Otizm Belirtisi Sanılıyor Ama…

Otizm, göz teması kuramama, şaşılık, görme problemi ve duyusal hassasiyet gibi belirtiler çocukların gelişim sürecinde dikkatle değerlendirilmesi gereken önemli işaretler arasında yer alıyor. Özellikle otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda göz teması eksikliği çoğu zaman yalnızca davranışsal bir farklılık olarak düşünülse de uzmanlara göre altta yatan göz hastalıkları da bu tabloya eşlik edebiliyor. Bu nedenle erken dönemde yapılacak detaylı göz muayeneleri, çocuğun hem sosyal iletişimi hem de öğrenme süreci açısından kritik önem taşıyor.

Batıgöz Sağlık Grubu Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Uğur Ünsal’a göre, otizmli çocuklarda göz sağlığı çoğu zaman geri planda kalabiliyor. Ancak görme problemlerinin erken fark edilmesi, çocukların çevreyle kurduğu ilişkiyi doğrudan etkileyebiliyor.

Otizmli çocuklarda göz teması neden önemli?

Otizm spektrum bozukluğunda en sık dikkat çeken belirtilerden biri göz teması kurmakta yaşanan zorluk oluyor. Çocukların çevreyle iletişim kurma biçimini etkileyen bu durum, aileler tarafından çoğu zaman yalnızca davranışsal bir özellik olarak değerlendirilebiliyor.

Ancak Doç. Dr. Uğur Ünsal’a göre göz teması eksikliği her zaman tek bir nedene bağlı gelişmiyor. Ünsal, görme keskinliğinde azalma, odaklanma problemleri ya da göz kaslarıyla ilgili sorunların da çocuğun göz teması kurmaktan kaçınmasına neden olabileceğini ifade ediyor.

Bu nedenle göz teması kurmayan çocuklarda yalnızca otizmle ilişkili değerlendirme yapılmasının yeterli olmayacağını belirten Doç. Dr. Ünsal, detaylı göz muayenesinin mutlaka sürece dahil edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Otizmli çocuklarda hangi göz problemleri daha sık görülüyor?

Bilimsel çalışmalar, otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda bazı göz hastalıklarının toplum ortalamasına göre daha sık görülebildiğini ortaya koyuyor.

Doç. Dr. Uğur Ünsal’ın değerlendirmesine göre otizmli çocuklarda en sık karşılaşılan problemler arasında:

• Şaşılık
• Miyopi
• Hipermetropi
• Astigmatizma
• Göz tembelliği

yer alıyor.

Bunun yanı sıra bazı çocuklarda göz hareketlerini kontrol etmekte zorlanma ya da görsel algı farklılıkları da görülebiliyor.

Doç. Dr. Ünsal’a göre bu sorunların erken dönemde fark edilmemesi durumunda çocuğun görsel gelişimi gerileyebiliyor ve öğrenme süreçleri olumsuz etkilenebiliyor. Aynı zamanda sosyal iletişim kurmak da daha zor hale gelebiliyor.

Göz teması kurmamak her zaman otizm belirtisi mi?

Toplumda en sık yapılan yanlışlardan biri, göz teması kurmayan her çocuğun yalnızca otizm açısından değerlendirilmesi oluyor. Ancak uzmanlara göre bazı görme problemleri de benzer davranışlara yol açabiliyor.

Doç. Dr. Uğur Ünsal, özellikle görme keskinliği düşük olan çocukların göz teması kurmakta zorlanabileceğini ifade ederken, göz kaslarındaki problemler nedeniyle de odaklanma güçlüğü yaşanabileceğini belirtiyor.

Bu nedenle:

• Nesnelere çok yakından bakma
• Gözleri kısarak izleme
• Takip güçlüğü yaşama
• Göz kayması fark edilmesi

gibi belirtilerin mutlaka göz hastalıkları açısından değerlendirilmesi gerektiğini dile getiriyor.

