Zayıflama iğnesi beyne zararlı mı?

Zayıflama iğneleri, kilo verme ve diyabet tedavisinde kullanılan ilaçlar arasında son dönemde öne çıkan seçeneklerden biri olurken, bu ilaçların kullanımıyla birlikte ortaya çıkabilecek yan etkiler de araştırılıyor. Özellikle tedavi sırasında yaşanan bazı gastrointestinal sorunlar, yeni bir araştırmada nadir görülen ciddi bir nörolojik hastalıkla olası bağlantısı açısından ele alındı.

Araştırmada, GLP-1 grubu ilaçları kullanan kişiler arasında Wernicke sendromu olarak bilinen nadir bir beyin hastalığına ilişkin az sayıda vaka incelendi. Çalışmada ortaya çıkan bulgular, ilaçlarla hastalık arasında kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurmazken, özellikle bazı yan etkilerin görüldüğü hastalarda konuya ilişkin daha fazla araştırma yapılması gerektiğine dikkat çekti.

Wernicke sendromu nedir?

Wernicke sendromu, kaynakta ciddi B1 vitamini eksikliğiyle ilişkilendirilen ve ciddi nörolojik sonuçlara yol açabilen bir rahatsızlık olarak tanımlanıyor. Hastalığın yaygın olmadığı özellikle vurgulanırken, vakaların zayıflama iğneleriyle doğrudan bağlantılı olduğunun henüz kanıtlanmadığı da belirtiliyor.

Çalışmada yer almayan Şikago merkezli klinisyen Karthik Achari, araştırmanın ortaya koyduğu vaka sayısının milyonlarca ilaç kullanıcısı içerisinden geldiğine dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:

“İstenmeyen yan etki bildirimleri ve tıbbi literatür incelendiğinde, GLP-1 ilaçlarını kullanan kişiler arasında 15 Wernicke sendromu vakası tespit edildi. Bu sayı, söz konusu ilaçları kullanan milyonlarca kişiyle karşılaştırıldığında nadir bir duruma işaret ediyor.”

Achari, vakaların az sayıda olmasına rağmen durumun ciddiyetinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirterek, “Bununla birlikte durum gerçek ve ciddi. Arkasındaki mekanizma da mantıklı görünüyor” ifadelerini kullandı.

Zayıflama iğneleri ile Wernicke sendromu arasında nasıl bir bağlantı araştırılıyor?

Araştırmada tespit edilen vakaların önemli bir bölümünde gastrointestinal yan etkiler görüldü. Özellikle kusma, ishal ve iştah kaybı gibi durumların dikkat çektiği aktarıldı.

Araştırmacılar, 15 vakanın 13’ünde kilo kaybı, kusma, iştah kaybı veya yetersiz beslenme gibi gastrointestinal belirtilerin bildirildiğini ifade etti.

B1 vitamininin besinler ve takviyeler yoluyla alınabildiği belirtilirken, araştırmacılar vakalarda görülen bu belirtilerin de özellikle incelenmesi gereken bir nokta olduğunu aktardı.

Araştırmacıların değerlendirmesinde şu ifadeler öne çıktı:

“Vakaların büyük bölümünde kilo kaybı, kusma, iştah kaybı veya yetersiz beslenme gibi gastrointestinal belirtiler bildirildi. Bu nedenle bu tür belirtiler yaşayan hastalar açısından Wernicke sendromu ihtimalinin araştırılması önem taşıyor.”

Hangi zayıflama iğnelerinde vakalar görüldü?

Çalışmada bildirilen vakaların büyük bölümünün semaglutid veya tirzepatid içeren GLP-1 grubu ilaçları kullanan kişilerde görüldüğü belirtildi.

Kaynakta, semaglutid içeren Ozempic ve Wegovy ile tirzepatid içeren Zepbound isimli ilaçlar örnek olarak veriliyor. Türkiye’deki karşılığı olarak ise Mounjaro’ya değiniliyor.

