Yaz Sıcağında Unutkanlık Normal mi?

Beyin sisi, unutkanlık, dikkat dağınıklığı, odaklanma sorunu, zihinsel bulanıklık ve beyin sisi belirtileri özellikle yaz aylarında birçok kişinin internette en sık araştırdığı sağlık konuları arasında yer alıyor. Hava sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte gün içinde dalgın hissetmek, kelime bulmakta zorlanmak, dikkatini toparlayamamak ya da sürekli zihinsel yorgunluk yaşamak çoğu zaman sıcak havaya bağlanıyor. Ancak uzmanlara göre haftalarca devam eden bu tablo, yalnızca geçici bir yorgunluk hissi olmayabilir. Yaz aylarında artan sıvı kaybı, uyku kalitesindeki bozulma ve sıcaklığın etkisi beyin sisi şikâyetlerini artırırken, bazı durumlarda altta yatan vitamin eksiklikleri, hormonal değişiklikler veya nörolojik hastalıklar da benzer belirtilere neden olabiliyor.

Memorial Ataşehir Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Uzm. Dr. Selda Özşahin, beyin sisinin tek başına bir hastalık olmadığını, farklı sağlık sorunlarının ortak belirtisi olarak ortaya çıkabileceğini belirtiyor. Özşahin, özellikle yaz döneminde yaşanan dikkat ve hafıza problemlerinin uzun sürmesi halinde yalnızca sıcak havayı suçlamanın doğru olmadığını, erken değerlendirme sayesinde hem nedenin ortaya çıkarılabileceğini hem de yaşam kalitesinin artırılabileceğini ifade ediyor.

Beyin sisi nedir?

Son yıllarda sık duyulan “beyin sisi” kavramı aslında tıbbi bir hastalık adı değil.

Uzm. Dr. Selda Özşahin, beyin sisini; kişinin zihinsel berraklığının azalması, odaklanmakta zorlanması, düşüncelerini toparlayamaması ve günlük bilişsel performansında belirgin düşüş yaşaması şeklinde tanımlıyor.

Bu süreçte kişi daha önce kolaylıkla yaptığı işleri yapmakta zorlanabiliyor, sık sık kelime bulmakta güçlük çekebiliyor, dikkatini uzun süre sürdüremeyebiliyor veya sürekli dalgın hissedebiliyor.

Beyin sisi çoğu zaman başka bir sağlık sorununun habercisi olabileceği için belirtilerin süresi ve şiddeti önem taşıyor.

Yaz aylarında beyin sisi neden daha sık görülüyor?

Yaz sıcakları yalnızca fiziksel yorgunluğa değil, zihinsel performansın düşmesine de neden olabiliyor.

Uzm. Dr. Selda Özşahin, özellikle yüksek sıcaklıkların vücudun sıvı dengesini bozduğunu, buna bağlı olarak beynin de daha verimsiz çalışabildiğini belirtiyor.

Yetersiz su tüketimi, gece sıcak nedeniyle kaliteli uyuyamamak, artan yorgunluk ve uzun süre güneş altında kalmak dikkat dağınıklığı ile unutkanlığı belirgin hale getirebiliyor.

Ancak Özşahin’e göre bu belirtiler birkaç gün içinde düzelmiyorsa yalnızca mevsimsel etkilerle açıklanmaması gerekiyor.

Beyin sisi belirtileri nelerdir?

Beyin sisi yaşayan kişiler çoğu zaman “aklımı toparlayamıyorum” ya da “eskisi gibi düşünemiyorum” ifadelerini kullanıyor.

En sık görülen belirtiler arasında;

• Dikkatini toplamakta zorlanma,
• Sürekli dalgın hissetme,
• Unutkanlık,
• Kelime bulmada güçlük,
• Düşünceleri organize edememe,
• İş yaparken daha çabuk yorulma,
• Zihinsel performansta düşüş

yer alıyor.

Bu belirtiler günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemeye başladığında mutlaka değerlendirilmesi gerekiyor.

Her unutkanlık beyin sisi anlamına gelir mi?

Hayır.

Uzm. Dr. Selda Özşahin, beyin sisi ile Alzheimer gibi ilerleyici nörolojik hastalıkların birbirinden ayrılması gerektiğini belirtiyor.

