Ergenlerde öfke, dikkat dağınıklığı ve beslenme ilişkisi, son yıllarda uzmanların üzerinde en çok durduğu konular arasında yer alıyor. Ergenlik dönemindeki ani duygu değişimleri, asabilik, odaklanma sorunları ve tahammülsüzlük çoğu zaman yalnızca hormonlarla açıklansa da uzmanlara göre günlük beslenme alışkanlıkları da gençlerin ruh hali ve zihinsel performansı üzerinde önemli bir etkiye sahip.
Batıgöz Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Fikret İşbilir, ergenlik döneminde yaşanan davranışsal değişimlerin yalnızca biyolojik süreçlerin sonucu olmadığını, düzensiz beslenme, kan şekeri dalgalanmaları ve sağlıksız gıda tüketiminin de bu tabloyu derinleştirebildiğini belirtiyor.
Ergenlikte Öfke ve Asabilik Neden Artıyor?
Ergenlik dönemi, fiziksel gelişimin yanı sıra duygusal ve sosyal değişimlerin de yoğun şekilde yaşandığı bir süreç olarak öne çıkıyor. Bu dönemde gençlerin daha hassas, tepkisel ve zaman zaman öfkeli davranışlar sergilemesi çoğu aile tarafından doğal karşılanıyor. Ancak uzmanlar, bu davranışların tamamının hormonlarla açıklanamayacağını vurguluyor.
Dr. Fikret İşbilir, özellikle düzensiz beslenen gençlerde gün boyunca yaşanan enerji dalgalanmalarının ruh halini doğrudan etkileyebildiğini ifade ediyor. Kahvaltı yapmadan güne başlayan ya da öğünlerini düzensiz tüketen gençlerde kan şekeri seviyelerinin ani yükselip düşebildiğini belirten İşbilir, bunun sonucunda huzursuzluk, yorgunluk, öfke kontrolünde zorlanma ve dikkat eksikliği gibi sorunların daha sık görülebileceğini dile getiriyor.
Uzmanlara göre ailelerin “ergenlik dönemi geçiyor” diyerek tüm davranış değişimlerini normal kabul etmesi yerine, gençlerin yaşam alışkanlıklarını da değerlendirmesi gerekiyor.
Dikkat Dağınıklığının Arkasında Beslenme Alışkanlıkları Olabilir
Özellikle sınav dönemlerinde birçok aile çocuklarının uzun süre ders başında oturamadığından veya kısa sürede dikkatlerinin dağıldığından şikayet ediyor. Bu durumun her zaman psikolojik ya da akademik nedenlerden kaynaklanmadığını belirten Dr. Fikret İşbilir, beslenme düzeninin de odaklanma üzerinde belirleyici rol oynadığını ifade ediyor.
Yoğun şekilde işlenmiş karbonhidrat tüketen ve öğünlerinde protein ağırlıklı besinlere yeterince yer vermeyen gençlerde zihinsel performansın olumsuz etkilenebildiğini belirten İşbilir, özellikle sınava hazırlık sürecinde beynin ihtiyaç duyduğu besin öğelerinin düzenli olarak alınmasının önem taşıdığını söylüyor.
Yumurta, ceviz, badem, fındık ve çeşitli kuruyemişlerin içerdiği faydalı yağ asitleri sayesinde dikkat süresinin korunmasına katkı sağlayabileceğini ifade eden Dr. İşbilir, düzenli ve dengeli beslenmenin akademik başarı üzerinde de etkili olduğunu vurguluyor.
Fast-Food Yasaklamak Çözüm Mü?
Ergenlik dönemindeki gençlerin arkadaş çevresiyle birlikte dışarıda vakit geçirmesi ve fast-food ürünlerine yönelmesi günümüz yaşam tarzının doğal bir parçası haline geldi. Ancak uzmanlar, ailelerin bu konuda tamamen yasaklayıcı bir yaklaşım benimsemesinin çoğu zaman beklenen sonucu vermediğini belirtiyor.
