Trump’ın açıklamaları tartışma yarattı, uzmanlar “Parasetamol hamilelikte güvenle kullanılabilir” diyor
Parasetamol ve otizm ilişkisi, ABD Başkanı Donald Trump’ın hamilelikte parasetamol (Tylenol) kullanımına dair yaptığı çıkışla yeniden gündeme geldi. Trump, ilacın otizm riskini artırabileceğini öne sürerken, uzmanlar bilimsel kanıtların bu iddiayı desteklemediğini, parasetamolün doğru dozda kullanıldığında hamile kadınlar için güvenli olduğunu vurguluyor.
Trump’ın Parasetamol Açıklaması Ne Dedi?
ABD Başkanı Donald Trump, 19 Eylül’de yaptığı açıklamada, hamilelikte parasetamol kullanımına karşı bir sağlık tavsiyesi yayımlanacağını söyledi. Kadınlara “dişlerini sıkma” tavsiyesinde bulunan Trump, “Otizm tamamen kontrolden çıktı. Sanırım bunun bir sebebi var” ifadeleriyle Tylenol kullanımını hedef aldı.
Bu açıklamalar, dünya genelinde yaygın olarak kullanılan parasetamolün güvenliği konusunda büyük bir tartışma başlattı.
Parasetamol Nedir ve Neden Tercih Ediliyor?
Parasetamol, Türkiye’de yaygın kullanılan, ABD’de ise Tylenol markasıyla bilinen, reçetesiz satılan en temel ağrı kesici ve ateş düşürücülerden biridir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), hafif ve orta şiddette ağrı ile ateş tedavisinde birinci basamak ilaç olarak parasetamolü önermektedir.
Çocuklardan hamilelere kadar geniş bir hasta grubunda kullanılan bu ilacın, opioid türevlerine kıyasla bağımlılık yapmaması da tercih sebepleri arasında yer alıyor.
Uzmanlar Ne Diyor?
ABD Kadın Hastalıkları ve Doğum Koleji (ACOG), parasetamolün hamileler için güvenli ağrı kesicilerden biri olduğunu vurguluyor. ACOG açıklamasında:
“Hamilelikte farklı dönemlerde dikkatli kullanılan asetaminofen (parasetamol) ile fetal gelişim sorunları arasında doğrudan bir ilişki olduğuna dair net bir kanıt yoktur.”
İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) de parasetamolün hamilelikte “ilk tercih edilen” ağrı kesici olduğunu, yaygın kullanımına rağmen bebeklerde zararlı bir etki gözlemlenmediğini belirtiyor.
İngiltere Durham Üniversitesi’nden Prof. Monique Botha ise, “Parasetamol ve otizm arasında nedensel ilişki olduğunu gösteren güçlü bir kanıt bulunmamaktadır” diyerek Trump’ın iddialarına karşı çıktı.
Bilimsel Çalışmalar Ne Gösteriyor?
Harvard Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma, hamilelikte parasetamole maruz kalan bebeklerde otizm ve bazı nörogelişimsel bozukluk riskinin bir miktar artabileceğini öne sürdü. Ancak aynı araştırmacılar, bu ilişkinin nedensellikten uzak, sınırlı bir korelasyon olduğunu vurguladı.
2024’te yayımlanan başka bir çalışma ise parasetamol ile otizm arasında herhangi bir bağlantı olmadığını ortaya koydu. Araştırmacılar, otizmin genetik ve çevresel faktörlerin karmaşık etkileşiminden kaynaklandığını, tek bir ilacın doğrudan neden olarak gösterilemeyeceğini belirtiyor.
Parasetamolün Etki Mekanizması Hakkında Bilinmeyenler
İlginçtir ki, parasetamolün kesin etki mekanizması hâlâ tam olarak bilinmiyor. Leeds Üniversitesi’nden Prof. Philip Conaghan, ilacın beyindeki ağrı algısını düzenleyen kimyasal ileticileri bloke ettiğini, ancak detayların hâlen net olmadığını söylüyor.
Yine de klinik gözlemler, ilacın migren, doğum sonrası ağrı, ameliyat sonrası ağrı ve ateş tedavisinde etkili ve güvenli olduğunu kanıtlıyor.
Güvenli Kullanım İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler
Parasetamol, güvenli kabul edilse de doz aşımı ciddi karaciğer hasarına yol açabiliyor. İngiltere NHS’ye göre:
-
24 saat içinde 8 tabletten fazla alınmamalı
-
Uzun süreli kullanımlardan kaçınılmalı
-
Çocuklarda doz ayarlaması mutlaka yapılmalı
-
Reçetesiz ilaçlarla birlikte kullanıldığında içerikte parasetamol olup olmadığı kontrol edilmeli
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) verilerine göre, 1998-2003 yılları arasında akut karaciğer yetmezliğinin en sık sebebi aşırı doz parasetamol kullanımıydı.
Hamilelikte Parasetamol Kullanımı Güvenli mi?
Uzmanların görüşü net: Parasetamol, doğru dozda ve doktor önerisiyle kullanıldığında hamileler için güvenli kabul ediliyor. Otizm riskine dair iddialar ise şu an için bilimsel kanıtlarla desteklenmiyor.
Prof. Botha’nın dediği gibi:
“Otizmin nedeni tek bir faktör değil; genetik ve çevresel etmenlerin birleşimiyle açıklanabilir. Parasetamol ile otizmi doğrudan bağlamak bilimsel olarak doğru değil.”
Dolayısıyla, anne adaylarının panik yapmadan, ağrı ve ateş durumlarında parasetamolü doktor tavsiyesiyle kullanmaları en doğru yaklaşım olarak görülüyor.
