İnmede İlk 5 Saat Hayat Kurtarıyor

İnme belirtileri, yüz kayması, konuşma bozukluğu ve kolda güçsüzlük gibi ani gelişen nörolojik sorunlarla ortaya çıkarken, uzmanlar ilk saatlerde yapılan müdahalenin kalıcı hasarı büyük ölçüde önleyebildiğine dikkat çekiyor. Özellikle “inme belirtileri nelerdir?”, “İnme geçiren kişiye ilk müdahale nasıl yapılmalı?” ve “İnme kaç yaşında görülür?” gibi sorular son yıllarda en çok araştırılan sağlık başlıkları arasında yer alıyor. Nöroloji uzmanlarına göre toplumda halen devam eden yanlış inanışlar ise tedavi sürecini geciktirerek ciddi sonuçlara neden olabiliyor.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Celal Şalçini, inmenin sıradan bir baş dönmesi ya da geçici halsizlik olmadığını, saniyeler içinde gelişebilen ciddi bir beyin krizi olduğunu belirtiyor. Dr. Şalçini’ye göre belirtilerin başladığı ilk dakikalar, hastanın gelecekteki yaşam kalitesini belirleyecek kadar kritik önem taşıyor.

İnme nedir ve neden bu kadar tehlikeli?

İnme, beyni besleyen damarlardan birinin aniden tıkanması ya da damar yırtılması sonucu meydana geliyor. Beyin dokusu oksijensiz kaldığı anda milyonlarca sinir hücresi dakikalar içinde hasar görmeye başlıyor. Bu nedenle inme yalnızca geçici bir sağlık sorunu değil, aynı zamanda kalıcı felç, konuşma kaybı ve yaşam boyu sürebilecek nörolojik hasarlar anlamına da gelebiliyor.

Dr. Celal Şalçini, inmenin gelişim sürecini şehirdeki ana su hattının kesilmesine benzetiyor. Beynin kan akışı bozulan bölgesinde hayatın durduğunu belirten Şalçini, konuşma, hafıza, hareket ve denge gibi temel fonksiyonların saniyeler içinde etkilenebildiğini ifade ediyor.

Uzmanlara göre inmenin en büyük tehlikesi, belirtilerin aniden ortaya çıkması ve birçok kişinin ilk anda durumu önemsememesi.

İnmenin en kritik belirtileri nelerdir?

İnmenin erken belirtilerini tanımak hayat kurtarıyor. Özellikle uzmanların “yüz, kol, konuşma” şifresiyle anlattığı üç temel belirti en önemli alarm işaretleri arasında yer alıyor.

Dr. Celal Şalçini, yüzde ani kayma oluşmasının, kişinin bir kolunu havada tutamamasının ve konuşmanın peltekleşmesinin en net uyarıcı belirtiler olduğunu söylüyor. Bu belirtiler çoğu zaman birkaç saniye içinde ortaya çıkıyor.

Bazı hastalarda ise şu belirtiler de görülebiliyor:

• Ani görme kaybı
• Şiddetli baş dönmesi
• Denge bozukluğu
• Yürürken sendeleme
• Ani bilinç bulanıklığı
• Şiddetli baş ağrısı

Uzmanlara göre bu belirtilerin kısa süreli olması bile önemsenmeli. Çünkü bazı inmelerde belirtiler geçici olarak düzelebiliyor ancak risk devam ediyor.

İnmede neden ilk saatler çok önemli?

Nöroloji uzmanlarına göre “zaman beyindir” ifadesi inme tedavisinin en kritik özetlerinden biri olarak kabul ediliyor. Çünkü geçen her dakika milyonlarca beyin hücresi kaybediliyor.

Dr. Celal Şalçini, özellikle ilk 4 ila 5 saat içinde yapılan pıhtı çözücü tedavilerin kalıcı felç riskini ciddi ölçüde azaltabildiğini belirtiyor. Erken müdahaleyle bazı hastalarda beyin hasarının tamamen önlenebildiğini söyleyen Şalçini, gecikmenin ise tedavi şansını hızla düşürdüğünü ifade ediyor.

Bu nedenle uzmanlar, belirtiler başladığında hastanın kendi imkanlarıyla hastaneye gitmeye çalışmasının bile zaman kaybı yaratabileceğini vurguluyor.

İnme şüphesinde ilk yapılması gereken ne?

Birçok kişi inme anında yanlış müdahaleler nedeniyle kritik zaman kaybedebiliyor. Halk arasında sık görülen “Biraz dinlensin geçer”, “Yüzüne su çarpalım”, “Uyusun düzelir” gibi yaklaşımlar uzmanlara göre ciddi risk oluşturuyor.

Dr. Celal Şalçini, inme şüphesinde yapılması gereken ilk ve tek şeyin 112 Acil Servis’i aramak olduğunu söylüyor. Hastaya bilinçsiz şekilde su içirmenin, tansiyon ilacı vermenin ya da aspirin kullandırmanın bazı durumlarda tabloyu daha da ağırlaştırabileceğini belirtiyor.

Ambulans ekiplerinin hastayı doğrudan uygun inme merkezine ulaştırmasının tedavi başarısını önemli ölçüde artırdığına dikkat çekiliyor.

İnme sadece yaşlılarda mı görülüyor?

Toplumda yaygın olan yanlış inanışlardan biri de inmenin yalnızca ileri yaş hastalığı olduğu düşüncesi. Oysa uzmanlara göre inme artık genç erişkinlerde de giderek daha sık görülüyor.

Dr. Celal Şalçini, bebeklerden genç yetişkinlere kadar her yaş grubunda inme gelişebileceğini belirtiyor. Özellikle düzensiz yaşam tarzı, yüksek stres, sigara kullanımı, obezite ve hipertansiyon gibi faktörlerin genç yaşta riski artırabildiğini ifade ediyor.

İnmenin en büyük nedeni yüksek tansiyon

Uzmanlara göre yüksek tansiyon, inmeye yol açan en önemli risk faktörü olmaya devam ediyor. Kontrolsüz hipertansiyon damar yapısını bozarak beyin damarlarında tıkanma ya da kanama riskini artırıyor.

Dr. Celal Şalçini, yüksek tansiyonun yanı sıra diyabet, yüksek kolesterol, sigara kullanımı ve hareketsiz yaşamın da riski büyüttüğünü söylüyor. Ancak düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve sigaradan uzak durmanın inme riskini ciddi ölçüde azaltabileceğini vurguluyor.

İnme riskini azaltmak için hangi önlemler alınmalı?

Uzmanlara göre inme büyük oranda önlenebilir hastalıklar arasında yer alıyor. Özellikle yaşam tarzı değişiklikleri koruyucu etki sağlayabiliyor.

Dr. Celal Şalçini’nin önerdiği temel önlemler şöyle sıralanıyor:

• Tansiyonun düzenli takip edilmesi
• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durulması
• Günlük fiziksel aktivitenin artırılması
• Sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanılması
• Diyabet ve kolesterol kontrolünün ihmal edilmemesi
• Düzenli sağlık kontrollerinin yapılması

Uzmanlara göre inmede en önemli konu belirtileri tanımak ve zaman kaybetmeden profesyonel yardım istemek. Çünkü erken müdahale edilen birçok hasta normal yaşamına geri dönebiliyor.