Otizmli çocuklarda duyusal hassasiyet davranışları etkileyebilir

Otizmli çocuklarda yalnızca göz hastalıkları değil, görsel bilgiyi işleme biçimi de farklı olabiliyor. Bu durum, çocuğun çevreyle kurduğu iletişimi doğrudan etkileyebiliyor.

Doç. Dr. Uğur Ünsal’a göre bazı çocuklar:

• Parlak ışıklardan rahatsız olabiliyor
• Hareketli nesnelere odaklanmakta zorlanabiliyor
• Detaylara karşı aşırı hassasiyet gösterebiliyor

Bu durum da göz temasından kaçınmalarına neden olabiliyor.

Doç. Dr. Ünsal, göz teması kurmamanın bazen duyusal hassasiyet, bazen görme problemi, bazen de görsel işlemleme farklılıklarının birleşimiyle ortaya çıkabileceğini ifade ediyor.

Göz muayenesi otizmli çocuklarda nasıl yapılmalı?

Uzmanlara göre otizmli çocuklarda göz muayenesi standart bir değerlendirmeden farklı planlanmalı. Çünkü çocuğun dikkat süresi, iletişim biçimi ve duyusal hassasiyetleri muayene sürecini doğrudan etkileyebiliyor.

Doç. Dr. Uğur Ünsal, muayene sırasında çocuğun kendini güvende hissetmesinin büyük önem taşıdığını ifade ediyor. Bu nedenle daha kısa süreli, aşamalı ve gerektiğinde oyunlaştırılmış yöntemlerin tercih edilebildiğini belirtiyor.

Ünsal’a göre:

• Ortamın sade olması
• Ani ışık ve yüksek sesten kaçınılması
• Ailenin sürece dahil edilmesi

muayenenin daha sağlıklı ilerlemesine katkı sağlayabiliyor.

Erken tanı neden bu kadar önemli?

Çocukluk döneminde görme gelişimi, bilişsel ve sosyal gelişimle doğrudan bağlantılı ilerliyor. Bu nedenle erken dönemde fark edilmeyen görme problemleri uzun vadeli sonuçlar doğurabiliyor.

Doç. Dr. Uğur Ünsal’a göre özellikle okul öncesi dönemde yapılacak düzenli göz kontrolleri, çocuğun öğrenme kapasitesini ve çevreyle iletişimini destekleyebiliyor.

Ünsal, görmenin çocukların öğrenme sürecindeki temel bileşenlerden biri olduğunu ifade ederken, erken teşhisin akademik gelişimi de olumlu yönde etkileyebileceğini belirtiyor.

Aileler hangi belirtilere dikkat etmeli?

Uzmanlara göre ailelerin bazı davranışları göz ardı etmemesi gerekiyor.

Özellikle:

• Göz teması kurmaktan kaçınma
• Işığa aşırı hassasiyet
• Nesnelere çok yakından bakma
• Odaklanma güçlüğü
• Göz kayması
• Hareketli nesneleri takip edememe

gibi belirtiler göz sağlığıyla ilişkili ipuçları verebiliyor.

Doç. Dr. Uğur Ünsal’a göre bu belirtiler her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmese de mutlaka uzman değerlendirmesi gerektiriyor.

Göz sağlığı değerlendirmesi gelişim sürecinin önemli bir parçası

Otizmli çocuklarda göz teması eksikliği çoğu zaman yalnızca davranışsal bir durum gibi değerlendirilse de uzmanlara göre altta yatan görme problemleri mutlaka araştırılmalı.

Doç. Dr. Uğur Ünsal’ın yaklaşımında, erken dönemde yapılacak göz muayenelerinin çocukların sosyal iletişimini, öğrenme becerilerini ve çevreyle kurduğu ilişkiyi doğrudan etkileyebildiği görülüyor.

Sonuç olarak, düzenli göz kontrolleri yalnızca görme sağlığı açısından değil, çocuğun genel gelişim sürecinin desteklenmesi açısından da büyük önem taşıyor.