Sırt Çantası Çocuğunuza Nasıl Zarar Veriyor?

Okulların açılmasıyla birlikte çocuklar için ders, ödev ve okul aktivitelerinin yoğunlaştığı yeni bir dönem başlıyor. Günün önemli bir bölümünü okulda geçiren çocukların yanında taşıdığı kitap, defter ve diğer eşyalar da bu dönemin günlük rutininin bir parçası oluyor. Ancak her gün taşınan okul çantasının ağırlığı ve nasıl kullanıldığı, çocukların kas-iskelet sistemi açısından önem taşıyor.

Özellikle gelişim çağındaki çocuklarda yanlış çanta kullanımı; boyun, omuz ve sırt bölgesinde ağrıya, kas yorgunluğuna ve zaman içerisinde duruş alışkanlıklarının bozulmasına zemin hazırlayabiliyor. Bu nedenle yalnızca çantanın ağırlığına değil, çocuğun çantayı nasıl taşıdığına, çalışma ortamına ve gün içerisindeki hareket alışkanlıklarına da dikkat etmek gerekiyor.

Memorial Kayseri Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü’nden Uz. Dr. Melek Didem Aslan, okul çantalarının kullanımı ve çocuklarda sağlıklı duruş alışkanlığının kazandırılması konusunda ebeveynlere önemli önerilerde bulundu.

Okul çantasının ağırlığı çocuğun kilosunun yüzde 10’unu geçmemeli

Okul çantasının gereğinden fazla ağır olması, çocukların kas-iskelet sistemi üzerinde ekstra yük oluşturabiliyor. Bu nedenle çantanın ağırlığının çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10’unu geçmemesi öneriliyor.

Örneğin 30 kilogram ağırlığındaki bir çocuğun okul çantasının mümkün olduğunca 3 kilogramı geçmemesi gerekiyor. Çantanın ağırlığını azaltmak için de yalnızca o gün ihtiyaç duyulan kitap ve defterlerin taşınması önem taşıyor.

Uz. Dr. Melek Didem Aslan, gereksiz eşyaların çantadan çıkarılmasının ağırlığı azaltabileceğini belirterek, mümkün olduğu durumlarda okulda bulunan dolap veya sınıf içi saklama alanlarından yararlanılmasını öneriyor.

Çantada bulunan oyuncak ve ihtiyaç duyulmayan diğer eşyaların da çıkarılması, çocuğun gün boyunca taşıdığı yükün azaltılmasına yardımcı olabiliyor.

Çanta sırta yakın olmalı, bel hizasının altında kalmamalı

Çantanın yalnızca ağırlığı değil, vücuda nasıl yerleştirildiği de önem taşıyor. Özellikle okul çağındaki çocukların çantalarını iki omuz askısını da kullanarak taşımaları gerekiyor.

Uz. Dr. Melek Didem Aslan, çanta askılarının çocuğun vücuduna uygun şekilde ayarlanması gerektiğini ifade ederek, çantanın sırta yakın durmasının ve bel hizasının çok altında kalmamasının önemine dikkat çekiyor.

Tek omuzda taşınan çantalarda ise yük vücudun bir tarafına daha fazla binebiliyor. Bu durumda çocuk, yürürken dengesini sağlamak için çantanın takıldığı tarafın tersine doğru eğilebiliyor. Böylece iskelet sistemine dengesiz ve doğal olmayan bir yük binmesi söz konusu olabiliyor.

Bu nedenle çocuğun çantasını mümkün olduğunca iki omzuna eşit şekilde dağıtarak taşıması gerekiyor. Ayrıca çantalarda sünger desteklerin bulunması da öneriliyor.

Yanlış çanta kullanımı duruşu etkileyebilir

Çocukluk döneminde kazanılan alışkanlıklar, kas-iskelet sağlığı açısından önem taşıyor. Okul çantasının yanlış kullanılması ise boyun, omuz ve sırt bölgesinde ağrı ile kas yorgunluğuna zemin hazırlayabiliyor.

Uz. Dr. Melek Didem Aslan, doğru çanta kullanımının yanı sıra uygun oturma düzeni ve hareket alışkanlığının da erken yaşlarda kazandırılması gerektiğini belirtiyor. Çünkü çocukluk döneminde edinilen ergonomik alışkanlıklar yalnızca o dönemi değil, ilerleyen yaşlardaki kas-iskelet sağlığını da etkileyebiliyor.

