Günümüzde birçok kadın, farkında olmadan partneriyle ilişkide ‘dadı rolü’ üstleniyor. Yani, eşini bir yetişkin partnerden çok bir çocuk gibi koruyup yönlendirmeye çalışıyor. Uzmanlara göre bu dinamik, kısa vadede kadına kontrol hissi verse de uzun vadede yalnızlık, tükenmişlik ve romantik çekimin kaybolması gibi olumsuz sonuçlar doğuruyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, ilişkilerde kadınların ebeveynlik rolüne bürünmesinin hem erkek hem de kadın üzerinde ciddi psikolojik dengesizlikler yarattığını belirtiyor.
Kadının ilişkide ebeveyn rolü üstlenmesi dengeyi bozuyor
İlişkilerde kadınların partnerlerini sürekli koruyan, düzenleyen ve yönlendiren bir konumda olmasının halk arasında “erkek dadılığı” olarak adlandırıldığını söyleyen Psikolog Özgenur Taşkın, bu durumun yalnızca sorumluluk paylaşımı değil, aynı zamanda ilişkide psikolojik bir dengesizlik anlamına geldiğini vurguluyor.
Taşkın’a göre bu tablo, bireylerin geçmiş yaşantılarıyla doğrudan ilişkili:
“Özellikle bağlanma kuramı açısından baktığımızda, ‘dadı’ rolünü üstlenen kadınların çoğu çocuklukta ya ebeveynine ebeveynlik yapmak zorunda kalmış ya da duygusal ihtiyaçları yeterince karşılanmamış bireylerdir. Bu nedenle yetişkinlikte bu eksikliği onarmaya çalışır ve aynı dinamikleri tekrar eden ilişkiler seçebilirler.”
Erkek için çocukluk evresinde kalmanın devamı
Bu dinamiğin yalnızca kadın üzerinde değil, erkek üzerinde de derin etkileri var. Psikolog Özgenur Taşkın, bu tür ilişki modelini kabul eden erkeklerde genellikle duygusal sorumluluk almaktan kaçınma, öz-yeterlilik eksikliği veya aşırı bakım görmenin getirdiği pasiflik görüldüğünü aktarıyor.
“Bazı erkekler için bu ilişki modeli, gelişimsel olarak geçemedikleri bir çocukluk evresinde kalmanın devamı gibidir. İlişkide sürekli regüle edilmek, yönlendirilmek ve taşınmak isterler. Ancak bu durum, erkeğin bireysel gelişimini ve eşit sorumluluk alma becerisini zayıflatır.”
Kadın için tükenmişlik ve yalnızlık kaçınılmaz
Başlangıçta kadına kontrol duygusu ve işe yararlık hissi veren bu rol, zamanla ağır bir yük haline geliyor. Taşkın, bu noktada kadınların çoğu kez yorgunluk, tükenmişlik, değersizlik hissi ve cinsel isteksizlik yaşadığını belirtiyor.
“Psikolojik olarak birine ebeveynlik yaptığınızda o kişiye romantik ya da erotik çekim hissetmek zorlaşır. Kadın, hem partnerini taşır hem de ilişkide giderek yalnızlaşır.”
Toplumsal kültürün etkisi: Türkiye’de daha görünür
Türkiye gibi toplulukçu kültürlerde bu durumun daha sık ortaya çıktığını ifade eden Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, küçük yaşlardan itibaren kadınlara yüklenen “idare eden, toparlayan, fedakâr olan” rollerin buna zemin hazırladığını söylüyor.
“Erkek çocuklarının fazla el üstünde tutulduğu, sorumlulukla değil, ‘hakla’ büyütüldüğü aile yapılarında bu dinamikler yetişkin ilişkilerine kolayca sızar.”
Sağlıklı ilişki iki yetişkinin birbirini desteklemesiyle mümkündür
Taşkın’a göre sağlıklı bir ilişkinin temelinde, tarafların birbirini taşıması değil, desteklemesi vardır. Kadınların bu noktada kendilerine kritik sorular sormaları gerekiyor:
-
“Partnerimle eşit miyim, yoksa onun hayatını yöneten bir figür müyüm?”
-
“Yük paylaşımı var mı, yoksa bütün yükü ben mi üstleniyorum?”
-
“Bir partner mi arıyorum, yoksa bir çocuk mu büyütüyorum?”
Uzman Klinik Psikolog Özgenur Taşkın, şu sözlerle uyarısını tamamlıyor:
“Sağlıklı bir ilişki, iki yetişkinin birbirine alan tanıdığı, destek verdiği ama birbirini taşımadığı bir dengedir. Sınırlar koymak, rollerin farkında olmak ve gerektiğinde duygusal emek paylaşımını talep etmek sürdürülebilir bir ilişkinin olmazsa olmazıdır. Sevgi vermek bir seçimdir, ancak bakım emeği vermek bir sorumluluktur ve bu sorumluluk çift yönlü olmalıdır.”
İlişkilerde kadınların istemeden üstlendiği ‘dadı rolü’, erkekleri pasif ve sorumsuz bir konuma iterken kadınları yalnızlık ve tükenmişlik sürecine sürüklüyor. Psikolog Özgenur Taşkın’ın da altını çizdiği gibi, sağlıklı bir bağ için tarafların yetişkin kimlikleriyle var olması gerekiyor. İlişkilerde eşit sorumluluk ve karşılıklı destek, hem bireysel psikolojik dengeyi hem de romantik bağın kalıcılığını korumanın en önemli yolu.
