Göz Önünde Siyah Noktalar Neyin Habercisi?

Yaz aylarında deniz, havuz ve açık hava aktiviteleriyle birlikte göz travmaları, retina yırtığı ve retina dekolmanı riski de gündeme geliyor. Futbol, tenis, basketbol ve padel gibi top sporlarının yanı sıra bisiklet, paintball ve yüksek ivmelenmenin yaşandığı aktivitelerde göze veya başa alınan darbeler, görme kaybına kadar ilerleyebilen retina sorunlarına neden olabiliyor. Memorial Bahçelievler Hastanesi Göz Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Giray Ersöz, “Retina yırtığı başlangıç döneminde ağrıya neden olmayabilir. Bu nedenle özellikle ani başlayan ışık çakmaları, yeni ortaya çıkan yoğun uçuşmalar veya görüş alanında perde ve gölge oluşması gibi belirtiler ‘nasıl olsa geçer’ düşüncesiyle beklenmemelidir” diyerek erken değerlendirmenin önemine dikkat çekiyor.

Retina, gözün arka bölümünde yer alan ve ışığı algılayarak görüntünün oluşmasını sağlayan sinir dokusu olarak görev yapıyor. Retina ile gözün içini dolduran jel kıvamındaki vitreus arasındaki ilişkinin bozulması sonucunda retinada yırtık oluşabiliyor. Prof. Dr. Giray Ersöz, “Retinada meydana gelen yırtıktan sıvı geçerek retinanın yerinden ayrılmasına neden olduğunda retina dekolmanı ortaya çıkabilir. Bu nedenle retina yırtığının erken dönemde fark edilmesi, daha ciddi bir tabloya ilerlemeden müdahale edilebilmesi açısından önemlidir” ifadelerini kullanıyor.

Yaz aylarında retina dekolmanı neden daha fazla görülüyor?

Retina dekolmanının görülme sıklığında mevsimsel farklılıklar olabileceğini gösteren çalışmalar bulunuyor. Bazı araştırmalarda vakaların ilkbahar ve yaz aylarında daha fazla görülebildiği bildiriliyor. Yaz döneminde açık havada geçirilen sürenin uzaması, spor ve eğlence amaçlı aktivitelerin artması ve göz travmalarının daha sık yaşanması ise bu artışın olası nedenleri arasında değerlendiriliyor. Prof. Dr. Giray Ersöz, “Yaz aylarında insanların açık havada daha fazla zaman geçirmesi ve spor aktivitelerinin çeşitlenmesi, göze alınabilecek darbeleri de artırabiliyor. Bu nedenle özellikle temas ve top sporlarında göz travmalarına karşı daha dikkatli olunması gerekiyor” diyor.

Tatilde yapılan hangi aktiviteler gözü riske atıyor?

Futbol, tenis, basketbol, squash ve padel gibi top sporlarında topun doğrudan göze çarpması ciddi travmalara yol açabiliyor. Bunun yanında bisiklet, paintball ve farklı açık hava aktivitelerinde de göze veya başa alınan darbeler retina açısından risk oluşturabiliyor. Travmatik retina dekolmanı yalnızca spor sırasında meydana gelmiyor; trafik kazaları, iş kazaları ve farklı göz travmaları sonrasında da ortaya çıkabiliyor. Prof. Dr. Giray Ersöz, “Göz travması yalnızca gözün dış bölümünde oluşan bir hasar olarak değerlendirilmemeli. Özellikle travma sonrasında ortaya çıkan yeni görme şikâyetleri retina açısından mutlaka dikkate alınmalıdır” şeklinde konuşuyor.

Travmadan sonra ilk muayenenin normal çıkması her şeyi bitirmiyor!

