kadınlarda bacak damarlarının belirginleşmesine ya da mevcut varislerin daha görünür hale gelmesine yol açabiliyor.
Uzm. Dr. Aresh Soudmand, hamilelik sürecinde ortaya çıkan her damar genişlemesinin ciddi bir sağlık sorunu anlamına gelmediğini ifade ederken, özellikle ağrı, şişlik, hassasiyet veya belirgin damar değişiklikleri görüldüğünde değerlendirme yapılmasının önemli olduğunu söylüyor.
Varis Belirtileri Nelerdir?
Varis denildiğinde akla ilk olarak cilt yüzeyinde görülen mor veya mavi damarlar geliyor. Ancak uzmanlara göre hastalık her zaman bu kadar belirgin bulgularla başlamıyor.
Uzm. Dr. Aresh Soudmand, birçok kişinin ilk belirtileri günlük yorgunlukla karıştırabildiğini belirterek özellikle şu şikayetlerin dikkate alınması gerektiğini ifade ediyor:
- Gün sonunda artan bacak yorgunluğu
- Bacaklarda ağırlık hissi
- Ayak ve bacaklarda şişlik
- Gece krampları
- Kaşıntı hissi
- Damarlarda belirginleşme
- Uzun süre ayakta kaldıktan sonra oluşan ağrı
Bu belirtilerin her zaman varis anlamına gelmediğini ancak toplardamar sistemindeki değişikliklerin habercisi olabileceğini belirten Soudmand, özellikle risk faktörleri bulunan kişilerin belirtileri göz ardı etmemesi gerektiğini vurguluyor.
Varis Genetik Mi?
Varis oluşumunda yaşam tarzı kadar kalıtsal faktörlerin de etkili olduğu biliniyor.
Uzm. Dr. Aresh Soudmand’a göre aile bireylerinde varis öyküsü bulunan kişilerde risk daha yüksek olabiliyor. Damar duvarı ve damar kapakçıklarının yapısal özellikleri genetik olarak aktarılabildiği için bazı kişiler varis gelişimine daha yatkın olabiliyor.
Yaşın ilerlemesi, fazla kilo, uzun süre ayakta çalışılan meslekler ve hormonal değişimler de bu riski artıran faktörler arasında yer alıyor.
Varis Tanısı Nasıl Konuluyor?
Varis tanısında fizik muayenenin yanı sıra görüntüleme yöntemleri de önemli rol oynuyor.
Toplardamar sisteminin ayrıntılı değerlendirilmesinde kullanılan Doppler ultrasonografi, damar yapısının ve kan akışının incelenmesini sağlayan en önemli yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor.
Uzm. Dr. Aresh Soudmand, erken dönemde yapılan görüntüleme değerlendirmelerinin mevcut durumun daha doğru analiz edilmesine yardımcı olduğunu belirtirken, kişiye özel takip ve tedavi planlamasında da yol gösterici olduğunu ifade ediyor.
Varisten Korunmak İçin Neler Yapılmalı?
Uzmanlara göre günlük yaşamda yapılacak bazı basit değişiklikler damar sağlığının korunmasına katkı sağlayabiliyor.
Düzenli yürüyüş yapmak, uzun süre aynı pozisyonda kalmamak, masa başında çalışanların belirli aralıklarla hareket etmesi, sağlıklı kilo aralığını korumak ve bacak kaslarını aktif tutan egzersizlere yer vermek bunların başında geliyor.
Uzm. Dr. Aresh Soudmand, varisin yalnızca kozmetik bir problem olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade ederken, bacaklarda ortaya çıkan değişikliklerin toplardamar sisteminin verdiği önemli sinyaller olabileceğini söylüyor. Soudmand’a göre özellikle risk grubunda bulunan bireylerin erken dönemde değerlendirilmesi, mevcut durumun daha doğru anlaşılmasına ve damar sağlığı konusunda farkındalığın artırılmasına katkı sağlayabiliyor.
