Çocuklarda tiroit hastalıkları, son yıllarda giderek artan sağlık sorunları arasında yer alıyor. Sağlıksız beslenme, fast-food tüketiminin artması, ekran başında uzun süre vakit geçirilmesi, hareketsizlik ve fazla kilo gibi faktörler, tiroit bezi fonksiyonlarını olumsuz etkileyerek hormon dengesizliklerine yol açabiliyor.
Acıbadem Altunizade Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Uzmanı Dr. Gülcan Seymen, özellikle otoimmün tiroit hastalıklarının ergenlik öncesi ve ergenlik dönemindeki çocuklarda belirgin şekilde arttığını vurguluyor. Ancak hastalık çoğu zaman sinsice ilerlediği ve belirtileri stres, ergenlik veya beslenme bozukluğu gibi farklı nedenlere bağlandığı için tanı gecikebiliyor. Bu nedenle basit bir kan testiyle tiroit fonksiyonlarının kontrol edilmesi büyük önem taşıyor.
Tiroit Hormonları Çocuklarda Hayati Rol Oynuyor
Tiroit hormonları, çocuklarda büyüme, kemik gelişimi, zeka gelişimi, enerji üretimi, vücut ısısının dengelenmesi, sindirim sistemi hareketliliği ve ruhsal denge gibi pek çok yaşamsal fonksiyonda etkili. Dr. Gülcan Seymen, “Tiroit hormon yetersizliği tedavi edilmezse büyüme geriliği, dikkat eksikliği, depresyon ve kilo artışı gibi ciddi sorunlara yol açabilir. Özellikle erken çocukluk döneminde fark edilmezse zeka gelişimi kalıcı olarak etkilenebilir. Oysa erken tanı ile tedaviye başlanan çocuklarda gelişim normale dönebilir” uyarısında bulunuyor.
Çocuklarda Tiroit Hastalıklarının Gözden Kaçan 6 Belirtisi
Dr. Gülcan Seymen, sinsice ilerleyen tiroit hastalıklarının çocuklarda en sık görülen ve çoğu zaman gözden kaçan 6 belirtisini şöyle sıralıyor:
1. Boy Uzamasında Yavaşlama
Tiroit hormonları kemik gelişimi üzerinde doğrudan etkilidir. Tiroit bezi yeterince çalışmadığında çocuğun boy uzaması yavaşlar. Aileler bunu genellikle genetik faktörlere bağlar. Ancak son 6 ayda hiç boy artışı olmaması veya büyüme eğrisinde sapma görülmesi durumunda mutlaka tiroit testleri yapılmalıdır. Geç tanı, kalıcı boy kısalığına yol açabilir.
2. Sürekli Halsizlik ve Uykuya Meyil
Hipotiroidi durumunda enerji üretimi yavaşlar ve çocuk kendini sürekli yorgun hisseder. Sabah uyanmakta güçlük, okulda uyku hali ve gün içinde aktivitelere ilgisizlik gözlenebilir. Bu yorgunluk dinlenmeyle geçmez. Çoğu zaman tembellik ya da ergenlik yorgunluğu sanılsa da aslında hormonal bir problemden kaynaklanabilir.
3. Uzun Süreli Kabızlık
Tiroit hormonları bağırsak hareketlerini düzenler. Tiroit bezinin az çalışması kabızlığa yol açar. Yeterli lif tüketmesine ve su içmesine rağmen dışkılamada zorlanan çocuklarda hipotiroidi ihtimali mutlaka değerlendirilmelidir.
4. Dikkat Eksikliği ve Okul Başarısında Düşüş
Tiroit hormonlarının sinir sistemi üzerinde kritik etkisi vardır. Yetersizlik durumunda dikkat dağınıklığı, unutkanlık, konsantrasyon zorluğu ve öğrenme güçlüğü gelişebilir. Bu da okul başarısında düşüşe neden olur. Dr. Seymen, “Çocuğun derslerinde ani bir başarısızlık görülüyorsa tiroit fonksiyonları mutlaka test edilmelidir” diyor.
5. Kilo Alımı veya Zayıflama
Tiroit hormonları metabolizmayı düzenler. Hipotiroidide metabolizma yavaşlar, çocuk az yemesine rağmen kilo alabilir. Hipertiroidide ise metabolizma hızlanır, iştah artar ama kilo kaybı olur. Açıklanamayan kilo değişimleri, tiroit hastalıklarının önemli göstergesidir.
6. Üşüme, Cilt Kuruluğu ve Saç Dökülmesi
Tiroit hormon yetersizliği vücut ısısını düşürür. Çocuklar özellikle ellerinden ve ayaklarından üşür. Ortam sıcak olsa bile soğuk hissettiklerini söyleyebilirler. Ayrıca cilt kuruluğu, saçlarda dökülme, matlaşma ve tırnak kırılmaları görülebilir. Bu fiziksel değişiklikler, tiroit bozukluklarının en erken belirtileri arasında yer alır.
Erken Tanı Hayati Önem Taşıyor
Çocuklarda tiroit hastalıkları genellikle sinsi seyreder. Bu nedenle ailelerin küçük belirtileri göz ardı etmemesi gerekir. Dr. Gülcan Seymen, “Tiroit hastalıklarının erken tanısı, çocukların hem fiziksel hem de zihinsel gelişimi için kritik öneme sahiptir. Düzenli doktor kontrolleri ve kan testleri ile hastalık kolaylıkla tespit edilebilir ve tedaviyle çocukların yaşam kalitesi normale döner” diyor.
Çocuklarda tiroit hastalıkları, sanılandan daha yaygın ve ciddi sonuçlar doğurabilen bir sağlık problemidir. Boy uzamasında yavaşlama, halsizlik, kabızlık, dikkat eksikliği, kilo değişimleri ve cilt sorunları gibi belirtiler göz ardı edilmemelidir. Erken tanı sayesinde tedavi kolaylıkla yapılabilir ve çocukların sağlıklı gelişimi korunabilir.
Anne babaların, çocuklarının küçük değişikliklerini dahi ciddiye alarak bir uzmana başvurması, kalıcı sağlık sorunlarının önüne geçmek için büyük önem taşır.
