Besin Zehirlenmesi Yazın Neden Artıyor?

Besin zehirlenmesi, yaz aylarında en sık karşılaşılan sağlık sorunlarından biri olarak öne çıkıyor. Hava sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte uygun koşullarda saklanmayan gıdalarda bakteri ve toksin oluşumu hızlanırken, uzmanlar özellikle tavuk, kırmızı et, süt ürünleri, mayonezli yiyecekler ve deniz ürünlerinin tüketiminde daha dikkatli olunması gerektiğini belirtiyor. Yaz döneminde görülen mide ağrısı, bulantı, kusma ve ishal vakalarının önemli bir bölümünün besin kaynaklı enfeksiyonlarla ilişkili olabileceğini söyleyen Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Halil Genç, sıcak havalarda gıda güvenliğinin her zamankinden daha kritik hale geldiğini ifade ediyor.

Sıcak Havalar Besin Zehirlenmesi Riskini Neden Artırıyor?

Yaz mevsiminde sıcaklığın yükselmesi, mikroorganizmalar için adeta ideal bir üreme ortamı oluşturuyor. Özellikle açıkta bırakılan veya soğuk zinciri bozulan gıdalarda bakteri sayısı kısa sürede ciddi seviyelere ulaşabiliyor.

Doç. Dr. Halil Genç’e göre yaz aylarında en büyük risk, dışarıdan sağlıklı görünen gıdaların aslında görünmeyen bakteriler ve toksinlerle kirlenmiş olabilmesi. Özellikle pikniklerde, açık büfelerde, düğün organizasyonlarında ve uzun süre güneş altında bekleyen yiyeceklerde bu risk daha da artıyor.

Tavuk eti, kırmızı et, süt ve süt ürünleri, mayonez içeren salatalar ile deniz ürünleri sıcak havalarda en hızlı bozulan besin grupları arasında yer alıyor. Bu ürünlerin uygun sıcaklıkta muhafaza edilmemesi durumunda sindirim sistemi enfeksiyonları kaçınılmaz hale gelebiliyor.

Besin Zehirlenmesi Belirtileri Ne Kadar Sürede Ortaya Çıkar?

“Yediğim yemekten mi oldum?” sorusu besin zehirlenmesi yaşayan kişilerin en çok merak ettiği konuların başında geliyor.

Doç. Dr. Halil Genç, belirtilerin ortaya çıkma süresinin tüketilen gıdada bulunan bakteri türüne ve toksin miktarına göre değişebildiğini belirtiyor. Bazı durumlarda belirtiler yalnızca birkaç saat içinde başlarken, bazı enfeksiyonlarda ilk şikayetlerin görülmesi 24 ila 48 saati bulabiliyor.

Özellikle ani başlayan bulantı, kusma, karın krampları ve ishal yaz aylarında besin zehirlenmesini akla getiren ilk belirtiler arasında bulunuyor. Bazı hastalarda hafif ateş ve genel halsizlik de tabloya eşlik edebiliyor.

Her Mide Ağrısı Gıda Zehirlenmesi Anlamına Gelmez

Yaz aylarında ortaya çıkan her mide-bağırsak şikayetinin besin zehirlenmesi olarak değerlendirilmesi doğru değil.

Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Halil Genç, viral enfeksiyonlar, mide-bağırsak iltihapları ve bazı sindirim sistemi hastalıklarının da benzer belirtilere neden olabileceğini hatırlatıyor. Bu nedenle şikayetlerin süresi, şiddeti ve kişinin genel sağlık durumu mutlaka dikkate alınmalı.

Özellikle birkaç saat içinde kendiliğinden geçen hafif vakalar ile ilerleyen ve ağırlaşan tablolar arasında önemli farklar bulunuyor.

Besin Zehirlenmesine Ne İyi Gelir?

Besin zehirlenmesinde en büyük tehlike çoğu zaman enfeksiyonun kendisinden çok vücudun kaybettiği sıvı oluyor. Kusma ve ishal nedeniyle gelişen sıvı kaybı, özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişiler için ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

Doç. Dr. Halil Genç, tedavinin temelinde sıvı ve elektrolit dengesinin korunmasının yer aldığını belirtiyor. Su tüketiminin artırılması, ayran ve mineral desteği sağlayabilecek sıvıların tercih edilmesi iyileşme sürecine katkı sağlayabiliyor.

Beslenme konusunda ise mideyi yormayacak hafif gıdalar öneriliyor. Pirinç lapası, haşlanmış patates, muz ve yoğurt gibi kolay sindirilebilen besinler ilk günlerde daha rahat tolere edilebiliyor.

Uzmanlar ayrıca toplumda sık yapılan bir hataya da dikkat çekiyor. Doç. Dr. Halil Genç, doktor önerisi olmadan antibiyotik veya ishal kesici ilaç kullanılmasının bazı durumlarda hastalığın daha da ağır seyretmesine neden olabileceğini ifade ediyor. Çünkü ishal çoğu zaman vücudun zararlı mikroorganizmaları dışarı atma mekanizmasının bir parçası olarak gelişiyor.

Yazın En Riskli Gıdaları Hangileri?

Besin zehirlenmelerinin önemli bir bölümü belirli gıda gruplarında yoğunlaşıyor.

Riskin en yüksek olduğu besinler şunlar:

• Tavuk ve kümes hayvanları
• Kırmızı et ürünleri
• Deniz ürünleri
• Süt ve süt ürünleri
• Mayonez içeren yiyecekler
• Açık büfe ürünleri
• Uzun süre dışarıda bekletilen hazır gıdalar

Özellikle sıcak havalarda bu ürünlerin satın alınmasından tüketimine kadar geçen süreçte uygun saklama koşullarına dikkat edilmesi gerekiyor.

Hangi Belirtilerde Hastaneye Başvurulmalı?

Besin zehirlenmelerinin büyük bölümü 24 ila 48 saat içerisinde düzelme eğilimi gösterse de bazı durumlarda acil tıbbi müdahale gerekebiliyor.

Doç. Dr. Halil Genç, geçmeyen ve şiddetlenen karın ağrısı, yüksek ateş, dışkıda kan görülmesi, durdurulamayan kusma ve ciddi sıvı kaybı belirtilerinin mutlaka ciddiye alınması gerektiğini belirtiyor.

Özellikle ağız kuruluğu, idrar miktarında belirgin azalma, gözlerde çöküklük ve yoğun halsizlik gibi belirtiler dehidrasyonun habercisi olabiliyor. Bu durumda zaman kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.

Yaz aylarında besin zehirlenmesinden korunmanın en etkili yolu ise basit ama önemli kurallara dikkat etmekten geçiyor. Gıdaların uygun sıcaklıkta saklanması, açıkta bekletilen yiyeceklerden uzak durulması ve hijyen kurallarına özen gösterilmesi, birçok sağlık sorununun önüne geçebiliyor.