Uzmanından Sınav Kaygısını Azaltan 7 Kritik Öneri
YKS stresi ve sınav kaygısı, sınava günler kala hem öğrencilerin hem de ailelerin en çok araştırdığı konular arasında yer alırken, uzmanlar doğru yönetilen stresin başarıyı artırabileceğini belirtiyor.
Yükseköğretim Kurumları Sınavı’na (YKS) sayılı günler kala milyonlarca öğrenci ve ailesinde heyecan giderek yükseliyor. Ancak bu heyecana çoğu zaman sınav stresi ve kaygı da eşlik ediyor. Pek çok öğrenci “Sınav stresini nasıl yenebilirim?”, “YKS kaygısı nasıl azaltılır?” ve “Sınav günü heyecanı nasıl kontrol edilir?” sorularına yanıt ararken, uzmanlar sanılanın aksine stresin tamamen kötü bir durum olmadığını vurguluyor.
Acıbadem Fulya Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Talat Sarıkavak, belirli düzeyde hissedilen stresin dikkati artırdığını, motivasyonu güçlendirdiğini ve performansı olumlu etkileyebildiğini ifade ediyor. Sorunun stresin varlığı değil, kontrol edilememesi olduğunu belirten Dr. Talat Sarıkavak’a göre sınav döneminde hem öğrencilerin hem de ailelerin yaptığı bazı hatalar kaygıyı gereksiz şekilde büyütebiliyor.
YKS Stresi Neden Artıyor?
Sınava yaklaşıldıkça öğrencilerin zihninde gelecek planları, üniversite tercihleri ve başarı beklentileri daha fazla yer kaplamaya başlıyor. Bu durum doğal olarak kaygıyı yükseltiyor.
Dr. Talat Sarıkavak, öğrencilerin önemli bir bölümünün sınavı hayatlarının tek dönüm noktası olarak gördüğünü, bunun da baskıyı artırdığını belirtiyor. Oysa üniversite sınavı önemli bir eşik olsa da kişinin hayatını tamamen belirleyen tek unsur değil. Eğitim ve kariyer yolculuğunda farklı seçeneklerin her zaman var olduğunu bilmek, kaygının daha yönetilebilir seviyede kalmasına yardımcı oluyor.
Sınav Kaygısı Başarıyı Düşürür mü?
Araştırmalar, çok düşük stres düzeyinin motivasyonu azaltabildiğini, aşırı yüksek stresin ise performansı olumsuz etkileyebildiğini gösteriyor.
Dr. Talat Sarıkavak’a göre ideal olan, stresin tamamen yok edilmesi değil, yönetilebilir seviyede tutulması. Çünkü doğru yönetilen sınav stresi öğrencinin odaklanmasına, zamanı daha verimli kullanmasına ve sınav sırasında daha dikkatli olmasına katkı sağlayabiliyor.
Ailelerin En Sık Yaptığı Hata: Sınavı Hayat Memat Meselesine Dönüştürmek
YKS döneminde sadece öğrenciler değil, anne ve babalar da yoğun kaygı yaşayabiliyor. Ancak ebeveynlerin yaşadığı stres çoğu zaman farkında olmadan çocuğa aktarılıyor.
Dr. Talat Sarıkavak, bazı ailelerin çocuklarının sınav başarısını kendi ebeveynlik performanslarının göstergesi olarak değerlendirdiğini belirtiyor. Bu yaklaşım öğrencinin üzerinde gereksiz bir baskı oluşturabiliyor.
Öğrencilerin en çok ihtiyaç duyduğu şeyin koşulsuz destek olduğunu ifade eden Sarıkavak, ailelerin başarıdan çok emeğe odaklanan bir dil kullanmasının psikolojik dayanıklılığı artırdığını vurguluyor.
Sınav Öncesi Duyguları Konuşmak Neden Önemli?
YKS hazırlık sürecinde öğrenciler zaman zaman tükenmişlik, korku, umutsuzluk veya başarısızlık endişesi yaşayabiliyor.
Dr. Talat Sarıkavak, bu duyguların bastırılmasının değil, sağlıklı şekilde ifade edilmesinin önemli olduğunu belirtiyor. “Çok yoruldum” diyen bir gence hemen tavsiye vermek yerine onu anlamaya çalışmak, kaygının azalmasına katkı sağlayabiliyor.
Ev ortamında yargılanmadan konuşabilen öğrencilerin stresle daha kolay başa çıkabildiği biliniyor.
YKS Öncesinde Uyku Düzeni Neden Kritik?
Sınava günler kala birçok öğrenci daha fazla çalışmak için uyku süresinden fedakârlık yapabiliyor. Ancak uzmanlar bunun ciddi bir hata olduğunu söylüyor.
Dr. Talat Sarıkavak’a göre kaliteli uyku; dikkat, hafıza, öğrenme ve problem çözme becerilerinin temelini oluşturuyor. Son haftalarda bozulan uyku düzeni sınav performansını doğrudan etkileyebiliyor.
Bu nedenle öğrencilerin son günlerde yeni konu öğrenmeye çalışmak yerine mevcut bilgileri pekiştirmeye ve uyku düzenini korumaya odaklanmaları gerekiyor.
Sınav Anında Kaygıyı Azaltmanın Etkili Yolları
Sınav sırasında yaşanan çarpıntı, nefes darlığı veya panik hissi birçok öğrencinin ortak sorunu.
Dr. Talat Sarıkavak, nefes egzersizlerinin ve kas gevşetme tekniklerinin sınav öncesinde düzenli uygulanmasının büyük fayda sağlayabileceğini belirtiyor. Bu tekniklerin yalnızca sınav günü değil, deneme sınavlarında da uygulanması beynin bu yönteme alışmasını kolaylaştırıyor.
Böylece gerçek sınav anında oluşabilecek kaygı dalgası daha hızlı kontrol altına alınabiliyor.
YKS Günü İçin Altın Değerinde Öneriler
Sınav sabahı yaşanabilecek stresi azaltmak için küçük detaylar büyük önem taşıyor.
Kıyafetlerin bir gün önceden hazırlanması, sınav merkezinin önceden görülmesi, ulaşım planının netleştirilmesi ve sınav yerine erken gidilmesi öğrencinin kendisini daha güvende hissetmesini sağlıyor.
Dr. Talat Sarıkavak, öğrencilerin sınava başlarken en rahat oldukları sorulardan başlamalarının özgüveni artırabileceğini belirtiyor. Takıldıkları sorularda zaman kaybetmek yerine soruyu işaretleyip devam etmek de sınav yönetimini kolaylaştırıyor.
Sonuca Değil Sürece Odaklanın
Uzmanlara göre sınav kaygısını artıran en önemli düşüncelerden biri sürekli sonuç üzerine yoğunlaşmak.
Dr. Talat Sarıkavak, öğrencilerin “Ya kazanamazsam?” sorusu yerine “Bugün elimden geleni yapıyor muyum?” sorusuna odaklanmasının daha sağlıklı olduğunu ifade ediyor.
Çünkü kontrol edilebilen tek alan süreçtir. Sonuç ise birçok değişkenin bir araya gelmesiyle ortaya çıkar.
YKS’nin bir son değil, yeni bir başlangıç olduğunu hatırlatan Dr. Talat Sarıkavak, bu sürecin sonunda gençlerin ruhsal sağlıklarını koruyabilmelerinin ve aile ilişkilerinin zarar görmemesinin, sınav sonucundan çok daha değerli bir kazanım olduğunun altını çiziyor.
