Serhat Kılıç’ın ardından lenfoma yeniden gündemde: Vücuttaki morluklar neyin belirtisi olabilir?

Oyuncu Serhat Kılıç’ın Kağıthane’deki evinde ölü bulunması, lenfoma hastalığını yeniden gündeme taşıdı. Kendisinden bir süredir haber alamayan kız arkadaşının eve gittiğinde Kılıç’ı hareketsiz halde bulduğu, sağlık ekiplerinin yaptığı kontrolde oyuncunun hayatını kaybettiğinin belirlendiği bildirildi.

Polise verilen ifadede Kılıç’ın lenf kanseri olduğu belirtildi. Olay yeri incelemesinde ise göz çevresi ile kol ve bacaklarında morluklar olduğu, buna karşılık vücudunda açık darp yarası, kesi veya kesici-delici alet izi saptanmadığı aktarıldı. Kılıç’ın kesin ölüm nedeninin Adli Tıp incelemesinin ardından belirlenmesi bekleniyor.

Ancak lenfoma, bazı hastalarda kan hücrelerinin üretimini etkileyebildiği için kolay morarma ve kanamaya yol açabiliyor. Peki bu nasıl oluyor?

Lenf kanseri yani lenfoma nedir?

Lenfoma, bağışıklık sisteminin önemli hücrelerinden olan lenfositlerden kaynaklanan bir kanser grubudur.

Lenfositler; lenf düğümleri, dalak, kemik iliği ve lenfatik sistemin diğer bölümlerinde bulunan beyaz kan hücreleridir. Bu hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucunda lenfoma gelişebilir.

Lenfomalar temel olarak iki büyük gruba ayrılır:

Hodgkin lenfoma ve Non-Hodgkin lenfoma.

Ancak özellikle Non-Hodgkin lenfoma tek bir hastalık değildir. Çok sayıda farklı alt tipi bulunur ve bunların bazıları yıllar içerisinde yavaş ilerlerken bazıları haftalar veya aylar içerisinde hızla ilerleyebilir. Bu nedenle “lenfoma” tanısının tek başına hastalığın nasıl seyredeceğini söylemek için yeterli olmadığı belirtiliyor.

Lenfomanın en sık belirtisi: Ağrısız bezeler

Lenfomanın en bilinen belirtilerinden biri boyun, koltuk altı veya kasık bölgesinde ortaya çıkan ağrısız lenf bezi büyümeleri.

Ancak her lenf bezi büyümesi lenfoma anlamına gelmiyor. Enfeksiyonlar başta olmak üzere çok sayıda farklı durum da lenf bezlerinin büyümesine neden olabiliyor.

Lenfomada dikkat edilmesi gereken diğer belirtiler arasında açıklanamayan ateş, yoğun gece terlemeleri, istemsiz kilo kaybı, belirgin halsizlik, kaşıntı ve hastalığın bulunduğu bölgeye göre gelişebilen farklı şikâyetler bulunuyor.

Özellikle nedeni açıklanamayan kilo kaybı, ateş ve yoğun gece terlemesi lenfoma değerlendirmesinde “B semptomları” olarak adlandırılıyor.

Lenfoma vücutta morluklara neden olabilir mi?

Evet, bazı lenfoma hastalarında kolay morarma görülebilir. Ancak morluk, lenfomanın en karakteristik veya tek başına tanı koydurucu belirtisi değildir.

Morlukların ortaya çıkmasının nedenlerinden biri hastalığın kemik iliğini etkilemesi olabilir.

Kemik iliği vücudun kırmızı kan hücrelerini, beyaz kan hücrelerini ve kanamanın durmasını sağlayan trombositleri ürettiği temel merkezlerden biri.

Bazı lenfomalarda kanser hücreleri kemik iliğine yayıldığında sağlıklı kan hücrelerinin üretimi azalabiliyor. Özellikle trombosit sayısının düşmesi, kişinin daha kolay morarmasına veya kanamasına yol açabiliyor.

Bu hastalarda nedeni açıklanamayan morlukların yanı sıra burun kanaması, cilt altında küçük kırmızı-mor noktalar veya başka kanama bulguları da görülebiliyor.

Ancak burada önemli bir ayrım var:

Vücudunda morluk bulunan bir kişinin lenfoma olduğunu söylemek mümkün değildir.

Travmalar, kan sulandırıcı ilaçlar, trombosit düşüklüğü, karaciğer hastalıkları, vitamin eksiklikleri ve çok sayıda farklı hematolojik hastalık da kolay morarmaya neden olabilir. Nedeni açıklanamayan veya giderek artan morlukların hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Morluklar lenfomanın ilerlediğini mi gösterir?

Her zaman değil.

Morlukların ortaya çıkması tek başına lenfomanın evresini veya ne kadar ilerlediğini göstermez.

