Yaz Sıcağında Böbrekleri Korumak İçin…

Yaz sıcağında böbrek sağlığını korumak, özellikle aşırı sıcaklara uzun süre maruz kalan, kronik böbrek hastalığı bulunan veya diyabet ve hipertansiyon gibi kronik hastalıkları olan kişiler için büyük önem taşıyor. Sıvı kaybı, sıcak hava, yoğun fiziksel aktivite ve bilinçsiz ilaç kullanımı böbreklerin çalışma düzenini olumsuz etkileyerek akut böbrek hasarı riskini artırabiliyor. Acıbadem Altunizade Hastanesi Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, “Sıcak havalarda vücudun ısı dengesini korumak için oluşturduğu fizyolojik yanıtlar böbrekler üzerinde ek yük oluştururken, terlemeyle gelişen sıvı kaybı da buna eşlik edebilmektedir. Şiddetli ısı stresi, özellikle ciddi sıvı kaybı veya sıcak çarpması geliştiğinde akut böbrek hasarına yol açabilmektedir” diyor.

Kronik böbrek hastalığı olanların yanı sıra ileri yaştaki kişiler, diyabet ve hipertansiyon hastaları da sıcak havanın etkilerine karşı daha hassas olabiliyor. Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, yaz aylarında böbrek sağlığını korumak için en önemli üç adımı, “Sıvı dengesini korumak, aşırı sıcaklarda yoğun fiziksel aktiviteden kaçınmak ve ilaçları bilinçsizce kullanmamak” şeklinde sıralıyor.

1. Susamayı beklemeden sıvı dengenizi koruyun

Yaz aylarında terleme arttıkça vücudun kaybettiği sıvı miktarı da yükseliyor. Kaybedilen sıvının yeterince yerine konulmaması halinde dolaşımdaki kan hacmi azalabiliyor ve böbreklerin kanlanması olumsuz etkilenebiliyor. Özellikle ileri yaştaki kişiler ve kronik hastalığı bulunanlarda belirgin sıvı kaybı, akut böbrek hasarı açısından önemli bir risk oluşturabiliyor.

Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, “Herkes için geçerli tek bir günlük su miktarı olduğunu düşünmemek gerekir. Sıvı ihtiyacı sıcaklığa, fiziksel aktiviteye, terleme miktarına ve kişinin sağlık durumuna göre değişebilir” diyor.

Kalp yetmezliği, ileri evre böbrek hastalığı veya diyaliz nedeniyle sıvı kısıtlaması bulunan kişilerin ise su tüketimini kendi başına artırmaması gerekiyor. Bu kişilerin hekimlerinin belirlediği sıvı miktarına uyması önem taşıyor.

2. Aşırı sıcaklarda yoğun egzersiz yapmayın

Sıcak havalarda vücut ısısını düşürmek için cilt kan akımını ve terlemeyi artırıyor. Buna yoğun egzersiz eklendiğinde sıvı kaybı daha da artabiliyor. Özellikle güneş altında yapılan uzun süreli ve ağır fiziksel aktiviteler, vücudun ısı yükünü artırarak böbrekleri zorlayabiliyor.

Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, “Egzersiz ve ağır açık hava aktivitelerini mümkün olduğunca günün daha serin saatlerine bırakmak gerekir. Açık havada çalışmak zorunda olan kişilerin ise gölgede veya serin alanlarda düzenli dinlenme ve sıvı alma molaları vermesi önemlidir” ifadelerini kullanıyor.

3. Tansiyonunuzu takip edin, ilaçlarınızı kendi kendinize değiştirmeyin

Sıcak havalarda damarların genişlemesi ve terlemeyle oluşan sıvı kaybı kan basıncında düşüşe neden olabiliyor. Özellikle idrar söktürücü ilaç kullanan kişilerde sıvı kaybının etkileri daha belirgin hale gelebiliyor. Bazı tansiyon ilaçlarını kullanan kişilerde de şiddetli sıvı kaybı böbrek fonksiyonlarını etkileyebiliyor.

Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, “Çok sıcak günlerde özellikle hipertansiyon tedavisi gören kişilerin tansiyonlarını takip etmeleri önemlidir. Baş dönmesi, bayılma hissi veya alışılmışın dışında düşük tansiyon değerleri ortaya çıktığında ilaçları kendi kendine kesmek yerine hekime danışılmalıdır” diyor.

4. Gelişigüzel ağrı kesici kullanmayın

Yaz aylarında sıcak nedeniyle oluşan baş ağrısı veya kas ağrıları için ağrı kesicilere daha sık başvurulabiliyor. Ancak nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) grubundaki bazı ağrı kesiciler, böbreğin kan akımını düzenleyen mekanizmaları etkileyebiliyor.

