İngiltere’de yürütülen kapsamlı bir araştırma, sağlıklı yaşlanmak ve erken ölüm üzerinde genetik faktörlerin sanıldığı kadar belirleyici olmadığını ortaya koydu. Nature Medicine dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, yaşam tarzı ve çevresel koşullar, genetikten yaklaşık 10 kat daha etkili bir rol oynuyor.
DNA’NIZDAKİ HASTALIK KADERİNİZ DEĞİL!
Oxford Üniversitesi araştırmacıları, yaklaşık yarım milyon kişinin verilerini analiz ederek yaş, cinsiyet ve çevresel faktörlerin ölüm riskleriyle olan ilişkisini inceledi. Bulgulara göre, bu unsurlar ölüm risklerinin yüzde 66’sını açıklıyor. Çalışmada, 22 farklı hastalık için genetik riskler değerlendirildi ve obezite, yüksek tansiyon gibi yaygın sağlık sorunları takip edildi. Ayrıca bireylerin biyolojik yaşlanma hızını ölçmek için kanlarından alınan proteinler incelendi.
Sağlığımızı Şekillendiren Faktörler Neler?
Araştırmanın başlangıcında 164 çevresel faktör ele alındı, ancak analizler sonucunda ölüm ve biyolojik yaşlanma ile en güçlü bağlantıya sahip 25 temel ölçüt belirlendi. Bunlar arasında eğitim seviyesi, gelir düzeyi, iş durumu, uyku düzeni, egzersiz alışkanlıkları, sigara kullanımı, sosyal destek, zihinsel sağlık ve çocukluk dönemindeki vücut ağırlığı gibi faktörler yer alıyor.
Araştırmacılar, bu faktörlerin tek başına erken ölüm riskinde küçük bir rol oynadığını, ancak yaşam boyu bir araya geldiklerinde etkilerinin ciddi şekilde arttığını vurguluyor. Çalışmanın ilk yazarı ve Harvard Üniversitesi araştırmacısı Austin Argentieri, “Çevresel faktörlerin genetikten çok daha büyük bir etkisi olduğuna şaşırdık” dedi.
Genetik ve Çevresel Etkiler Hastalıklara Göre Değişiyor
Araştırmaya göre, genetik faktörler özellikle demans, meme, prostat ve kolorektal kanserler açısından daha büyük bir etkiye sahipken; akciğer, kalp ve karaciğer hastalıklarında çevresel faktörlerin daha belirleyici olduğu görüldü.
Cambridge Üniversitesi’nden biyoistatistikçi Dr. Stephen Burgess, araştırmanın sonuçlarının, genlerimizin geleceğimizi kesin olarak belirlemediğini vurguladığını söyledi. Burgess, “Genetik zar atabilir ama elimizi nasıl oynayacağımız bize bağlıdır” diyerek çevresel faktörlerin önemine dikkat çekti.
Araştırmacılar, bu bulguların yalnızca İngiltere’ye özgü olabileceğini, farklı ülkelerde benzer çalışmaların yapılması gerektiğini belirtiyor. Ancak değiştirilebilir çevresel faktörlerin sağlık üzerindeki etkisi göz önüne alındığında, bilim insanları bu verilerin sağlık politikaları açısından önemli bir rehber sunabileceğini ifade ediyor.