Göz veya baş bölgesine alınan bir darbenin ardından yapılan ilk muayenenin normal olması, retina açısından bütün risklerin ortadan kalktığı anlamına gelmeyebiliyor. Travmaya bağlı retina yırtıkları ve retina dekolmanlarının önemli bir bölümü ilk günler ve haftalar içerisinde ortaya çıkabilse de bazı yırtıklarda süreç daha yavaş ilerleyebiliyor ve retina dekolmanı travmadan aylar sonra gelişebiliyor. Prof. Dr. Giray Ersöz, “Travma sonrası ilk değerlendirmede ciddi bir sorun görülmemesi hastanın ilerleyen dönemde ortaya çıkabilecek belirtileri önemsememesi gerektiği anlamına gelmez. Yeni başlayan ışık çakmaları, uçuşmalar veya görme alanındaki değişiklikler sonradan ortaya çıkarsa yeniden göz muayenesi yapılmalıdır” uyarısında bulunuyor.

Gözün önünde şimşek çakması ne anlama geliyor?

Retina yırtığının önemli özelliklerinden biri, başlangıç aşamasında herhangi bir ağrıya neden olmayabilmesi. Bu nedenle kişi gözünde ciddi bir problem olduğunu düşünmeden günlük hayatına devam edebiliyor. Ancak bazı görsel belirtiler retina yırtığı veya retina dekolmanı açısından önemli uyarı işaretleri olabiliyor. Prof. Dr. Giray Ersöz, “Retina sorunlarında ağrının olmaması hastalığın önemsiz olduğu anlamına gelmez. Özellikle göz önünde aniden başlayan ışık çakmaları ve yeni uçuşmalar varsa bu belirtiler mutlaka ciddiye alınmalıdır” diyor.

Özellikle şu belirtilerin aniden ortaya çıkması durumunda göz hekimine başvurulması gerekiyor:

• Göz önünde ani başlayan ışık çakmaları veya şimşekler
• Birdenbire ortaya çıkan çok sayıda siyah nokta veya uçuşan cisim
• Örümcek ağı ya da kurum parçacıkları benzeri görüntüler
• Görüş alanının bir bölümünde perde veya gölge oluşması
• Ani görme azalması

Prof. Dr. Giray Ersöz, “Görüş alanında perde veya gölge oluşması, ani görme azalması ya da çok sayıda yeni uçuşmanın ortaya çıkması gibi belirtiler beklenmemesi gereken durumlardır. Bu tür yakınmalar retina yırtığı veya retina dekolmanının habercisi olabilir” ifadelerini kullanıyor.

Yüksek miyopisi olanlar tatilde daha dikkatli olmalı

Retina dekolmanı açısından risk taşıyan gruplardan biri de yüksek miyopisi bulunan kişiler. Yüksek miyopide retina dekolmanı riski belirgin şekilde artabiliyor. Bu kişiler açısından yalnızca doğrudan göze alınan darbeler değil, ani ve yüksek enerjili hareketlerin oluşturduğu mekanik kuvvetler de önem taşıyor. Prof. Dr. Giray Ersöz, “Yüksek miyopisi bulunan kişilerin retina açısından daha dikkatli olması gerekiyor. Özellikle göze darbe alma ihtimali bulunan temas sporlarında ve yüksek ivmelenme ya da ani hareketlerin yaşandığı ekstrem aktivitelerde riskler göz önünde bulundurulmalıdır” diyor.

Literatürde roller coaster gibi yüksek hızda ani ivmelenme ve yavaşlamaların yaşandığı lunapark oyuncakları ile bungee jumping sonrasında retina dekolmanı gelişen olgular da bildiriliyor. Bu nedenle yüksek miyopisi bulunan kişilerin tatil ve eğlence planlarında aktivitenin oluşturabileceği fiziksel yükü de dikkate alması önem taşıyor. Prof. Dr. Giray Ersöz, “Her aktivite herkes için aynı düzeyde risk taşımaz. Özellikle yüksek miyopisi olan kişilerin kendi göz yapıları ve retina özellikleri konusunda hekimlerinden bilgi alarak hareket etmeleri daha doğru olacaktır” şeklinde değerlendiriyor.

