Kalp hastalığı belirtileri, gizli kalp hastalığı, çarpıntı, nefes darlığı, çabuk yorulma ve kalp kontrolü son yıllarda en sık araştırılan sağlık konuları arasında yer alıyor. Çoğu kişi kalp hastalıklarının yalnızca şiddetli göğüs ağrısıyla ortaya çıktığını düşünse de uzmanlara göre durum her zaman böyle değil. Günlük hayatta merdiven çıkarken eskisine göre daha çabuk yorulmak, yürüyüş temposunun düşmesi, zaman zaman hissedilen çarpıntılar veya efor sırasında gelişen nefes darlığı, kalbin verdiği erken sinyaller arasında yer alabiliyor. Bu belirtiler çoğu zaman yaşa, strese ya da yoğun iş temposuna bağlanarak göz ardı edilse de bazı kişilerde sessiz ilerleyen kalp ve damar hastalıklarının ilk işaretleri olabiliyor.
Memorial Bahçelievler Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü’nden Prof. Dr. Burak Onan, kalp hastalıklarının her zaman belirgin şikâyetlerle ortaya çıkmadığını belirtiyor. Prof. Dr. Onan, kişinin kendisini sağlıklı hissetmesinin kalp ve damar sisteminde hiçbir sorun olmadığı anlamına gelmediğini ifade ederken, özellikle günlük yaşam performansındaki küçük değişimlerin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Gizli kalp hastalığı gerçekten var mı?
Toplumda sıkça kullanılan “gizli kalp hastalığı” ifadesi aslında tek başına bir hastalık tanımı değil.
Prof. Dr. Burak Onan, bu kavramın belirgin şikâyet oluşturmadan ilerleyen veya verdiği küçük belirtiler fark edilmediği için geç tanı alan kalp ve damar hastalıklarını tanımlamak amacıyla kullanıldığını belirtiyor.
Kalbi besleyen damarlardaki daralmalar, bazı kalp kapak hastalıkları, ritim bozuklukları ve kalpten çıkan ana damardaki genişlemeler uzun süre hiçbir belirti vermeden ilerleyebiliyor.
Bazı hastalarda bu sorunlar ancak rutin sağlık kontrolünde, ameliyat öncesi değerlendirmelerde ya da tamamen farklı bir nedenle yapılan görüntüleme sırasında tesadüfen ortaya çıkabiliyor.
Bu nedenle hiçbir şikâyetin olmaması, kalbin tamamen sağlıklı olduğu anlamına gelmeyebiliyor.
Kalp hastalığının ilk belirtileri nelerdir?
Kalp hastalıkları bazen çok küçük değişimlerle kendini göstermeye başlıyor.
Prof. Dr. Burak Onan, kişinin daha önce rahatlıkla yaptığı aktivitelerde zorlanmasının önemli bir ipucu olabileceğini ifade ediyor.
Özellikle;
- Merdiven çıkarken çabuk yorulmak,
- Kısa yürüyüşlerde nefes nefese kalmak,
- Göğüste baskı veya huzursuzluk hissi,
- Zaman zaman gelişen çarpıntılar,
- Baş dönmesi,
- Günlük işlerde eskisine göre daha sık mola verme ihtiyacı,
- Egzersiz kapasitesinde belirgin azalma
gibi değişikliklerin dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.
Bu belirtilerin her zaman kalp hastalığı anlamına gelmediğini ifade eden Onan, ancak giderek sıklaşması veya şiddetlenmesi halinde mutlaka değerlendirilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Merdiven çıkarken zorlanıyorsanız bunu yaşa bağlamayın
Birçok kişi günlük yaşamındaki performans düşüklüğünü fark etmeden yaşam tarzını değiştiriyor.
Asansörü daha sık kullanmak, yürümekten kaçınmak veya fiziksel aktiviteleri azaltmak zamanla normalleşebiliyor.
Prof. Dr. Burak Onan, önemli olanın tek seferlik bir yorgunluk olmadığını, kişinin kendi normal performansına göre gelişen değişikliklerin dikkate alınması gerektiğini ifade ediyor.
Eskiden rahatlıkla çıkılan merdivenlerin artık zorlayıcı hale gelmesi veya aynı mesafeyi yürürken daha çabuk yorulmak, kalbin verdiği erken sinyallerden biri olabiliyor.
