Çocuklarda Düztabanlık Obeziteyle Birlikte Artıyor

Çocuklarda düztabanlık, özellikle yürümeye başlayan dönemden itibaren ebeveynlerin en çok dikkatini çeken ortopedik sorunlardan biri. Acıbadem International Hastanesi Pediatrik Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Dr. Emre Sarıekiz, bu durumun çoğu zaman normal bir gelişim sürecinin parçası olduğunu hatırlatarak şunları söylüyor:

“Her düztabanlık tedavi gerektirmez. Gereksiz kaygı yerine doğru gözlem ve takip çok daha değerlidir. Ayak kemik ve kas gelişimi 6–7 yaşına kadar devam eder, bu dönemde egzersiz ve uygun ayakkabı kullanımı yeterlidir.”

Dr. Sarıekiz’e göre çocuklarda obezite arttıkça düztabanlık riski de yükseliyor. Çünkü fazla kilo, ayağa binen yükü artırarak kemer yapısını çökertiyor ve bu durum hem yorgunluk hem de ağrıyla kendini gösterebiliyor.

3 Yaş Altında Düztabanlık Normal Bir Gelişim Evresi

Düztabanlık, ayak tabanındaki doğal kavisin azaldığı veya kaybolduğu durumu ifade ediyor. Bu durum doğuştan olabileceği gibi sonradan da gelişebiliyor. Dr. Emre Sarıekiz, 3 yaş altındaki çocuklarda düztabanlığın genellikle fizyolojik bir özellik olduğunu vurguluyor:

“Küçük çocukların ayak tabanında yer alan yağ dokusu, kemer görünümünü gizler. Yürümeyle birlikte kaslar güçlendikçe ve kemik gelişimi tamamlandıkça kemer kendiliğinden oluşur. Bu nedenle erken yaşta konulan düztaban tanısı, çoğu zaman geçici bir sürecin yanlış değerlendirilmesidir.”

Yani ebeveynlerin aceleyle tabanlık veya cerrahi düşünmesine gerek yok. Asıl önemli olan, çocuğun ağrısız ve dengeli yürümesidir.

Obezite Düztabanlık Riskini İki Kat Artırıyor

Son yıllarda artan çocukluk çağı obezitesi, sadece metabolik hastalıklara değil, kas-iskelet sistemine de zarar veriyor. Dr. Sarıekiz’e göre bu tablo, düztabanlık vakalarının yükselmesinde belirleyici rol oynuyor:

“Fazla kilo, ayağın taşıdığı yükü artırarak kemer yapısının çökmesine yol açıyor. Obezite sorunu olan çocuklarda düztabanlık riski, normal kilolu çocuklara kıyasla yaklaşık iki kat daha yüksek.”

Bunun yanı sıra, ailede düztabanlık öyküsü, çok yumuşak tabanlı ayakkabılar, eklem bağlarındaki gevşeklik, ayak eklemlerinde anomali (tarsal koalisyon) veya nöromüsküler hastalıklar da risk faktörleri arasında.

Çocuğunuz Spor Yaparken Çabuk Yoruluyorsa Dikkat

Dr. Emre Sarıekiz, çoğu fizyolojik düztabanlığın ağrı ya da yürüyüş bozukluğu oluşturmadığını belirtiyor. Ancak bazı işaretlerin dikkatle izlenmesi gerektiğini de vurguluyor.
Aşağıdaki durumlar gözlemlendiğinde bir ortopedi uzmanına başvurmak gerekiyor:

• Yürürken topuğun içe basması,

• Uzun yürüyüş sonrası ayaklarda ağrı veya şişlik,

• Spor sırasında çabuk yorulma,

• Ayakkabı tabanında iç kısımda belirgin aşınma.

“Bu belirtiler varsa yapısal bir problem söz konusu olabilir. Erken tanı, ileride cerrahi gereksinimini azaltır.” diyor Dr. Sarıekiz.

Egzersiz, Uygun Ayakkabı ve Kilo Kontrolü Temel Tedavi

Tanıda genellikle fizik muayene yeterli olur. Gerektiğinde basınç analizi ya da röntgenle desteklenir. Tedavide ise öncelik, ayağın doğal gelişimini desteklemektir.
Dr. Sarıekiz, tedavi yaklaşımını şu sözlerle özetliyor:

“Ayak kemerini destekleyen kasların güçlenmesi için basit egzersizler, uygun ayakkabı seçimi ve kilo kontrolü çoğu çocukta yeterli olur. Ayağın doğal gelişimini engellemeyen ama kemer desteği sağlayan ayakkabılar tercih edilmelidir.”

Yani amaç, ayağı “düzeltmek” değil, doğru şekilde gelişmesine izin vermektir. Gereksiz tabanlık ya da sert ayakkabılar tam tersi etki yaratabilir.

Ameliyat Sadece Zorunlu Durumlarda

Dr. Emre Sarıekiz’e göre cerrahi tedavi, yalnızca ciddi yapısal deformitelerde veya tüm konservatif yöntemlere rağmen geçmeyen ağrılarda gündeme gelir:

“Ameliyat son çare olarak düşünülmelidir. Bu işlemler, ayak kemerini yeniden şekillendirir ve yük dağılımını dengeler. Doğru hasta seçimi, başarılı sonuç için en kritik unsurdur.”

Cerrahi sonrası süreçte rehabilitasyon ve uygun taban desteği büyük önem taşır. Ortalama 4–6 haftalık iyileşme dönemi sonrası çocuk yavaş yavaş normal aktivitelerine dönebilir.

Sağlıklı Ayaklar İçin Ebeveynlere 5 Öneri

1. Kilo kontrolünü sağlayın: Fazla kilo ayağa yük bindirir.

2. Doğal yürüyüşü teşvik edin: Çıplak ayakla çim veya kumda yürüme, kas gelişimini destekler.

3. Ayakkabı seçimine dikkat edin: Sert değil, destekli taban tercih edin.

4. Ağrıyı ciddiye alın: Ağrı, fizyolojik süreçten çok yapısal bir bozukluğu gösterebilir.

5. Düzenli kontrol yaptırın: Özellikle 6 yaş öncesinde yıllık ortopedi muayeneleri önemlidir.

Çocuklarda düztabanlık çoğu zaman endişe edilecek bir durum değildir. Ancak obezite, uygunsuz ayakkabı ve kas zayıflığı gibi faktörler, bu tabloyu kalıcı hale getirebilir.
Dr. Emre Sarıekiz’in ifadesiyle:

“Her 10 çocuktan 7’sinde erken dönemde görülen düztabanlık genellikle kendiliğinden düzelir. Önemli olan, ağrısız ve dengeli yürüyüşü koruyacak şekilde gelişimi desteklemektir.”