Bu durum özellikle sıvı kaybının eşlik ettiği dönemlerde daha fazla önem kazanıyor. Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, “Dehidratasyon, kronik böbrek hastalığı, ileri yaş veya kalp yetmezliği gibi ek risk faktörlerinin varlığında akut böbrek hasarı riski artabilmektedir. Yoğun terleme, kusma ve ishal gibi sıvı kaybına yol açan durumlarda bu risk daha da önem kazanmaktadır” diyor.

Özellikle böbrek hastalığı bulunan kişilerin NSAİİ grubu ağrı kesicileri hekime danışmadan sık ve kontrolsüz şekilde kullanmaması gerekiyor.

5. Böbrek taşı geçmişiniz varsa yazın daha dikkatli olun

Sıcak havalarda terlemeyle sıvı kaybı arttığında idrar miktarı azalabiliyor. İdrar hacminin düşmesi, idrardaki taş oluşturucu maddelerin yoğunlaşmasına ve böbrek taşı oluşumunun veya tekrarlamasının kolaylaşmasına neden olabiliyor.

Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, “Böbrek taşı olan hastalarda temel amaç yeterli idrar hacmini sağlamaktır. Güncel kılavuzlarda bu kişiler için günde en az 2,5 litre idrar hacmini sağlayacak miktarda sıvı alınması önerilmektedir; ancak bu hedef içilecek su miktarı değil, günlük idrar miktarıdır” ifadelerini kullanıyor.

Bu nedenle daha önce böbrek taşı geçiren kişilerin sıvı tüketimini kişisel sağlık durumlarına ve hekim önerilerine göre düzenlemesi gerekiyor.

6. İshal ve kusmayı “geçer” diye beklemeyin

Yaz aylarında sıvı kaybının nedeni yalnızca terleme değil. İshal ve kusma da kısa sürede ciddi miktarda su ve elektrolit kaybına yol açabiliyor. Özellikle kaybedilen sıvının yerine konulamadığı durumlarda dolaşımdaki kan hacmi azalabiliyor ve böbrek fonksiyonları bundan olumsuz etkilenebiliyor.

Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, “İshal veya kusma sırasında sıvı kaybının karşılanması önemlidir. Sıvı alamama, idrar miktarında belirgin azalma, ciddi baş dönmesi veya bayılma gelişmesi halinde sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır” diyor.

Özellikle ileri yaştaki kişiler ve kronik hastalığı bulunanlar bu belirtiler konusunda daha dikkatli olmalı.

7. Bu belirtileri yalnızca sıcağa bağlamayın

Kronik böbrek hastalığı bulunan kişilerde sıcak hava, sıvı kaybı ve kan basıncındaki değişiklikler daha ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Ancak bazı belirtiler sıcak havanın doğal sonucu gibi düşünülerek gözden kaçırılabiliyor.

İdrar miktarında belirgin azalma, bayılma, bilinç bulanıklığı, sıvı alamama ve devam eden belirgin halsizlik gibi belirtilerin ortaya çıkması durumunda özellikle böbrek hastalarının vakit kaybetmemesi gerekiyor. Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, “Kronik böbrek hastalığı bulunan kişilerde genel durumdaki değişiklikler yalnızca sıcak havaya bağlanmamalıdır. İdrar miktarında belirgin azalma veya bilinç bulanıklığı gibi bulgular geliştiğinde tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir” şeklinde konuşuyor.

8. Diyabet ve hipertansiyon takibini aksatmayın

Diyabet ve hipertansiyon, kronik böbrek hastalığının önemli nedenleri arasında yer alıyor. Yaz aylarında sıvı kaybı, kan basıncındaki değişiklikler ve kan şekeri kontrolünün bozulması mevcut böbrek hastalığı açısından ek risk oluşturabiliyor.

Kullanılan bazı ilaçların etkileri de sıcak hava ve sıvı kaybı dönemlerinde farklılaşabileceğinden, tedavinin hekim kontrolünde sürdürülmesi gerekiyor. Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, “Kan şekeri ve tansiyon takibinin yaz aylarında da düzenli şekilde sürdürülmesi gerekir. Havaların sıcak olması nedeniyle ilaçların kendi kendine kesilmesi veya dozlarının değiştirilmesi doğru değildir” diyor.

Yaz sıcağında böbrekleri korumanın en önemli 3 kuralı

Yaz aylarında böbrek sağlığını korumak için her ayrıntıyı değiştirmek gerekmiyor. Yeterli ve kişiye uygun sıvı tüketimi, aşırı sıcaklarda yoğun fiziksel aktiviteden kaçınmak ve ilaçları doktor önerisi olmadan değiştirmemek en temel adımları oluşturuyor.

Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, “Sıcak havalarda böbrekleri korumak için sıvı dengesinin korunması, aşırı sıcaklarda yoğun fiziksel aktiviteden kaçınılması ve ilaçların bilinçsizce kullanılmaması temel kurallardır. Özellikle kronik böbrek hastalığı, diyabet, hipertansiyon veya kalp hastalığı bulunan kişilerin yaz döneminde daha dikkatli olması gerekir” diyerek değerlendirmesini tamamlıyor.