Başlığı yanlış okumadınız… Evin en bakterili bölgesi tuvalet olarak zannedilir ancak mutfakta da klozete rakip olacak derecede bakteri barındıran “bulaşık süngeri”ni es geçmemek gerekir. Almanya’daki Furtwangen Üniversitesi’nden mikrobiyolog Markus Egert, 2017 yılında mutfak süngerlerinde yaşayan bakteriler üzerine yaptığı araştırmada çarpıcı sonuçlara ulaştı. Çalışmasına göre, süngerlerde 362 farklı bakteri türü bulunuyor ve bu mikropların yoğunluğu, bazı bölgelerde santimetrekare başına 54 milyar seviyesine kadar çıkabiliyor.
Egert, “Bu sayı insan dışkısındaki bakteri miktarına yakın,” diyerek süngerlerin mikrobiyal çeşitliliğinin ne denli yüksek olduğunu vurguladı. Bunun temel sebebi, süngerlerin gözenekli yapısının bakterilerin yerleşmesi ve çoğalması için elverişli bir ortam sunması.
Bakteriler İçin Üreme Alanı
Duke Üniversitesi’nden biyolog Lingchong You ve ekibi, 2022 yılında yaptıkları araştırmada süngerlerin mikrobiyal büyümeyi nasıl teşvik ettiğini modelledi. Ekip, süngerlerdeki farklı büyüklükteki gözeneklerin bakteriler için ideal barınma koşulları sağladığını belirledi.
Egert, “Bazı bakteriler yalnız başına büyüyebilirken, bazıları diğer mikroplarla birlikte yaşamak zorundadır. Süngerlerin yapısı, her tür bakterinin rahatça çoğalabileceği birçok alan sunuyor,” diyerek süngerlerin adeta bir mikrobiyal ekosistem olduğunu ifade etti.
Süngerler Sağlık İçin Riskli mi?
Bakteriler her yerde mevcut olsa da, her biri zararlı değil. Egert’in araştırmasına göre, süngerlerde yaygın olarak bulunan on bakteriden beşi, bağışıklık sistemi zayıf kişiler için enfeksiyon riski taşıyor. Ancak, bu bakterilerin doğrudan gıda zehirlenmesine neden olduğuna dair kesin bir kanıt bulunmuyor.
Süngerleri sıcak su ve sabunla yıkamak veya mikrodalgada ısıtmak gibi yöntemler bakterilerin bir kısmını öldürse de, bu uygulamalar bazılarının daha dirençli hale gelmesine neden olabiliyor. Egert, “Temizlik yöntemleri bazen süngerlerde daha dirençli bakterilerin seçilmesine yol açabiliyor,” diyerek hijyen konusunda dikkatli olunması gerektiğini belirtti.
Alternatifler Neler?
Norveç’teki Nofima Gıda Araştırmaları Enstitüsü’nde yapılan bir çalışmaya göre, bulaşık süngerleri ve mutfak fırçaları karşılaştırıldığında, fırçaların bakterilere karşı daha az risk taşıdığı ortaya çıktı. Bunun nedeni, fırçaların süngerlere kıyasla çok daha hızlı kuruması ve patojenik mikropların çoğalmasına elverişli bir ortam oluşturmaması.
ABD’deki Prairie View A&M Üniversitesi’nden gıda güvenliği uzmanı Jennifer Quinlan, süngerlerin haftada bir değiştirilmesi gerektiğini öneriyor. Alternatif olarak, her gün bulaşık makinesinde yıkamak veya bir dakika boyunca mikrodalgada buhar çıkana kadar ısıtmak bakterileri büyük oranda yok edebiliyor. Ancak, bu yöntemlerin uzun vadede sünger içindeki bakterilerin daha dirençli hale gelmesine yol açabileceği de unutulmamalı.
Egert, mutfakta sünger kullanımına karşı olduğunu belirterek, “Fırça kullanmak çok daha hijyenik. Daha az bakteri barındırıyor, kolay kuruyor ve temizlenmesi çok daha basit,” dedi. Uzmanlar, özellikle çiğ et ve tavuğun temizliğinde sünger kullanımının yüksek bulaşma riski taşıdığını vurgulayarak, mutfak hijyenine dikkat edilmesi gerektiğini belirtiyor.
