Yapay tatlandırıcıların, özellikle de sukralozun, şekerden daha fazla açlık hissine yol açabileceği ortaya çıktı. Yeni bir araştırma, popüler bir yapay tatlandırıcı olan sukralozun, beyinde iştahı ve vücut ağırlığını düzenleyen bölgelere etki ederek kişiyi şekere kıyasla daha fazla acıktırdığını gösteriyor.
Bilim dünyasında uzun süredir tartışılan “yapay tatlandırıcılar kilo aldırır mı?” sorusu, Nature Metabolism dergisinde yayımlanan yeni çalışmayla yeniden gündemde. Güney Kaliforniya Üniversitesi tarafından yürütülen araştırmada, sukralozun açlığı artıran sinyallerle ilişkili beyin bölgelerini harekete geçirdiği gözlemlendi.
Sukraloz, hipotalamusun aktivitesini artırıyor
Araştırmacılar, yapay tatlandırıcı sukralozun özellikle beynin hipotalamus bölgesindeki aktiviteyi artırdığını tespit etti. Hipotalamus, iştahı ve vücut ağırlığını düzenlemekten sorumlu temel bölgelerden biri olarak biliniyor.
75 katılımcının yer aldığı çalışmada, bireyler sırayla üç farklı içeceği tüketti: saf su, sukralozla tatlandırılmış içecek ve normal şekerli içecek. Her katılımcı, tüm içeceklerle test edildi ve hem içecek öncesi hem sonrası fMRI beyin taramaları, kan örnekleri ve açlık seviyelerine dair kendi değerlendirmeleri alındı.
Sukraloz tokluk hormonlarını tetiklemiyor
Araştırma bulgularına göre sukraloz, şekere kıyasla tokluk hissi yaratan hormonların seviyesini artırmadı. Şeker tüketildiğinde insülin ve GLP-1 gibi hormonlar yükselerek beyne “kalori aldın, tok hissedebilirsin” sinyali gönderirken, sukraloz bu biyolojik yanıtı tetiklemedi.
Çalışmanın yazarlarından Dr. Kathleen Alanna Page, bu durumu şöyle açıklıyor:“Vücut, tatlı bir şey yediğinde kalori alındığını varsayar ve buna göre tokluk hormonlarını devreye sokar. Ancak sukralozda bu sinyal oluşmuyor. Bu da kişinin kendini tok hissetmemesine neden oluyor.”
Sukraloz, beynin ödül ve karar merkezlerini etkiliyor
Bulgular sadece hipotalamusla sınırlı değil. Yapay tatlandırıcının, beynin motivasyon, duyusal işleme ve karar verme ile ilişkili diğer bölgeleriyle de etkileşim kurduğu gözlemlendi. Sukraloz tüketimi, bu bölgelerle hipotalamus arasındaki iletişimi güçlendirerek kişinin yiyeceğe olan isteğini artırabiliyor.
Bu durum, sukralozun sadece açlığı değil, aynı zamanda yeme davranışı ve aşırı yeme isteği üzerinde de etkili olabileceğine işaret ediyor.
Obez bireylerde daha güçlü etki gözlemlendi
Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise, obez bireylerde sukralozun beyin aktivitesinde daha fazla değişikliğe yol açtığı oldu. Ayrıca kadın katılımcıların, erkeklere kıyasla daha güçlü tepkiler verdiği ve beyinlerinde daha belirgin değişiklikler oluştuğu kaydedildi. Bu durum, yapay tatlandırıcıların cinsiyete göre farklı etkiler yaratabileceği olasılığını gündeme getiriyor.
Uzun vadeli etkiler henüz bilinmiyor
Araştırma kısa vadeli etkileri ortaya koymakla birlikte, uzun vadeli sağlık sonuçları hakkında kesin bir sonuca ulaşmıyor. Bilim insanları, sukralozun açlık hissi ve beyin aktivitesi üzerindeki etkilerinin, zaman içinde kilo alımına ve yeme bozukluklarına yol açıp açmayacağını değerlendirmek için daha geniş ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
Zayıflama iğnesi ile zayıflayanlar “yüz”ünden belli – Editörün Gözünden
Yapay tatlandırıcı kullanımı yeniden tartışma konusu
Bu bulgular, özellikle şekersiz ürün tüketimiyle zayıflamayı hedefleyen bireyler için önemli bir uyarı niteliğinde. Sukraloz ve benzeri yapay tatlandırıcıların, sanılanın aksine kilo vermeye değil, daha fazla yeme davranışına yol açabileceği ihtimali göz önünde bulundurulmalı.
Uzmanların önerisi, yapay tatlandırıcıların bilinçli ve sınırlı kullanımı yönünde. Tatlandırıcılar kalori içermese de, beyinde ve hormon sisteminde yarattıkları değişikliklerle dolaylı olarak kilo kontrolünü zorlaştırabilir.
Yapay tatlandırıcı mı, şeker mi? sorusu, bu çalışma sonrası daha da karmaşık hale geldi. Şekersiz ürünlere yönelmeden önce, tatlandırıcıların vücut üzerindeki etkilerinin sadece kaloriyle sınırlı olmadığını hatırlamakta fayda var.