Ancak bir lenfoma kemik iliğini etkilediyse kan hücrelerinin üretiminde bozulma görülebilir. Bu durumda trombosit düşüklüğüne bağlı morarma ve kanama, kırmızı kan hücrelerinin azalmasına bağlı kansızlık ve halsizlik ya da beyaz kan hücrelerindeki bozulmaya bağlı enfeksiyonlara yatkınlık gelişebilir.

Hastalığın evresi ise yalnızca belirtilere bakılarak belirlenmez. Görüntüleme yöntemleri, biyopsi, kan testleri ve gerektiğinde kemik iliği incelemeleriyle lenfomanın vücuttaki yayılımı değerlendirilir.

Lenfoma nasıl ilerler?

“Lenfoma hızlı ilerler mi?” sorusunun tek bir cevabı yok.

Çünkü lenfomanın onlarca farklı alt tipi bulunuyor.

Bazı Non-Hodgkin lenfomalar indolent, yani yavaş seyirli. Bu hastalıklar uzun yıllar boyunca kontrol altında tutulabiliyor ve bazı hastalarda hemen tedavi başlanması yerine düzenli takip tercih edilebiliyor.

Buna karşılık agresif lenfomalar çok daha hızlı büyüyebiliyor ve tanı konulduğunda tedavinin geciktirilmemesi gerekiyor. İlginç biçimde, hızlı seyreden bazı lenfoma türleri tedaviye oldukça iyi yanıt verebiliyor ve tamamen iyileşme mümkün olabiliyor.

Dolayısıyla “lenfoma” sözcüğü tek başına hastalığın prognozunu ifade etmiyor. Alt tipi, evresi, moleküler özellikleri, hastanın yaşı ve genel sağlık durumu tedavi sonucunu belirleyen önemli faktörler arasında yer alıyor.

Lenfoma vücudun hangi bölgelerine yayılabilir?

Lenfatik sistem vücudun birçok bölgesine yayıldığı için lenfoma yalnızca boyundaki lenf bezleriyle sınırlı bir hastalık değil.

Hastalığın tipine ve evresine göre lenf düğümlerinin yanı sıra:

• dalak,
• kemik iliği,
• karaciğer,
• mide ve bağırsak sistemi,
• göğüs boşluğu,
• cilt,
• daha nadiren merkezi sinir sistemi

gibi farklı organ ve dokular etkilenebilir.

Bu nedenle hastanın şikâyetleri lenfomanın bulunduğu yere göre önemli ölçüde değişebilir.

Lenfoma nasıl teşhis edilir?

Boyunda veya başka bir bölgede beze görülmesi tek başına lenfoma tanısı koydurmaz.

Kesin tanının temelini genellikle şüpheli lenf düğümünden veya dokudan alınan biyopsi oluşturur. Patolojik incelemede hücrelerin tipi belirlenir ve lenfomanın alt türü ortaya konur.

Tanının ardından kan testleri, PET-BT veya BT gibi görüntüleme yöntemleri ve gerekli hastalarda kemik iliği incelemesi kullanılarak hastalığın yaygınlığı değerlendirilir.

Lenfoma tedavi edilebilir mi?

Evet. Lenfoma tedavi edilebilir hastalıklar arasında yer alıyor; bazı lenfoma türlerinde tamamen iyileşme sağlanabilirken bazı yavaş seyirli türler uzun yıllar kronik bir hastalık gibi kontrol altında tutulabiliyor.

Tedavi, lenfomanın alt tipine ve evresine göre değişiyor.

Kemoterapi, hedefe yönelik ilaçlar, immünoterapi, radyoterapi ve belirli hastalarda kök hücre nakli kullanılabilen yöntemler arasında. Bazı yavaş seyirli ve belirti oluşturmayan lenfomalarda ise hemen tedavi yerine “izle ve bekle” yaklaşımı uygulanabiliyor.

Hangi morluklar önemsenmeli?

Bir yere çarptıktan sonra oluşan tek bir morluk çoğu zaman ciddi bir hastalığın işareti değildir.

Ancak kişi herhangi bir travma hatırlamamasına rağmen vücudunda sık sık yeni morluklar oluşuyorsa, morluklara burun veya diş eti kanaması eşlik ediyorsa ya da beraberinde açıklanamayan kilo kaybı, gece terlemesi, ateş, belirgin halsizlik veya geçmeyen lenf bezi büyümeleri bulunuyorsa değerlendirme yapılması önem taşıyor.

Çünkü açıklanamayan morarma lenfomanın yanı sıra başka kan hastalıklarında ve çok sayıda farklı sağlık sorununda da görülebiliyor.

Dolayısıyla nedeni açıklanamayan morluklar, özellikle başka sistemik belirtilerle birlikte görülüyorsa göz ardı edilmemeli.