Bu nedenle çocukların gün içerisinde yalnızca çantalarını doğru taşımalarına değil, oturdukları sırada vücutlarını dengeli şekilde desteklemelerine de dikkat edilmesi gerekiyor.

Çocuklara “dik otur” demek tek başına yeterli değil

Okula giden çocuklar günün önemli bir bölümünü oturarak geçirebiliyor. Bu nedenle çalışma sırasında doğru postür, yani dengeli duruş alışkanlığının kazandırılması önem taşıyor.

Doğru oturma pozisyonunda başın dengeli olması, çenenin öne doğru olması ve omuzların rahat tutulması gerekiyor. Sırt ve belin desteklenmesi, kalçaların sandalyenin arkasına dayanması ve ayakların yere tam basması da öneriliyor. Diz ve kalçaların ise rahat bir pozisyonda olması önem taşıyor.

Uz. Dr. Melek Didem Aslan’a göre burada amaç çocuğu sürekli kendisini zorlayarak dik durmaya yönlendirmek değil. Çocuğun vücudunu dengeli ve rahat bir pozisyonda tutması, aynı zamanda hareketli olması gerekiyor.

Bu nedenle ebeveynlerin yalnızca “dik otur” demek yerine çocuklara uygun bir çalışma ortamı hazırlaması ve hareket etmelerini teşvik etmesi önem taşıyor.

Masa, sandalye ve ekran yüksekliği çocuğa uygun olmalı

Çalışma ortamının düzenlenmesi de çocukların kas-iskelet sağlığı açısından dikkat edilmesi gereken noktalar arasında yer alıyor. Masa ve sandalyenin çocuğun boyuna uygun olması gerekirken, özellikle ekran yüksekliğinin de buna göre ayarlanması gerekiyor.

Uz. Dr. Melek Didem Aslan, doğru pozisyonda oturmanın yanı sıra uzun süre aynı pozisyonda hareketsiz kalınmaması gerektiğini vurguluyor. Ders çalışan çocukların belirli aralıklarla 3-5 dakikalık molalar vermesi öneriliyor.

Telefon ve tablet kullanımında ise başın öne doğru eğilmesi boyun kaslarının daha fazla çalışmasına neden olabiliyor. Günümüzde ekran kullanımını tamamen ortadan kaldırmak mümkün olmasa da ekranın göz seviyesinde tutulması ve çocuğun uzun süre aynı pozisyonda hareketsiz kalmaması önem taşıyor.

Sürekli ağrı varsa sadece duruş bozukluğu denilmemeli

Çocukların kas-iskelet sağlığını korumak için okul çantasının ağırlığından oturma düzenine, ekran kullanımından günlük hareket alışkanlıklarına kadar birçok noktaya birlikte dikkat edilmesi gerekiyor.

Uz. Dr. Melek Didem Aslan, çocuklarda boyun, sırt veya bel ağrısının sürekli ya da tekrarlayan şekilde görülmesi durumunda bunun yalnızca bir duruş bozukluğu olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Ağrıya uyuşma, güç kaybı veya belirgin bir duruş değişikliği eşlik ediyorsa uzman bir hekime başvurulması gerekiyor.

Okul çantası hafif, çocuk hareketli olmalı

Yeni eğitim-öğretim yılı başlarken çocukların okul çantalarını doğru şekilde kullanması, kas-iskelet sistemi üzerindeki gereksiz yükün azaltılması açısından önem taşıyor. Çantanın çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10’unu geçmemesi, iki omuz askısının birlikte kullanılması, çantanın sırta yakın ve bel hizasının çok altında olmayacak şekilde ayarlanması gerekiyor.

Ancak sağlıklı bir okul rutini yalnızca çantayla sınırlı değil. Çocuğun çalışma masasının ve sandalyesinin uygun olması, ekranın göz seviyesinde tutulması, uzun süre aynı pozisyonda kalınmaması ve düzenli aralıklarla hareket edilmesi de önem taşıyor.

Çocuklara küçük yaşlardan itibaren doğru ve dengeli hareket alışkanlığı kazandırmak, yeni eğitim döneminde onların günlük yaşamını daha sağlıklı bir düzene oturtmaya yardımcı olabilir.