Dr. Fikret İşbilir’e göre gençleri sürekli kısıtlamak yerine doğru tercih yapmayı öğretmek çok daha sürdürülebilir bir yöntem. Evde hazırlanan daha sağlıklı hamburgerler, fırında pişirilen patatesler ve gazlı içecekler yerine ayran gibi alternatiflerin tercih edilmesi, gençlerin sağlıklı beslenme alışkanlığı kazanmasına katkı sağlayabiliyor.
Uzmanlar, beslenme konusunda baskı kuran ailelerin çocuklarında gizli tüketim davranışlarını artırabileceğini, bu nedenle iletişim odaklı bir yaklaşımın daha etkili olduğunu belirtiyor.
Sosyal Medya, Ruh Hali ve Şeker Tüketimi Arasında Bağlantı Var mı?
Ergenlik döneminde sosyal medya kullanımı, sınav baskısı, arkadaş ilişkileri ve gelecek kaygısı gibi birçok faktör gençlerin ruh halini etkileyebiliyor. Bu süreçte bazı gençlerin stresli hissettiklerinde şekerli yiyeceklere yöneldiği görülüyor.
Dr. Fikret İşbilir, yoğun şeker tüketiminin kısa süreli mutluluk hissi oluşturabildiğini ancak sonrasında enerji düşüşüne neden olarak duygu durumunda dalgalanmaları artırabileceğini ifade ediyor. Sürekli mutsuzluk, sosyal ortamlardan uzaklaşma, yoğun kaygı veya belirgin davranış değişikliklerinin ise yalnızca beslenme ile açıklanamayacağını belirten İşbilir, bu gibi durumlarda profesyonel destek alınmasının önemine dikkat çekiyor.
Enerji İçecekleri ve Soğuk Kahveler Gençleri Nasıl Etkiliyor?
Son yıllarda özellikle gençler arasında enerji içecekleri ve yüksek kafein içeren büyük boy kahvelerin tüketimi hızla artıyor. Uzmanlar ise bu alışkanlığın uzun vadede ciddi sorunlara yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Dr. Fikret İşbilir, yüksek miktarda kafein ve ilave şeker içeren içeceklerin uyku düzenini bozduğunu belirterek, kaliteli uyku alamayan gençlerde ertesi gün dikkat eksikliği, sinirlilik, yorgunluk ve akademik performans düşüklüğünün daha sık görüldüğünü ifade ediyor.
Özellikle gelişim çağındaki bireylerde kontrolsüz kafein tüketiminin karar verme mekanizmalarını ve odaklanma becerilerini olumsuz etkileyebileceğini vurgulayan İşbilir, ailelerin bu konuda bilinçli olması gerektiğini söylüyor.
Ergenlikte Sağlıklı Yaşamın Temeli Sürdürülebilir Alışkanlıklar
Uzmanlara göre ergenlik döneminde mükemmel bir beslenme programı oluşturmak yerine sürdürülebilir alışkanlıklar kazandırmak çok daha önemli. Dr. Fikret İşbilir, okul çantasında taşınabilecek ceviz, kuru kayısı veya kabak çekirdeği gibi pratik ara öğünlerin gençlerin enerji dengesini korumaya yardımcı olabileceğini belirtiyor.
Kahvaltı yapmakta zorlanan gençler için süt, muz ve kuruyemişlerden oluşan pratik alternatiflerin tercih edilebileceğini ifade eden İşbilir, düzenli su tüketimi, yeterli uyku ve fiziksel aktivitenin de sağlıklı gelişimin ayrılmaz parçaları olduğunu vurguluyor.
Dr. Fikret İşbilir, ergenlik dönemindeki gençlerin yalnızca akademik başarılarıyla değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek; uyku düzeni, fiziksel aktivite seviyesi, sosyal ilişkileri ve beslenme alışkanlıklarının birlikte ele alınmasının hem ruhsal hem de fiziksel sağlık açısından büyük önem taşıdığını ifade ediyor.
