Yemeklerden sonra karında oluşan şişkinlik ve belirgin genişleme, çoğu zaman bağırsaklarda biriken gazla ilişkilendiriliyor. Ancak Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Melih Özel, son yıllarda yapılan araştırmaların bazı hastalarda bu şikâyetin yalnızca gazla açıklanamayacağını gösterdiğini belirterek, diyafram ve karın kaslarının uyumsuz çalışmasının da karın şişkinliğine neden olabileceğini söyledi.

Yemek sonrası karın şişkinliği her zaman gazdan kaynaklanmıyor

Sabah saatlerinde daha düz görünen karın bölgesinin gün içinde özellikle yemeklerden sonra belirgin şekilde şişmesi, birçok kişinin yaşam kalitesini olumsuz etkileyen yaygın yakınmalar arasında yer alıyor. Bu tabloyu yaşayan hastaların büyük bölümü sorunun gluten, süt ürünleri ya da bağırsaklarda oluşan aşırı gazdan kaynaklandığını düşünerek gastroenteroloji polikliniklerine başvuruyor.

Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Melih Özel, her karın şişkinliğinin bağırsaklarda fazla gaz bulunduğu anlamına gelmediğini belirterek, “Bazı hastalarda besin intoleransları veya bağırsak hastalıkları araştırılmalıdır. Ancak yemeklerden sonra karın bölgesinin belirgin şekilde öne çıkması her zaman bağırsaklarda aşırı gaz biriktiğini göstermez.” dedi.

Araştırmalar yeni bir mekanizmaya işaret ediyor

Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar, yemek sonrası gelişen karın genişlemesinin bazı kişilerde bağırsak gazından çok farklı bir mekanizmayla ortaya çıkabileceğini gösteriyor.

Bu durumu tıpta “abdominofrenik dissinerji” olarak tanımladıklarını belirten Prof. Dr. Melih Özel, “Normalde yemek sonrasında karın içeriğindeki hacim artışına diyafram ve karın duvarı kasları uyum içinde yanıt verir. Ancak bu koordinasyon bozulduğunda diyafram aşağı doğru hareket ederken karın ön duvarı yeterince destek sağlayamaz. Bunun sonucunda karın içindeki organlar öne doğru yer değiştirir ve karın dışarıdan belirgin şekilde şişmiş gibi görünür.” ifadelerini kullandı.

Karın çevresi büyüyor ama gaz miktarı artmayabiliyor

Uzmanlara göre bu tabloda dikkat çeken nokta, karın çevresindeki belirgin genişlemeye rağmen bağırsaklardaki gaz miktarının her zaman artmaması.

Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Melih Özel, “Görüntüleme yöntemleriyle yapılan çalışmalarda bazı hastaların karın çevresi belirgin şekilde genişlese de bağırsaklardaki toplam gaz miktarında çok az değişiklik olduğu görüldü. Bu nedenle hastaların hissettiği şişkinliği yalnızca fazla gazla açıklamak doğru olmayabilir.” dedi.

Diyafram ve karın kaslarının uyumu neden önemli?

Diyafram, göğüs ve karın boşluğunu birbirinden ayıran ve solunumda önemli görev üstlenen büyük bir kas olarak biliniyor. Normal şartlarda yemek sonrasında oluşan hacim değişikliğine karın kaslarıyla birlikte uyumlu şekilde çalışarak yanıt veriyor.

Ancak bu koordinasyon bozulduğunda karın ön duvarı gevşeyip öne doğru çıkabiliyor. Bu da hastaların özellikle yemeklerden sonra karınlarının aniden büyüdüğünü hissetmesine neden olabiliyor.

Şikâyetler psikolojik değil, fizyolojik bir temele dayanıyor

Karın şişkinliği yaşayan birçok kişi, yapılan tetkiklerde önemli bir sorun saptanmadığında yakınmalarının psikolojik olduğu düşüncesiyle karşılaşabiliyor. Uzmanlar ise bu yaklaşımın doğru olmadığını belirtiyor.

Bu konuda Prof. Dr. Melih Özel, “Abdominofrenik dissinerjinin ortaya çıkmasında bağırsakların dolgunluğa verdiği yanıt, diyafram ve karın kasları arasındaki koordinasyon ile stres gibi faktörler rol oynayabilir. Ancak bu durum yaşanan şikâyetlerin hayal ürünü olduğu anlamına gelmez. Diyaframın aşağı hareketi ve karın duvarındaki değişiklikler fizyolojik olarak gösterilebilen gerçek mekanizmalardır.” ifadelerini kullandı.

Her karın şişkinliğinin nedeni aynı değil

Yemek sonrası karın şişkinliği yaşayan her hastada aynı mekanizmanın söz konusu olmadığını vurgulayan uzmanlar, farklı hastalıkların da mutlaka değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Bu konuda Prof. Dr. Melih Özel, “Kabızlık, laktoz intoleransı, bazı karbonhidrat emilim bozuklukları, çölyak hastalığı, irritabl bağırsak sendromu ve bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklikler de benzer yakınmalara yol açabilir. Bu nedenle tek bir nedene odaklanmak yerine ayrıntılı değerlendirme yapılmalıdır.” dedi.

Bu belirtiler varsa zaman kaybetmeyin

Uzmanlara göre bazı durumlarda karın şişkinliği daha ciddi hastalıkların belirtisi de olabiliyor.

Özellikle yeni başlayan ve giderek artan şişkinliğin; kilo kaybı, kansızlık, tekrarlayan kusma, dışkıda kan görülmesi ya da gece uykudan uyandıran karın ağrısıyla birlikte ortaya çıkması halinde mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirten Prof. Dr. Melih Özel, “Bu tür belirtiler altta yatan organik hastalıkların habercisi olabilir. Erken değerlendirme doğru tanı ve tedavi açısından büyük önem taşır.” diyerek uzun süredir devam eden veya alarm bulgularıyla birlikte görülen karın şişkinliğinin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı.