Her 100 Bin Çocuktan 3’ü Risk Altında

Çocuklarda lösemi nedir, lösemi belirtileri nelerdir ve erken tanı gerçekten hayat kurtarır mı soruları, ailelerin en çok merak ettiği konular arasında yer alıyor. Özellikle çocukluk çağı kanserleri içinde önemli bir yer tutan lösemi, çoğu zaman sinsi başlayıp hızla ilerleyebildiği için erken fark edilmesi büyük önem taşıyor.

Verilere göre çocukluk çağında görülen kanserlerin yaklaşık %30-35’ini lösemiler oluşturuyor ve her yıl 100 bin çocuktan yaklaşık 3-4’üne lösemi tanısı konuluyor. En sık görülen tür olan akut lenfoblastik lösemi (ALL) ise özellikle 2-5 yaş arasındaki çocuklarda daha sık görülüyor. Ancak sevindirici olan nokta, günümüzde gelişmiş tedavi yöntemleri sayesinde iyileşme oranlarının %90’ın üzerine çıkabilmesi.

Çocuklarda lösemi nedir ve nasıl gelişir?

Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Barış Malbora, lösemiyi kemik iliğinde kan hücrelerini üreten hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkan bir kanser türü olarak tanımlıyor.

Prof. Dr. Barış Malbora’nın yaklaşımında dikkat çeken nokta, bu kontrolsüz çoğalmanın yalnızca kan hücrelerini artırmakla kalmayıp, sağlıklı hücre üretimini de baskılaması. Bu durum kansızlık, enfeksiyonlara yatkınlık ve kanama eğilimi gibi önemli sonuçlara yol açabiliyor.

Çocuklarda lösemilerin büyük çoğunluğu “akut” formda görülüyor ve bu da hastalığın hızlı ilerlemesine neden oluyor.

Lösemi belirtileri nelerdir? Hangi sinyaller gözden kaçıyor?

Lösemi belirtileri genellikle başlangıçta hafif ve belirsiz olabilir. Ancak birkaç hafta içinde tablo daha belirgin hale gelebiliyor.

En sık görülen belirtiler şunlar:

• Kemik ve eklem ağrıları
• Sürekli halsizlik ve yorgunluk
• Lenf bezlerinde büyüme
• Karında şişlik hissi
• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Ciltte döküntüler
• Diş eti kanamaları
• Baş ağrısı ve kusma

Bu belirtiler başka hastalıklarla da karışabildiği için çoğu zaman geç fark edilebiliyor. Ancak Prof. Dr. Barış Malbora, özellikle bu şikayetlerin uzun sürmesi halinde mutlaka bir uzmana başvurulması gerektiğini vurguluyor.

Çocuklarda en sık görülen lösemi türleri

Çocukluk çağı lösemileri genel olarak üç grupta inceleniyor. Bunlar arasında en yaygın olanı akut lenfoblastik lösemi (ALL).

Prof. Dr. Barış Malbora’nın değerlendirmesine göre:

• ALL, vakaların yaklaşık %75-80’ini oluşturuyor
• AML (akut miyeloid lösemi) daha nadir görülüyor
• Kronik lösemiler çocuklarda oldukça seyrek

Burada kritik nokta, löseminin tipinin doğru belirlenmesi. Çünkü uygulanacak tedavi ve başarı oranı doğrudan bu sınıflandırmaya göre şekilleniyor.

Lösemi tanısı nasıl konur?

Lösemi tanısında ilk adım genellikle kan testleri oluyor. Ancak kesin tanı için daha ileri incelemelere ihtiyaç duyuluyor.

Prof. Dr. Barış Malbora’nın yaklaşımında tanı süreci şu şekilde ilerliyor:

• Kan sayımı ve periferik yayma
• Kemik iliği incelemesi
• Genetik analizler
• Hücresel incelemeler
• Gerekli durumlarda görüntüleme yöntemleri

Bu testler sayesinde hastalığın tipi, yaygınlığı ve risk düzeyi belirlenerek kişiye özel tedavi planı oluşturuluyor.

Lösemi tedavisi nasıl yapılıyor?

Günümüzde çocukluk çağı lösemilerinde tedavi oldukça gelişmiş durumda. Artık tek bir yöntem yerine birden fazla tedavi yaklaşımı birlikte uygulanıyor.

Prof. Dr. Barış Malbora’ya göre tedavi sürecinde:

• Kemoterapi
• Radyoterapi
• Hedefe yönelik akıllı ilaçlar
• İmmünoterapi
• Kök hücre nakli

gibi yöntemler kullanılabiliyor.

Özellikle immünoterapi ve CAR-T hücre tedavisi gibi yenilikçi yöntemler, dirençli vakalarda bile yüksek başarı oranları sunabiliyor.

Erken tanı neden bu kadar önemli?

Lösemi denildiğinde aileler için en zorlayıcı noktalardan biri belirsizlik. Ancak günümüzde erken tanı sayesinde bu tablo büyük ölçüde değişmiş durumda.

Prof. Dr. Barış Malbora’nın yaklaşımında erken teşhisin sağladığı avantajlar oldukça net:

• Tedavi başarısını artırıyor
• Yan etkileri azaltıyor
• Daha hafif tedavi protokollerine olanak sağlıyor
• Kök hücre nakli ihtiyacını azaltabiliyor

Erken evrede yakalanan lösemilerde iyileşme oranının %90’ın üzerine çıkabilmesi, bu sürecin ne kadar kritik olduğunu gösteriyor.

Kök hücre naklinde yeni dönem

Son yıllarda kök hücre nakli alanında yaşanan gelişmeler, özellikle zor vakalarda umut verici sonuçlar sunuyor.

Prof. Dr. Barış Malbora’nın değerlendirmesine göre artık yalnızca tam uyumlu vericiler değil, aile bireylerinden yapılan yarı uyumlu nakiller de başarıyla uygulanabiliyor. Bu durum, tedavi seçeneklerini önemli ölçüde genişletiyor.

Lösemi artık tedavi edilebilir bir hastalık

Çocuklarda lösemi tanısı ilk etapta korkutucu olabilir. Ancak günümüzde gelişen tıp teknolojileri sayesinde bu hastalık, yüksek oranda tedavi edilebilen kanser türleri arasında yer alıyor.

Prof. Dr. Barış Malbora’nın yaklaşımıyla bakıldığında, bu süreçte en önemli unsur erken farkındalık ve doğru merkezde tedavi. Çünkü zamanında müdahale edilen vakalarda çocuklar tamamen sağlıklı bir yaşama dönebiliyor.

Bu nedenle uzun süren halsizlik, açıklanamayan ağrılar ya da farklı belirtiler göz ardı edilmemeli. Küçük gibi görünen bu sinyaller, büyük bir hastalığın erken uyarısı olabilir.