Türk bilim insanlarından antibiyotik direncine karşı hamle, modern tıbbın en büyük sorunlarından biri olan antibiyotik direncine çözüm olabilecek nitelikte. Acıbadem Üniversitesi bilim insanları, bakterilerin direnç geliştiremediği yeni nesil antibiyotikler geliştirdi. Bu buluş, dünya genelinde milyonlarca kişinin hayatını kurtarabilecek potansiyele sahip.
Antibiyotik Direnci Neden Büyük Tehdit?
Her yıl dünya genelinde yaklaşık 1,5 milyon kişi, antibiyotik direncine bağlı enfeksiyonlar nedeniyle hayatını kaybediyor. Türkiye’de bu rakam 35 bin civarında. Antibiyotiklerin gereksiz ve bilinçsiz kullanımı, bakterilerin genetik olarak direnç kazanmasına yol açıyor. Sonuç olarak, piyasada bulunan birçok antibiyotik artık etkili değil ve modern tıp ciddi bir krizle karşı karşıya.
Acıbadem Üniversitesi’nden Yenilikçi Yaklaşım
Bu soruna çözüm bulmak amacıyla Acıbadem Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Özge Can ve Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Tanıl Kocagöz öncülüğünde multidisipliner bir ekip çalışmalara başladı. Geliştirilen yeni antibiyotikler, bağışıklık sistemimizdeki doğal savunma mekanizmalarından ilham alınarak tasarlandı.
Prof. Dr. Özge Can, durumu şöyle özetliyor:
“Piyasada var olan birçok antibiyotik artık etkili değil. Çünkü bakteriler bu ilaçlara karşı genetik değişikliklerle direnç geliştiriyor. Biz bu döngüyü kıracak bir çözüm bulduk.”
Yeni Nesil Antibiyotikler Nasıl Çalışıyor?
Bu antibiyotiklerin temel farkı, bakterinin çeperine saldırması. Prof. Dr. Can, geliştirdikleri moleküllerin yapısını şöyle anlatıyor:
“Moleküllerimiz, bağışıklık sistemindeki peptitlerden esinlenerek üretildi. Helikal, yani matkap ucu şeklinde bir yapıya sahipler. Bakteri çeperine girerek delikler açıyorlar. Bu nedenle bakteriler direnç geliştiremiyor. Çünkü çeper yapısı genetik olarak kolay değiştirilemez.”
245 Klinik Örnekte %100 Başarı
Geliştirilen moleküller, yalnızca laboratuvar ortamında değil, gerçek hasta örneklerinde de denendi. E. coli, S. aureus, Pseudomonas aeruginosa gibi çoklu ilaç dirençli bakterilerin yanı sıra Candida gibi mantar türlerinde de etkili oldu.
Prof. Dr. Can, bu başarıyı şu sözlerle açıklıyor:
“Toplamda 245 farklı klinik örnek üzerinde çalıştık. Hiçbir antibiyotiğin etki etmediği çoklu ilaç dirençli bakteriler üzerinde test yaptık. Yeni molekülümüz hepsine karşı etkili oldu.”
İnsan Hücrelerine Zarar Vermiyor
Bir diğer önemli özellik, bu antibiyotiklerin insan hücrelerine toksik etki göstermemesi. Ayrıca üretimleri oldukça kolay. Araştırma ekibi, patent başvurusu yaptı ve dünya çapında ilaç firmalarıyla görüşmelere başladı.
Ne Zaman Kullanıma Girecek?
Araştırmacılar, bu ilaçların 5 yıl içinde klinik kullanıma sunulabileceğini öngörüyor. Bakterilerin bu moleküllere karşı direnç geliştirme ihtimali ise neredeyse yok. Çünkü hedef doğrudan bakteri çeperi ve bu yapı genetik olarak kolay değiştirilemiyor.
Antibiyotik Direncine Karşı Ne Yapılabilir?
-
Antibiyotikleri yalnızca doktor önerisiyle kullanın.
-
Gereksiz antibiyotik kullanımından kaçının.
-
Tedavi süresini yarıda bırakmayın.
-
Geliştirilen bu tür yenilikçi tedavilerin yaygınlaşması için araştırmalara destek verilmesi şart.
Bilim Dünyasında Yeni Bir Dönem Başlıyor
Antibiyotik direnci nedeniyle kaybedilen milyonlarca hayat düşünüldüğünde, Türk bilim insanlarının geliştirdiği bu yöntem tıp dünyasında çığır açabilir. Bağışıklık sisteminden ilham alan ve bakterilerin direnç geliştiremediği bu moleküller, gelecekte enfeksiyon tedavisinde devrim yaratabilir.