Beyin sisi çoğunlukla geçici ve tedavi edilebilir nedenlere bağlı gelişirken, Alzheimer hastalığında unutkanlığın zamanla ilerlediğini ifade ediyor.

Konuşma bozukluğu, yön bulamama, kişilik değişiklikleri ve günlük yaşam becerilerinde belirgin kayıp gibi belirtilerin tabloya eklenmesi ise farklı nörolojik hastalıkları düşündürebiliyor.

Vitamin eksiklikleri de beyin sisi yapabilir mi?

Zihinsel performansı etkileyen nedenlerden biri de vitamin ve mineral eksiklikleri.

Uzm. Dr. Selda Özşahin, özellikle;

• B12 vitamini eksikliği,
• D vitamini eksikliği,
• Demir eksikliği,
• Omega-3 yetersizliği

gibi durumların beyin sisi benzeri yakınmalara yol açabileceğini belirtiyor.

Bu nedenle uzun süren şikâyetlerde rastgele vitamin takviyesi kullanmak yerine önce hekim değerlendirmesi yapılması ve gerekli kan testlerinin planlanması gerektiğini ifade ediyor.

Menopoz döneminde neden daha sık görülüyor?

Kadınlarda menopoz döneminde hormon seviyelerinde meydana gelen değişiklikler beyin fonksiyonlarını da etkileyebiliyor.

Uzm. Dr. Selda Özşahin, östrojen hormonundaki azalmaya bağlı olarak odaklanma güçlüğü, unutkanlık ve zihinsel yavaşlama hissinin daha sık yaşanabildiğini belirtiyor.

Bu dönemde kaliteli uyku, düzenli fiziksel aktivite, dengeli beslenme ve stres yönetiminin bilişsel performans açısından büyük önem taşıdığını ifade ediyor.

Hangi belirtilerde mutlaka nöroloji uzmanına başvurulmalı?

Beyin sisi çoğu zaman yaşam tarzındaki düzenlemelerle düzelebiliyor.

Ancak Uzm. Dr. Selda Özşahin, dinlenmeye rağmen haftalarca devam eden unutkanlık ve dikkat sorunlarının mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor.

Özellikle;

• Ani başlayan unutkanlık,
• Konuşma bozukluğu,
• Bilinç değişikliği,
• Kişilik değişiklikleri,
• Kol veya bacakta güç kaybı

gibi belirtilerin acil değerlendirme gerektirdiğini belirten Özşahin, bu bulguların inme gibi ciddi nörolojik hastalıkların erken işareti olabileceğini ifade ediyor.

Beyin sağlığını korumak için neler yapılmalı?

Uzm. Dr. Selda Özşahin, beyin sisi riskini azaltmak ve zihinsel performansı desteklemek için günlük yaşamda şu alışkanlıkların benimsenmesini öneriyor:

• Düzenli ve kaliteli uyuyun.
• Yaz aylarında yeterli miktarda su tüketin.
• Her gün düzenli egzersiz yapın.
• Omega-3, B12 ve D vitamini açısından dengeli beslenin.
• Kitap okuyarak, bulmaca çözerek ve yeni bilgiler öğrenerek zihninizi aktif tutun.
• Sosyal ilişkilerinizi güçlendirin ve yalnız kalmamaya özen gösterin.
• Uzun süren şikâyetlerde gerekli vitamin ve mineral düzeylerini hekim kontrolünde değerlendirin.

Yazın yaşadığınız unutkanlığı sadece sıcak havaya bağlamayın

Yaz aylarında zaman zaman yaşanan zihinsel yorgunluk çoğu kişi için geçici olabilir. Ancak Uzm. Dr. Selda Özşahin, haftalar boyunca devam eden dikkat dağınıklığı, unutkanlık ve odaklanma güçlüğünün yalnızca sıcak hava ya da yoğun tempoyla açıklanmaması gerektiğini belirtiyor. Beyin sisinin farklı sağlık sorunlarının habercisi olabileceğini ifade eden Özşahin, erken değerlendirme sayesinde hem altta yatan nedenin belirlenebileceğini hem de uygun tedaviyle kişinin zihinsel performansının yeniden güçlendirilebileceğini vurguluyor. Özellikle düzenli uyku, yeterli sıvı tüketimi, dengeli beslenme ve fiziksel aktivitenin yaz aylarında beyin sağlığını korumada en etkili adımlar arasında yer aldığını hatırlatıyor.