İşlenmiş gıda tüketiminin insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri giderek daha fazla araştırmanın konusu oluyor. Yeni bir uluslararası çalışma, aşırı işlenmiş gıdaların erken ölümlerle bağlantılı olabileceğini ortaya koydu.
Sekiz Ülkeyi Kapsayan Araştırma Kapsamlı Bulgular Sundu
Amerikan Journal of Preventive Medicine dergisinde yayımlanan çalışmada, Avustralya, Brezilya, Kanada, Şili, Kolombiya, Meksika, İngiltere ve ABD’deki bireylerin beslenme alışkanlıkları ile ölüm oranları arasındaki ilişki incelendi. Araştırma, aşırı işlenmiş gıdaları fazla tüketen bireylerde erken ölüm riskinin belirgin şekilde arttığını ortaya koydu.
Yemekleri nasıl ısıtıyorsunuz? Zehirlenebilirsiniz – Editörün Gözünden
Aşırı İşlenmiş Gıdalar Nelerdir?
Bu tür gıdaların kesin bir tanımı bulunmasa da, genellikle ev yemeklerinde bulunmayan katkı maddelerini içeren, üretim sürecinde lezzet, doku ve görünüm açısından cazip hale getirilmiş ürünler olarak tanımlanıyor. İşlenmiş et ürünleri, bisküvi, gazlı içecekler, dondurma ve mısır gevrekleri en yaygın örnekler arasında.
Renklendiriciler, tatlandırıcılar ve kimyasal katkı maddeleriyle üretilen bu ürünler, yüksek oranda yağ, tuz ve şeker içeriyor. Bu bileşenlerin fazlası ise obezite, tip 2 diyabet, kalp hastalıkları ve bazı kanser türleriyle ilişkilendiriliyor.
Erken Ölümlerin Yüzde 14’ü Aşırı İşlenmiş Gıdalarla İlişkili Olabilir
Araştırmaya göre, İngiltere ve ABD’de günlük kalori alımının yarısından fazlası aşırı işlenmiş gıdalardan geliyor. Bu iki ülkede, erken ölümlerin yaklaşık %14’ünün bu tür gıdalarla bağlantılı olabileceği öngörülüyor. Buna karşın, işlenmiş gıda tüketiminin daha düşük olduğu Kolombiya ve Brezilya gibi ülkelerde bu oran %4 seviyelerinde.
2018 verilerine göre, ABD’de 124 bin, İngiltere’de ise yaklaşık 18 bin erken ölüm aşırı işlenmiş gıdalarla ilişkili bulunuyor.
Katkı Maddeleri ve İşleme Süreci Şüpheli
Çalışmanın direktörlerinden Brezilyalı Dr. Eduardo Nilson, işleme sürecinde gıdalarda meydana gelen değişikliklerin, renklendiricilerin ve yapay aromaların insan sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yarattığını belirtiyor. Yine de araştırmacılar, sadece bu sürecin tek başına erken ölüme neden olduğunu kesin olarak söylemenin mümkün olmadığını vurguluyor.
Uygulamalı istatistik alanında çalışan emekli profesör Kevin McConway de, çalışmanın birçok matematiksel varsayıma dayandığını ve bu nedenle sonuçlara temkinli yaklaşmak gerektiğini ifade ediyor.
Uzmanlar Ne Diyor?
Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Stephen Burgess, araştırmanın aşırı işlenmiş gıdaların kesin olarak zararlı olduğunu kanıtlamadığını, ancak risk taşıdığına dair önemli bulgular sunduğunu ifade ediyor. Pek çok ülkede yapılan benzer çalışmalar da bu tür gıdaların sağlık açısından potansiyel tehdit oluşturduğunu savunuyor.
Gıda Endüstrisi Tepkili: “Şeytanlaştırma Var”
Gıda ve İçecek Federasyonu ise “aşırı işlenmiş gıda” teriminin; yoğurt, ekmek ve makarna sosları gibi sağlıklı olabilecek ürünleri de kötü gösterdiğini savunarak bu tanıma karşı çıkıyor. Üreticiler, kullanılan katkı maddelerinin Gıda Standartları Ajansı tarafından onaylandığını ve güvenli olduğunu iddia ediyor.
Ne Yapılmalı?
Uzmanlar, hükümetlerin diyet tavsiyelerini güncelleyerek insanları aşırı işlenmiş gıdaları azaltmaya teşvik etmesi gerektiğini vurguluyor. Bilinçli tüketici olmak ve doğal içerikli ürünlere yönelmek, sağlıklı yaşam için önemli adımlar arasında görülüyor.
