Dünya genelinde insanların büyük bölümü, hayatlarının bir döneminde öpücükten bulaşan Epstein-Barr virüsü (EBV) ile enfekte oluyor. Genellikle “öpücük hastalığı” olarak bilinen bu virüs, yeni araştırmalara göre bazı kanser türlerine yakalanma riskini 5 kat artırabiliyor.
Epstein-Barr virüsü nedir?
Epstein-Barr virüsü, herpes virüs ailesine ait bir virüstür ve çoğunlukla çocukluk ya da ergenlik döneminde bulaşır. Tükürük yoluyla kolayca yayıldığı için halk arasında “öpücük hastalığı” adı verilen infeksiyöz mononükleozun en yaygın nedenidir.
EBV enfeksiyonu çoğu zaman belirti vermez; ancak bazı bireylerde ateş, boğaz ağrısı, halsizlik ve lenf bezi büyümesi gibi şikâyetlere neden olabilir. Bu enfeksiyon bir kez vücuda girdikten sonra ömür boyu kalabilir.
Kanser riskiyle bağlantısı ilk kez bu kadar net ortaya kondu
Nature Communications dergisinde yayımlanan ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) ile Çin’deki sağlık kurumlarının birlikte yürüttüğü çalışmada, Epstein-Barr virüsünün bazı kanser türleriyle olan güçlü bağlantısı ortaya kondu.
Araştırmada Güney Çin’de yaklaşık 74 bin kişi 8 ila 10 yıl boyunca izlendi. Bu süre zarfında 1.990 kanser vakası tespit edildi. Katılımcıların kanında bulunan EBV’ye karşı oluşmuş antikorlar, daha önce enfekte olduklarının göstergesi olarak değerlendirildi.
Sonuçlara göre, EBV antikoru taşıyan bireylerde kansere yakalanma riski, taşımayanlara göre yaklaşık 5 kat daha fazlaydı.
En yüksek risk: Nazofarenks kanseri
Çalışmada, EBV enfeksiyonu ile en güçlü ilişkiyi gösteren kanser türü, nazofarenks kanseri oldu. Bu kanser türü, boğazın üst kısmı ile burnun arka kısmı arasında yer alan bölgede gelişiyor. EBV ile enfekte olan bireylerin bu kansere yakalanma riski, enfekte olmayanlara göre 26 kat daha yüksek bulundu.
Sadece nazofarenks değil: Lenfoma ve karaciğer kanseri de risk altında
Araştırmada elde edilen bulgular, Epstein-Barr virüsünün yalnızca nazofarenks değil, aynı zamanda bazı lenfoma türleri, akciğer kanseri ve karaciğer kanseri ile de ilişkili olabileceğini ortaya koydu.
Üstelik kan tahlillerinde EBV antikor düzeyi arttıkça, kansere yakalanma riskinin de yükseldiği saptandı.
Virüs kansere nasıl neden oluyor?
Bilim insanlarına göre, Epstein-Barr virüsü vücutta yıllarca sessizce kalabilir. Ancak bu süreçte, bazı hücrelerde genetik değişimlere yol açarak kansere zemin hazırlayabilir.
Virüsün DNA ile etkileşime girerek bağışıklık sisteminden kaçınması ve hücre büyümesini tetiklemesi, bu etkilerin temel nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.
Kışın zona neden artar? – Editörün Gözünden
Herkes için risk aynı mı?
Araştırmanın sınırlamaları bulunsa da (örneğin sigara kullanımı, yaş, cinsiyet gibi faktörlerin etkisi), EBV’nin kanserle olan bağlantısı giderek daha net şekilde ortaya konuyor.
Ancak uzmanlar, EBV ile enfekte olan herkesin kanser olacağı anlamına gelmediğini vurguluyor. Yine de bu virüse karşı bilinçli olmak, özellikle risk grubundaki bireylerin kanser belirtilerini daha erken fark etmesine yardımcı olabilir.
Sessiz virüs, görünmez risk
Öpücükten bulaşan Epstein-Barr virüsü yıllar boyunca sessiz kalabilir. Ancak bu sessizlik, vücutta ileride kanser gibi ciddi sonuçlara yol açabilecek değişimleri tetikleyebilir.
Toplumun bu konuda bilinçlenmesi, erken teşhis ve önleyici adımlar için hayati önem taşıyor.
