Kış aylarında soğuk havayla birlikte artan solunum yolu enfeksiyonları, bağışıklık sisteminin zorlanması ve kronik hastalıkların alevlenmesi, sağlık kontrollerini her zamankinden daha önemli hale getiriyor. Kış check-up testleri, özellikle bağışıklık sistemi, kalp-damar sağlığı ve metabolik denge açısından erken uyarı niteliği taşıyor. Acıbadem Taksim Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Edvin Murrja, kış mevsimine girerken yapılması gereken temel tetkiklerin, pek çok hastalığın önüne geçilmesinde kritik rol oynadığını vurguluyor.
Kış aylarının yalnızca soğuk algınlığı ve gripten ibaret olmadığını hatırlatan Dr. Murrja, solunum yolu enfeksiyonlarının yanı sıra kalp-damar hastalıklarında artış, bağışıklık sisteminde zayıflama ve kronik rahatsızlıkların yeniden aktive olmasının bu dönemde sık görüldüğünü belirtiyor. Özellikle 50 yaş üzeri bireyler, kronik hastalığı olanlar, sigara kullananlar, fazla kilolu kişiler ve sık enfeksiyon geçirenler için kış öncesi yapılacak kapsamlı bir değerlendirme, sağlık açısından önemli bir güvence sağlıyor.
Temel kan testleri vücudun genel tablosunu ortaya koyuyor
Kış aylarında sık görülen halsizlik, çabuk yorulma, sık enfeksiyon geçirme gibi şikâyetlerin çoğu zaman basit bir kan testiyle açıklığa kavuşabildiğini belirten Dr. Edvin Murrja, temel kan testlerinin vücudun genel durumunu anlamada ilk adım olduğunu ifade ediyor.
Tam kan sayımı (hemogram) ile kansızlık, enfeksiyon veya bağışıklık sistemi sorunları saptanabiliyor. CRP ve sedimantasyon testleri ise vücutta gizli bir iltihaplanma olup olmadığını gösteriyor. Kan şekeri, HbA1c ve insülin direnci ölçümleri diyabet eğilimini ortaya koyarken; sodyum, potasyum, kalsiyum ve magnezyum gibi elektrolitler kalp ritmi ve sıvı dengesi açısından önemli ipuçları sunuyor.
Karaciğer ve böbrekler kışın daha fazla yük altında
Kış aylarında artan ilaç kullanımı, daha az su içilmesi ve beslenme düzenindeki değişiklikler, vücudun filtre sistemi olan karaciğer ve böbrekleri zorlayabiliyor. Dr. Murrja, bu organlarda gelişen sorunların çoğu zaman belirti vermeden ilerlediğine dikkat çekerek, erken dönemde yapılan testlerin hayati önem taşıdığını söylüyor.
ALT ve AST değerleri karaciğer yağlanması veya hasarı hakkında bilgi verirken, üre ve kreatinin testleri böbrek fonksiyonlarının sağlıklı çalışıp çalışmadığını ortaya koyuyor. Bu testler sayesinde henüz belirti vermeyen sorunlar erken aşamada tespit edilebiliyor.
Kolesterol seviyeleri kışın sessizce yükselebiliyor
Hareketin azalması ve daha kalorili besinlere yönelim, kış aylarında kolesterol değerlerinin yükselmesine zemin hazırlıyor. Dr. Edvin Murrja, LDL, HDL ve trigliserid düzeylerinin kalp-damar hastalıkları açısından temel belirteçler olduğunu belirtiyor. Özellikle fark edilmeden yükselen kötü kolesterol, kalp krizi ve damar tıkanıklığı riskini artırabiliyor. Bu nedenle kış aylarında kolesterol taramalarının ihmal edilmemesi gerektiğinin altını çiziyor.
Tiroit fonksiyonları kış belirtilerinin arkasındaki neden olabilir
Üşüme, kilo alma, halsizlik, unutkanlık ve ruh hali değişimleri kış aylarında sık karşılaşılan şikâyetler arasında yer alıyor. Ancak Dr. Murrja’ya göre bu belirtilerin kaynağı her zaman mevsimsel koşullar olmayabiliyor. Tiroit bezinin düzensiz çalışması, özellikle kış aylarında daha belirgin hale gelebiliyor.
TSH ve serbest T4 ölçümleri, metabolizmanın dengede olup olmadığını gösterirken; Hashimoto tiroiditi ve hipotiroidi gibi durumların erken tanısına da olanak sağlıyor.
Vitamin ve mineral eksiklikleri bağışıklığı zayıflatıyor
Güneş ışığının azalmasıyla birlikte D vitamini eksikliği kış aylarında yaygın olarak görülüyor. Bunun yanı sıra B12, demir ve magnezyum eksiklikleri de bağışıklık sistemini olumsuz etkileyebiliyor. Dr. Edvin Murrja, bu değerler ölçülmeden gelişigüzel vitamin kullanımının fayda yerine zarar verebileceğini hatırlatıyor.
Vitamin D, B12, folat, demir ve ferritin düzeylerinin mutlaka kontrol edilmesi, eksiklik saptanırsa takviyelerin hekim önerisiyle planlanması gerektiğini vurguluyor.
Akciğerler soğuk havadan doğrudan etkileniyor
Soğuk hava ve artan solunum yolu enfeksiyonları, akciğer sağlığını doğrudan etkiliyor. Özellikle sigara kullananlar, kronik öksürüğü olanlar veya sık enfeksiyon geçiren bireyler için akciğer değerlendirmesi önem kazanıyor. Dr. Murrja, akciğer grafisi ve fizik muayenenin, olası risklerin erken dönemde saptanmasına yardımcı olduğunu belirtiyor.
Kardiyovasküler taramalar hayat kurtarıcı olabilir
Soğuk havanın damarları büzerek kalbin daha fazla çalışmasına neden olduğunu ifade eden Dr. Edvin Murrja, bu durumun özellikle kalp-damar hastalığı riski taşıyan bireylerde ciddi sonuçlara yol açabileceğini söylüyor. Kış aylarında hipertansiyon ve kalp krizi riskinin arttığını hatırlatan Murrja, düzenli tansiyon takibi, EKG ve gerekli durumlarda EKO yapılmasının önemine dikkat çekiyor. Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya çabuk yorulma gibi belirtilerin mutlaka ciddiye alınması gerektiğini vurguluyor.
Kışa sağlıklı girmek mümkün
Dr. Edvin Murrja’ya göre sağlıklı bir kış geçirmek, hastalanmayı beklemek yerine önceden önlem almakla mümkün. Kış öncesi yapılacak kapsamlı tetkikler, hem mevcut riskleri ortaya koyuyor hem de olası hastalıkların erken dönemde kontrol altına alınmasına yardımcı oluyor. Küçük bir kontrol, kışı daha güvenli ve sağlıklı geçirmenin anahtarı olabiliyor.