Ancak araştırmanın ortaya koyduğu vakalar, bu ilaçlardan herhangi birinin doğrudan Wernicke sendromuna neden olduğunu göstermiyor. Araştırmacılar özellikle bu noktada verilerin sınırlarına dikkat çekiyor.

Zayıflama iğneleri Wernicke sendromuna neden oluyor mu?

Araştırmanın en önemli noktalarından biri, tespit edilen vakaların ilaçlarla kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurmaya yetmemesi.

Araştırmacılar, FDA’nın istenmeyen yan etki bildirimlerinin bir hastalığın doğrudan belirli bir ilaçtan kaynaklandığını kanıtlayamayacağını vurguladı. Bu nedenle GLP-1 ilaçları ile Wernicke sendromu arasında olası bir bağlantının doğrulanabilmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğu belirtildi.

Bu konudaki değerlendirmede şu ifadeler kullanıldı:

“Mevcut FDA bildirimleri, Wernicke sendromunun GLP-1 ilaçlarından kaynaklandığını kanıtlamıyor. Aradaki ilişkinin doğrulanabilmesi için daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.”

Bilim insanları ayrıca hastaların yalnızca bu çalışmanın sonuçlarına dayanarak kendilerine reçete edilen GLP-1 ilaçlarını bırakmamaları gerektiğini belirtti.

Daha önce de benzer bağlantılar araştırılmıştı

GLP-1 ilaçları ile Wernicke sendromu arasında olası bağlantıya ilişkin araştırmaların yeni olmadığı da kaynakta aktarılıyor. Daha önceki çalışmalarda da az sayıda GLP-1 kullanıcısı ile bu beyin rahatsızlığı arasında olası ilişkiler üzerinde duruldu.

Mısır’daki Mansoura Üniversitesi’nden Dr. Manar Kadhem’in nisan ayında yayımlanan araştırmasında da bazı hastalarda kilo kaybının yanı sıra şiddetli gastroparezi ve sürekli kusma görüldüğü belirtilmişti.

Dr. Kadhem, söz konusu çalışmayla ilgili değerlendirmesinde hastalarda yalnızca kilo kaybı görülmediğini, şiddetli gastroparezi ve sürekli kusmanın da tabloya eşlik ettiğini aktardı.

Wernicke sendromunda neden hızlı müdahale önemli?

Kaynakta Wernicke sendromunun ortaya çıkarabileceği ağır sonuçların önlenmesi açısından acil tedavinin gerekli olduğu belirtiliyor. Hastalık, ciddi B1 vitamini eksikliğiyle ilişkilendirilirken kalıcı hafıza kaybı ve yeni anılar oluşturamama gibi sonuçlara yol açabileceği aktarılıyor.

Cleveland Clinic’in değerlendirmesine göre ise tiaminle gerçekleştirilen acil tedavi büyük önem taşıyor. Bu tedavinin belirtilerin hafifletilmesine ve hafıza ile diğer beyin fonksiyonlarında kalıcı hasar oluşmasının önlenmesine yardımcı olabileceği belirtiliyor.

Araştırmanın ortaya koyduğu tablo ne?

Yeni çalışma, zayıflama iğneleri kullanan kişiler arasında Wernicke sendromunun yaygın olduğunu göstermiyor. Aksine, tespit edilen yaklaşık 15 vakanın milyonlarca kullanıcı arasından bildirildiği ve durumun nadir olduğu vurgulanıyor.

Bununla birlikte vakaların çoğunda kusma, iştah kaybı, kilo kaybı veya yetersiz beslenme gibi gastrointestinal sorunların bulunması araştırmacıların dikkat çektiği noktalar arasında yer alıyor.

Mevcut veriler GLP-1 ilaçları ile Wernicke sendromu arasında kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurmak için yeterli görülmezken, araştırmacılar olası bağlantının daha kapsamlı çalışmalarla değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Böylece zayıflama iğneleri ile nadir görülen bu nörolojik rahatsızlık arasındaki ilişkinin niteliğinin daha net ortaya konulması hedefleniyor.