Her kalp hastalığı aynı belirtiyi vermiyor
Kalp hastalıkları tek tip belirtiyle ortaya çıkmıyor.
Prof. Dr. Burak Onan, kalbi besleyen damarlardaki daralmaların bazı kişilerde göğüs ağrısı yerine yalnızca efor sırasında gelişen halsizlik ve çabuk yorulma şeklinde görülebileceğini belirtiyor.
Kalp kapak hastalıklarında nefes darlığı ve günlük aktivitelerde yavaşlama ön plana çıkarken, ritim bozukluklarının çoğu zaman aralıklı çarpıntılarla kendini gösterebildiğini ifade ediyor.
Kalpten çıkan ana damardaki genişlemelerin ise çoğu zaman herhangi bir belirti vermeden ilerleyebildiğini ve tesadüfen saptanabildiğini söylüyor.
Bu nedenle tek bir belirtiye odaklanmak yerine kişinin tüm risk faktörleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Kimler daha yüksek risk altında?
Bazı kişilerde kalp hastalığı gelişme riski belirgin şekilde artıyor.
Prof. Dr. Burak Onan, özellikle;
- Ailesinde erken yaşta kalp hastalığı bulunanlar,
- Hipertansiyon hastaları,
- Diyabeti olanlar,
- Yüksek kolesterol sorunu yaşayanlar,
- Sigara kullananlar,
- Hareketsiz yaşam sürenler,
- Fazla kilolu bireyler,
- İleri yaş grubundakiler
için düzenli kalp kontrollerinin daha büyük önem taşıdığını belirtiyor.
Daha önce stent takılan, kalp ameliyatı geçiren veya kalp kapağı hastalığı bulunan kişilerin ise kendilerini iyi hissetseler bile takiplerini aksatmaması gerektiğini ifade ediyor.
Kalp kontrolünde hangi testler yapılır?
Kalp değerlendirmesi herkes için aynı şekilde planlanmıyor.
Prof. Dr. Burak Onan, yaş, aile öyküsü, mevcut hastalıklar ve kişinin şikâyetlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
İlk aşamada yapılan fizik muayene, tansiyon ölçümü ve kan testleri önemli bilgiler sağlayabiliyor.
Gerektiğinde;
- EKG,
- Ekokardiyografi,
- Efor testi,
- Ritim Holteri,
- İleri görüntüleme yöntemleri
kişiye özel olarak planlanabiliyor.
Prof. Dr. Onan, hiçbir şikâyeti olmayan herkese tüm testlerin uygulanmasının doğru olmadığını, asıl hedefin risk faktörlerine göre doğru incelemeyi doğru zamanda yapmak olduğunu ifade ediyor.
Hangi belirtilerde zaman kaybetmeden doktora başvurulmalı?
Kalp hastalıklarında erken tanı tedavi başarısını doğrudan etkiliyor.
Prof. Dr. Burak Onan, özellikle yeni başlayan veya giderek artan;
- Nefes darlığı,
- Efor sırasında göğüste baskı hissi,
- Çarpıntı,
- Bayılma,
- Ayaklarda şişlik
gibi belirtilerin mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Ani gelişen şiddetli göğüs ağrısı, soğuk terleme, bayılma veya aniden başlayan ciddi nefes darlığının ise acil tıbbi müdahale gerektirebilecek durumlar arasında yer aldığını ifade ediyor.
Kalbin verdiği küçük sinyalleri görmezden gelmeyin
Kalp hastalıkları her zaman şiddetli göğüs ağrısıyla başlamıyor. Prof. Dr. Burak Onan, bazen yalnızca merdiven çıkarken hissedilen beklenmedik yorgunluğun, kısa yürüyüşlerde ortaya çıkan nefes darlığının ya da günlük yaşam performansındaki küçük değişimlerin bile kalbin yardım çağrısı olabileceğini belirtiyor. Özellikle risk faktörü bulunan kişilerin kendilerini iyi hissetseler bile düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini ifade eden Onan, erken dönemde fark edilen kalp ve damar hastalıklarında hem tedavi seçeneklerinin arttığını hem de yaşam kalitesinin korunmasının mümkün olduğunu vurguluyor. Kalbin verdiği sinyalleri fark etmek için yalnızca ağrıya değil, vücudun zaman içinde değişen performansına da dikkat etmek büyük önem taşıyor.
