Seyahat hastalıkları, her yıl milyarlarca insanın çıktığı uluslararası yolculukların en büyük sağlık risklerinden biri. Uzmanlar, seyahat sırasında karşılaşılabilecek sağlık sorunlarının hafif enfeksiyonlardan ciddi hastalıklara kadar geniş bir yelpazeye yayıldığını belirtiyor. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilek Leyla Mamçu, özellikle tropikal bölgelerde görülen sıtma gibi hastalıklara dikkat çekerek seyahatten en az dört hafta önce Seyahat Hastalıkları Kliniklerine başvurulması gerektiğini vurguluyor.
Seyahat Enfeksiyonları Üç Ana Başlıkta İnceleniyor
Dr. Mamçu, seyahatle ilişkili sağlık problemlerinin yolculuk yapılan ülkeye, ulaşım şekline ve gidilen yerdeki aktivitelere göre değiştiğini söylüyor. Seyahat hastalıklarını üç grupta topluyor:
-
Bulaşıcı hastalıklar (sıtma, sarı humma, tifo, hepatit A-B vb.)
-
Yolculuk kaynaklı sorunlar (jet lag, derin ven trombozu, araç tutması)
-
Çevresel ve bölgesel faktörler (yüksek irtifa hastalığı, güneş çarpması, böcek ısırıkları, hipotermi)
Mamçu’ya göre özellikle tropikal bölgelerde sıtma, Zika, kolera ve sarı humma gibi enfeksiyonların görülme ihtimali çok yüksek. Ayrıca temiz olmayan su ve yiyecekler nedeniyle en sık rastlanan sorunlardan biri de seyahat ishali oluyor.
Uluslararası Seyahatte Risk Artıyor
Günümüzde yılda 1.2 milyar insan uluslararası seyahate çıkıyor. Bu sayının 2030’da 2 milyara ulaşacağı tahmin ediliyor. Dr. Mamçu, seyahatlerin yarısından fazlasının gelişmekte olan ülkelere yapıldığını, bu nedenle enfeksiyon riskinin arttığını vurguluyor:
“Gelişmiş alt yapıları olan ülkelere kıyasla bazı Afrika ülkeleri, Güney Doğu Asya ve Güney Amerika’da risk daha yüksek. Seyahat edenlerin yüzde 65’i, gittikleri bölgede az ya da çok etkilendikleri bir sağlık sorunu yaşıyor.”
Bu sorunların büyük bir kısmı diyare, solunum yolu enfeksiyonları ve deri hastalıkları gibi kendini sınırlayan tablolar olsa da, bazı yolcular ciddi enfeksiyonlar nedeniyle seyahatini yarıda kesmek zorunda kalabiliyor.
Seyahatten Önce Aşı Yaptırmak Şart
Dr. Mamçu, seyahatten en az dört hafta önce Seyahat Hastalıkları Klinikleri’ne başvurulmasının kritik olduğunu belirtiyor. Çünkü gerekli aşılar ve önleyici tedbirler, gidilecek ülkeye, kalış süresine ve kişinin bağışıklık durumuna göre değişiyor.
“Sahra Altı Afrika veya Uzak Asya gibi bölgelere gitmeden önce mutlaka aşı yapılmalı. Bağışıklığın gelişmesi için en az 3-4 hafta gerekiyor. Bu yüzden seyahat planı yapılırken sağlık kontrolü de programa dahil edilmeli.”
Ayrıca ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından güncellenen seyahat sağlığı rehberlerinin düzenli olarak takip edilmesi öneriliyor.
Yüksek Riskli Yolcular Daha Dikkatli Olmalı
Herkes seyahat hastalıkları açısından aynı riskte değil. Dr. Mamçu, bazı yolcuları “yüksek risk grubu” olarak tanımlıyor:
-
Kronik hastalığı olanlar
-
İmmün sistemi zayıf kişiler
-
Çocuklar ve yaşlılar
-
Gebeler ve emziren anneler
-
Uzun süreli seyahat edenler
-
Sağlık veya insani yardım amacıyla gelişmekte olan ülkelere gidenler
Bu kişilerin seyahatten önce mutlaka uzman görüşü alması, gerekli aşı ve ilaçları temin etmesi gerektiğini söylüyor.
Seyahat Sonrası Görülebilecek Belirtiler
Seyahat dönüşünde bazı belirtiler acil tıbbi yardım gerektiriyor. Dr. Mamçu, özellikle ilk altı hafta içinde ortaya çıkan ateş, sarılık, baş ağrısı, kanama veya nörolojik şikayetlerde vakit kaybetmeden doktora gidilmesi gerektiğini belirtiyor:
“Başvuruda mutlaka seyahat edilen bölge ve yapılan aktiviteler anlatılmalı. Sıtmanın kuluçka süresi bir yılı bulabilir. Ateş, nezle hali, terleme ve üşüme belirtileriyle başlayabilir.”
En sık görülen ateşli hastalığın sıtma olduğunu vurgulayan Mamçu, bunun dışında Türkiye’de görülmeyen pek çok tropikal hastalığın da seyahat sonrası ortaya çıkabileceğini ekliyor.
Türkiye’ye Gelen Turistler İçin Durum
Türkiye’nin altyapı, hijyen ve sanitasyon koşullarının genel olarak yeterli olduğunu belirten Mamçu, ülkemize gelen yabancı turistler için WHO tarafından ek bir önlem önerilmediğini aktarıyor. Ancak Güneydoğu Anadolu ve Çukurova bölgelerinde sıtma ve tifo, Kelkit Vadisi çevresinde ise Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi riskine dikkat çekiyor.
Yolculuğunuz Sağlıklı Olsun
Seyahat, keyifli olduğu kadar sağlık açısından da riskler barındırıyor. Seyahat öncesi yapılacak hazırlıklar, doğru aşılar ve uzman görüşü sayesinde bu riskler büyük ölçüde azaltılabilir. Özellikle seyahat hastalıkları konusunda bilinçli olmak, hem tatilin hem de iş seyahatlerinin güvenle tamamlanmasını sağlar.
