Hepatit B ve C Kronikleşebilir: Hijyen ve Aşı Hayat Kurtarıyor!

Hepatit, karaciğerin iltihaplanmasıyla ortaya çıkan, bulaşıcı ve kimi türlerinde kronikleşebilen bir hastalık. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilek Leyla Mamçu, hepatitin farklı virüslerle tetiklendiğini belirterek “B, C ve D tipi hepatitler kronikleşebilir ve bu durum karaciğerde kalıcı hasara yol açabilir” diyor.
Dr. Mamçu’ya göre, özellikle hijyen alışkanlıklarına dikkat edilmesi ve aşıların zamanında yapılması, hepatitlerin önlenmesinde en etkili iki savunma hattı.

Viral Hepatit Nasıl Bulaşır?

Hepatit, yalnızca virüslerle değil, bazı ilaçlar, alkol kullanımı ya da bağışıklık sistemi bozukluklarıyla da gelişebiliyor. Ancak toplumda en sık görülen tür, viral hepatit olarak bilinen enfeksiyon kaynaklı formudur.
Dr. Dilek Leyla Mamçu, hepatit virüslerinin bulaşma yollarını iki temel grupta özetliyor:
“Hepatit A ve Hepatit E, dışkı-ağız yoluyla; yani kirli su ve gıdalarla bulaşır. Ellerin yeterince yıkanmaması, hijyenik olmayan ortamlarda hazırlanan yiyecekler bu bulaşta büyük rol oynar.
Hepatit B, C ve D ise kan ve vücut sıvılarıyla geçer. Ortak enjektör kullanımı, korunmasız cinsel ilişki, steril olmayan diş tedavileri, dövme işlemleri veya sağlık çalışanlarında iğne batması gibi durumlar bu virüslerin yayılmasına neden olabilir.”

Ayrıca virüsün anneden bebeğe geçmesi de mümkündür; bu nedenle gebelik döneminde hepatit testleri hayati önem taşır.

Kronik Hepatit Riski: B ve C Tipleri Dikkat Gerektiriyor

Hepatit virüsleri farklı özellikler taşır.
Dr. Mamçu, “A ve E tipi hepatitler genellikle kısa sürede iyileşir ve kronikleşmez. Ancak B, C ve D tipi hepatitlerde durum farklıdır. B virüsünde kronikleşme oranı %5-10, C virüsünde ise %80’e kadar çıkabilir” bilgisini paylaşıyor.

Bu durum, hastalığın çoğu zaman sessiz ilerlemesiyle ilişkilidir. Hastalar uzun süre belirti göstermeyebilir ya da halsizlik, iştahsızlık, mide bulantısı gibi genel yakınmalarla süreci fark etmeyebilir.
Gözlerde sararma, idrar renginde koyulaşma ve sağ kaburga altı ağrısı gibi bulgular ortaya çıktığında ise karaciğerde hasar başlamış olabilir.

Hepatit A ve E: Gıda Hijyeni Hayati Öneme Sahip

Hepatit A ve E özellikle yetersiz hijyen koşullarında hızla yayılır.
Dr. Dilek Leyla Mamçu, “El yıkama alışkanlığı eksikliği, gıda temizliğine dikkat edilmemesi, özellikle okul gibi toplu yaşam alanlarında hepatit salgınlarına neden olabilir” diyor.
Bu nedenle sebze ve meyvelerin bol suyla yıkanması, kaynağı bilinmeyen suların içilmemesi ve kişisel hijyenin ihmal edilmemesi gerekiyor.

Hepatit B ve C: Kan ve Cinsel Yolla Bulaşan Tehlike

Hepatit B ve C virüsleri, kan teması ve vücut sıvıları aracılığıyla bulaşır.
Dr. Mamçu, sağlık çalışanları, diyaliz hastaları, damar içi ilaç kullananlar, çok eşli bireyler ve virüs taşıyıcısının aile fertlerinin risk altında olduğunu söylüyor.
Korunmanın temel yolu, güvenli cinsel ilişki, ortak eşya kullanımından kaçınma (örneğin jilet, diş fırçası) ve steril ortamlarda işlem yaptırma.

Ayrıca hepatit B virüsünün, aşıyla önlenebilen nadir viral hastalıklardan biri olduğunu hatırlatan Dr. Mamçu, “Hepatit B aşısı güvenli, etkili ve ömür boyu koruyucudur. Risk grubundaki herkesin bu aşıyı yaptırması gerekir” diyor.

Belirtileri Göz Ardı Etmeyin: Erken Tanı Hayat Kurtarır

Hepatit enfeksiyonu çoğu zaman belirti vermeden ilerlediği için, rutin kontroller büyük önem taşır.
Dr. Dilek Leyla Mamçu, “Virüs varlığını tespit etmek için kan testleri yapılmalıdır. Erken tanı, hem hastanın karaciğerini korur hem de virüsün başkalarına bulaşmasını önler” diyor.

Kronik hepatit tanısı alan hastalarda tedavi süreci uzun solukludur.
“Hepatit B ve C enfeksiyonlarında, virüsün çoğalmasını durduran ve karaciğer iltihabını azaltan ilaçlar kullanıyoruz. Tedavi genellikle 1 yıldan uzun sürer ve mutlaka uzman hekim takibinde olmalıdır” ifadelerini kullanıyor.

Aşı, En Güçlü Koruma Kalkanı

Hepatit A ve B aşıları, hastalığa karşı %95’in üzerinde koruma sağlar.
Dr. Mamçu, “Doğumda yapılan hepatit B aşısı ömür boyu korur. Hepatit A aşısı ise 18. ayda uygulanır ve her iki aşı da ülkemizde ücretsizdir” diyor.
Çocukluk döneminde aşılanmamış yetişkinler, riskli bölgelere seyahat edenler veya sağlık alanında çalışanlar için aşı önerilmektedir.

Hijyen önlemleri de en az aşı kadar etkili:

• Ellerin sık sık sabunla yıkanması,

• Temizliğinden emin olunmayan gıdaların tüketilmemesi,

• Ortak tıraş bıçağı veya diş fırçası kullanılmaması,

• Korunmasız cinsel ilişkiden kaçınılması,
  bulaşma riskini büyük oranda azaltır.

Hepatit Hastaları Nasıl Yaşamalı?

Hepatit tanısı alan kişilerin panik yapmadan, düzenli takip altında olmaları gerekiyor.
Dr. Dilek Leyla Mamçu, “Bu kişiler kan bağışında bulunmamalı, ilaç veya alkol kullanımında mutlaka doktor onayı almalı, 6-12 ayda bir karaciğer fonksiyon testlerini yaptırmalıdır” diyor.
Doğru yaşam alışkanlıklarıyla, hepatitle birlikte uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmek mümkündür.