Hareketsizlik Artriti Tetikliyor

Artrit, eklemleri etkileyen ve zamanla kas güçsüzlüğü, sertlik ve hareket kısıtlılığına yol açan bir hastalık grubu. Modern yaşamın getirdiği hareketsizlik, bu hastalığın görülme sıklığını artıran en önemli etkenlerden biri haline geldi.
Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ömer Şevgin, modern yaşam tarzının artrit üzerindeki etkisini şöyle özetliyor:

“Kısa mesafeleri yürümemek, merdiven yerine asansör kullanmak, saatlerce ekran karşısında oturmak bizi hareketsizleştiriyor. Bu da eklemlerin esnekliğini azaltıyor, kasları zayıflatıyor ve vücudu tembelleştiriyor.”

Doç. Dr. Şevgin’e göre özellikle masa başı çalışan bireyler, gün içinde yeterince hareket etmediklerinde eklem dokularında dolaşım azalıyor ve bu durum, artrit gelişimi için uygun zemini hazırlıyor.

Artrit Nedir ve Kimlerde Görülür?

Artrit, genel olarak eklem yüzeylerinde iltihap, ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı ile seyreden bir grup hastalığı ifade ediyor. En yaygın üç tipi osteoartrit, romatoid artrit ve ankilozan spondilit olarak biliniyor.
Doç. Dr. Şevgin, artritin yaşam kalitesi üzerindeki etkisini şu sözlerle açıklıyor:

“Artrit yalnızca eklemleri değil, kişinin günlük yaşam aktivitelerini de sınırlandırır. Ağrı, hareket kısıtlılığı ve yorgunluk nedeniyle hastalar zamanla daha az hareket eder, bu da kas zayıflığına ve eklemlerin daha fazla sertleşmesine yol açar.”

Kadınlarda Artrit Neden Daha Sık Görülüyor?

Araştırmalar, artritin kadınlarda erkeklere oranla daha sık görüldüğünü gösteriyor. Bunun nedenini hormonal farklılıklarda aramak gerekiyor.

“Menopoz sonrası dönemde östrojen hormonunun azalması, eklem dokularının yenilenme kapasitesini düşürüyor. Bu da kadınlarda artrit görülme riskini belirgin şekilde artırıyor.” diyor Doç. Dr. Şevgin.

Ayrıca kadınların bağ dokularının erkeklere göre daha elastik olması, eklemler üzerinde yük dağılımını farklılaştırıyor ve bu durum da bazı hastalarda artrit gelişimini kolaylaştırabiliyor.

Hareketsiz Yaşam Artritin Sessiz Tetikleyicisi

Hareketsizlik, çağımızın en yaygın sağlık sorunlarından biri. Uzun süreli oturmak, düşük fiziksel aktivite düzeyi ve yanlış postür, eklemlerde yük dağılımını bozarak artriti tetikliyor.
Doç. Dr. Şevgin bu durumu şöyle açıklıyor:

“Kaslar kullanılmadığında zayıflıyor, dolaşım azalıyor ve eklem kıkırdakları yeterince beslenemiyor. Kilo artışı da eklem üzerine binen yükü artırıyor. Tüm bu faktörler birleştiğinde, artrit oluşma riski ciddi şekilde yükseliyor.”

Uzmanlara göre, günde 30 dakikalık hafif yürüyüş bile eklem sağlığı üzerinde önemli fark yaratabiliyor.

Yaşam Tarzı Değişikliği Hastalığın Seyrini Belirliyor

Genetik yatkınlık artrit riskini artırsa da, yaşam tarzı hastalığın şiddetini ve ilerleme hızını doğrudan etkiliyor.
Ağır yük taşımak, ergonomik olmayan çalışma düzenleri, aşırı kilo ve tekrarlayıcı zorlayıcı hareketler, eklemleri yıpratıyor.

“İki elle yapılabilecek bir işi tek elle yapmak, uzun süre dinlenmeden çalışmak veya ağır poşet taşımak eklem yüzeylerini aşındırır. Bu alışkanlıklar yıllar içinde geri dönüşü olmayan hasarlara yol açabilir.” diyor Doç. Dr. Şevgin.

Fizyoterapi Artritte En Etkili Desteklerden Biri

Artrit tedavisinde fizyoterapi ve rehabilitasyon hem ağrıyı hafifletmede hem de eklem hareket açıklığını korumada kritik bir rol oynuyor.

“Artrit tanısı konulduktan sonra özellikle ilk üç ay içinde fizyoterapiye başlanması gerekir. Fizyoterapi eklemdeki deformasyonu tamamen ortadan kaldıramaz ama ilerlemesini durdurabilir. Ağrıyı azaltır, şişliği kontrol altına alır ve kasların yeniden güçlenmesini sağlar.”

Koruyucu fizyoterapi uygulamaları, hastalık ilerlemeden önce bile faydalı olabilir. Doç. Dr. Şevgin, okul çağından itibaren doğru duruş, egzersiz ve ergonomi alışkanlıklarının kazandırılmasının ilerideki artrit riskini azalttığını söylüyor.

Artrit Hastaları İçin En Uygun Egzersizler

Artritli bireyler için önerilen egzersizler ekleme aşırı yük bindirmeyen, kontrollü ve düzenli yapılan hareketlerdir.

“Kendi vücut ağırlığıyla yapılan kalistenik egzersizler, ekleme zarar vermeden kasları güçlendirir. Ayrıca imkân varsa su içi egzersizler de oldukça faydalıdır. Su, vücut ağırlığını dengeleyerek eklemlere binen yükü azaltır.”

Uzmanlar ayrıca esneme, germe ve düşük tempolu aerobik egzersizlerin de artrit hastalarında eklem sağlığını desteklediğini belirtiyor.

Soğuk Havalarda Neden Ağrılar Artıyor?

Sonbahar ve kış aylarında artrit hastalarının ağrı şikayetleri genellikle artıyor.

“Soğuk havalarda eklemlerdeki sertlik artar, nemli havalarda ise hava basıncının değişimi eklemleri etkileyebilir. Gün ışığının azalmasıyla birlikte D vitamini düzeyi düşer, bu da iltihap üzerinde olumsuz etki yaratır.” diyor Doç. Dr. Şevgin.

Artrit Hastalarına Günlük Yaşam İçin 6 Öneri

1. Ağrı varken zorlayıcı hareketlerden kaçının.

2. Kilonuzu ideal sınırda tutun.

3. Uzun süreli oturmaktan kaçının, aralarda mutlaka mola verin.

4. Doğru postür alışkanlığı kazanın.

5. Eklemlerinizi koruyacak şekilde hareket edin.

6. Tekrarlayıcı hareketleri azaltın, büyük eklemleri kullanın.

Artrit, tamamen önlenemese de doğru yaşam alışkanlıkları ve düzenli egzersizle kontrol altına alınabilen bir hastalık.
Doç. Dr. Ömer Şevgin’in sözleriyle:

“Henüz kalıcı bir tedavi yok ama en etkili yöntem yaşam tarzı değişikliğidir. Kişi kendi bedeninin doktoru olmalı; hareket etmeyi, doğru beslenmeyi ve dengeli yaşamı alışkanlık haline getirmelidir.”