Burun tıkanıklığı, ciltte kaşıntı, kızarıklık, baş ağrısı veya sindirim sorunları yaşayan birçok kişi bu belirtileri alerjiyle ilişkilendiriyor. Ancak uzmanlara göre benzer şikâyetlerin altında her zaman alerji yatmıyor. İç Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Füsun Topçugil, son yıllarda giderek daha fazla gündeme gelen histamin intoleransı hakkında yanlış bilgilerin yaygınlaştığını belirterek, benzer belirtiler görüldüğünde internetten edinilen bilgilerle hareket edilmemesi gerektiğini vurguladı.

Histamin intoleransı ile alerji aynı durum değil

Kaşıntı, kızarıklık, burun akıntısı, baş ağrısı ya da şişkinlik gibi belirtiler çoğu zaman ilk olarak alerjiyi akla getiriyor. Ancak uzmanlar, bu yakınmaların her zaman bağışıklık sisteminin alerjik bir reaksiyon verdiği anlamına gelmediğini belirtiyor. Özellikle son yıllarda sıkça konuşulan histamin intoleransı, benzer belirtilerle ortaya çıkabilse de alerjiden farklı mekanizmalarla gelişiyor.

Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi İç Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Füsun Topçugil, histamin intoleransının toplumda giderek daha fazla konuşulduğunu ancak bu durumun çoğu zaman yanlış yorumlandığını belirterek, “Her baş ağrısı, her kızarıklık ya da her sindirim problemi histamin intoleransı anlamına gelmez. Aynı belirtiler birçok farklı hastalıkta da görülebilir. Bu nedenle öncelikle alerjiler, sindirim sistemi hastalıkları, ilaç yan etkileri ve diğer olası nedenler ayrıntılı şekilde değerlendirilmelidir.” dedi.

Histamin vücutta hangi görevleri üstleniyor?

Histamin yalnızca alerjik reaksiyonlarda görev alan bir madde değil. Uzmanlara göre bağışıklık sisteminin doğal işleyişinin yanı sıra mide asidi salgılanması, bağırsak fonksiyonları ve sinir sistemi üzerinde de önemli görevleri bulunuyor.

Vücutta belirli düzeylerde bulunmasının doğal olduğunu belirten Uzm. Dr. Füsun Topçugil, “Bazı kişilerde histaminin üretimi, yıkımı veya metabolizmasındaki farklılıklar çeşitli belirtilere yol açabilir. Ancak bu durum her zaman klasik bir alerjik mekanizmayı işaret etmez.” ifadelerini kullandı.

Histamin intoleransı hangi belirtilerle ortaya çıkabilir?

Histaminle ilişkili yakınmalar kişiden kişiye farklılık gösterebiliyor. Bu nedenle yalnızca belirtilere bakılarak tanı konulması mümkün olmuyor.

Uzmanlara göre histamin intoleransında görülebilecek belirtiler arasında;

• Burun akıntısı ve burun tıkanıklığı,
• Hapşırma,
• Baş ağrısı ve migren atakları,
• Ciltte kızarıklık, kaşıntı ve kurdeşen,
• Karın ağrısı,
• Şişkinlik ve gaz,
• Bulantı,
• İshal,
• Çarpıntı hissi,
• Zaman zaman tansiyon değişiklikleri

yer alabiliyor.

Bu belirtilerin farklı hastalıklarda da görülebildiğini hatırlatan Uzm. Dr. Füsun Topçugil, “Tek başına bu şikâyetlerin varlığı histamin intoleransını göstermez. Kesin tanı için kapsamlı değerlendirme yapılması gerekir.” dedi.

Her besin sonrası gelişen yakınma gıda alerjisi olmayabilir

Toplumda en sık karşılaşılan yanlış inanışlardan biri de herhangi bir besin tüketildikten sonra ortaya çıkan her belirtinin gıda alerjisi olarak değerlendirilmesi oluyor.

Histamin içeriği yüksek veya histamin salınımını etkileyebilen bazı besinlerin bazı kişilerde şikâyetlere neden olabileceğini belirten Uzm. Dr. Füsun Topçugil, “Olgunlaştırılmış peynirler, tütsülenmiş et ürünleri, fermente gıdalar, bazı deniz ürünleri, domates, ıspanak ve alkollü içecekler bazı bireylerde yakınmaları tetikleyebilir. Ancak aynı besin herkeste aynı etkiyi oluşturmaz. Bu durum kişiye özgü farklılık gösterebilir.” diye konuştu.

Bağırsak sağlığı da göz ardı edilmemeli

Histamin metabolizmasının yalnızca tüketilen besinlerle ilişkili olmadığını belirten uzmanlar, bağırsak sağlığının da bu süreçte önemli rol oynadığına dikkat çekiyor.

Bu konuda Uzm. Dr. Füsun Topçugil, “Bilimsel çalışmalar bazı bağırsak hastalıklarının, enfeksiyonların ve bağırsak mukozasını etkileyen çeşitli durumların histamin metabolizmasını dolaylı olarak etkileyebileceğini gösteriyor. Bu nedenle kronik sindirim sistemi şikâyeti bulunan kişiler yalnızca histamin intoleransı açısından değil, bütüncül olarak değerlendirilmelidir.” ifadelerini kullandı.

İnternetten öğrenilen bilgilerle diyet yapmak risk oluşturabilir

Sosyal medya ve internet ortamında histamin intoleransına ilişkin paylaşımların artmasıyla birlikte birçok kişi herhangi bir değerlendirme yapılmadan katı eliminasyon diyetleri uygulamaya başlıyor. Uzmanlar ise bu yaklaşımın sağlık açısından risk oluşturabileceğini belirtiyor.

Uluslararası alerji ve immünoloji kılavuzlarının histamin intoleransını doğrulayacak tek başına güvenilir bir laboratuvar testinin bulunmadığını ortaya koyduğunu söyleyen Uzm. Dr. Füsun Topçugil, “Özellikle kanda ölçülen DAO düzeyleri tek başına tanı koydurucu değildir. Tanı süreci ayrıntılı hasta öyküsü, klinik değerlendirme ve gerektiğinde kontrollü eliminasyon ile yeniden beslenme planlarının hekim gözetiminde uygulanmasını gerektirir.” dedi.

Gereksiz besin kısıtlamalarının uzun vadede vitamin ve mineral eksikliklerine yol açabileceğini de sözlerine ekledi.

Benzer belirtiler farklı hastalıkların habercisi olabilir

Tekrarlayan baş ağrıları, cilt döküntüleri ya da uzun süredir devam eden sindirim sistemi şikâyetlerinde tek bir olasılığa odaklanmanın doğru olmadığını vurgulayan uzmanlar, altta yatan nedenin ayrıntılı şekilde araştırılması gerektiğini belirtiyor.

Son olarak değerlendirmelerde bulunan Uzm. Dr. Füsun Topçugil, “Histamin vücudumuz için gerekli biyolojik maddelerden biridir. Ancak benzer belirtiler çok farklı sağlık sorunlarında da ortaya çıkabilir. Bu nedenle internetten edinilen bilgiler doğrultusunda kendi kendine tanı koymak ya da uzun süreli besin kısıtlamalarına başlamak yerine mutlaka bir hekime başvurulmalıdır. Doğru tanı sayesinde gereksiz diyetlerin ve yanlış tedavilerin önüne geçilebilir, yaşam kalitesi korunabilir.” diyerek özellikle uzun süredir devam eden şikâyetlerde profesyonel değerlendirme alınmasının önemine dikkat çekti.