Retina yırtığı erken yakalanırsa lazerle tedavi edilebiliyor

Retina yırtığı henüz retina dekolmanına yol açmadan fark edildiğinde, uygun hastalarda lazer tedavisiyle kontrol altına alınabiliyor. Lazer uygulaması sırasında yırtığın çevresinde retina ile altındaki doku arasında güçlü bir yapışıklık oluşturularak yırtığın genişlemesi ve retinanın yerinden ayrılması önlenmeye çalışılıyor. Prof. Dr. Giray Ersöz, “Retina yırtığının dekolmana ilerlemeden yakalanması tedavi açısından önemli bir avantaj sağlar. Uygun hastalarda lazerle yırtığın çevresinin güçlendirilmesi, retinanın daha ileri derecede ayrılmasının önüne geçebilir” diyor.

Bu nedenle özellikle göz önünde şimşek çakması, ani ışık çakmaları ve yeni ortaya çıkan yoğun uçuşmalar yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden retina hastalıkları konusunda deneyimli bir göz hekimi tarafından değerlendirilmesi önem taşıyor. Prof. Dr. Giray Ersöz, “Belirtilerin kendiliğinden geçmesini beklemek yerine erken dönemde göz muayenesi yapılması, retina yırtığı varsa bunun zamanında tespit edilmesine olanak sağlayabilir” ifadelerini kullanıyor.

Retina dekolmanı geliştiyse tedavi geciktirilmemeli

Retina yırtığının ilerlemesiyle retinanın tamamen yerinden ayrılması, yani retina dekolmanı geliştiğinde durum daha ciddi bir hal alıyor. Bu aşamada tedavinin geciktirilmemesi gerekiyor. Hastanın vitreoretinal cerrahi konusunda deneyimli bir merkezde kısa süre içerisinde değerlendirilmesi ve retina dekolmanının özelliklerine göre uygun cerrahi yöntemin belirlenmesi önem taşıyor. Prof. Dr. Giray Ersöz, “Retina dekolmanı geliştiğinde amaç, ayrılmış olan retinayı yeniden yerine tutundurmak ve retina yırtığını kapatmaktır. Bu nedenle tanı konulduktan sonra tedavi planının geciktirilmemesi gerekir” diyor.

Cerrahi sırasında retina yırtığının kapatılması ve yerinden ayrılmış retinanın yeniden yerine tutunmasının sağlanması amacıyla göz içerisine gaz veya silikon yağı uygulanabiliyor. Gaz zaman içerisinde kendiliğinden gözden çekilirken, silikon yağı kullanılan hastalarda ise uygun görüldüğünde silikonun çıkarılması için ikinci bir cerrahi işlem gerekebiliyor. Prof. Dr. Giray Ersöz, “Uygulanacak cerrahi yöntem hastanın retina bulgularına göre belirlenir. Burada önemli olan, retina dekolmanının gecikmeden değerlendirilmesi ve hastaya uygun tedavinin zamanında planlanmasıdır” şeklinde konuşuyor.

Tatil planınız varsa bu belirtileri aklınızda tutun

Yaz aylarında spor yapmak, bisiklete binmek, denize ve havuza girmek veya farklı açık hava aktivitelerine katılmak yaşamın doğal bir parçası. Ancak göze veya başa alınan darbelerin ardından ortaya çıkan görme değişikliklerinin basit bir travma olarak değerlendirilmemesi gerekiyor. Prof. Dr. Giray Ersöz, “Özellikle travma sonrasında başlayan ışık çakmaları, yeni uçuşmalar, perde veya gölge hissi ve görme azalması gibi belirtiler ortaya çıkarsa ‘geçer’ diye beklenmemelidir. Retina yırtığı ve retina dekolmanında erken değerlendirme görmenin korunması açısından büyük önem taşır” diyerek sözlerini tamamlıyor.