Son günlerde sahte içki tüketimi nedeniyle metil alkol zehirlenmesi sonucu 37 kişi hayatını kaybetti. 1 Kasım 2024 tarihinden bu yana sahte alkolden etkilenen 73 kişiden 17’sinin ise tedavisi sürüyor. Peki akıllarda şu soru var; “Sahte içki neden öldürüyor?”
Sahte içki neden öldürüyor?
Sahte içki ölümlerinin aslında baş sorumlusu metanol. Metanol maddesi ya da diğer bir adıyla metil alkol basit yapılı bir alkoldür. Renksiz, uçucu, hafif alkol kokulu, suyla tamamen karışan bu sıvı, endüstride boya inceltici, teksir makine sıvısı, antifriz, cam temizleyici gibi maddelerin yapımında kullanılır. Aynı zamanda yasadışı olarak sahte içki yapımında da başrolü oynar. Peki neden normal içki öldürmüyor da sahte içki öldürüyor?
Normal şartlarda alkol üretiminde etanol yani etil alkol kullanılır. Aşırı miktarda alınan içki alımına bağlı olarak sarhoşluk olarak adlandırılan zehirlenme belirtileri görülmektedir. Bunlar;
-
-
-
-
-
- Kusma
- Bilinç bulanıklığı
- Konuşma bozukluğu, pelteklik
- Nefes alışverişinin bozulması, yavaşlaması
- Yürüyüş koordinasyonunda bozulma
- Uyanıklık halini sürdürmede zorlanma
- Zayıflayan kalp atışları olabilir.
-
-
-
-
Etil alkolün çok yüksek oranda alınması daha ciddi sağlık sorunlarına da neden olabilir. Ancak metil alkol ile kıyaslandığında etil alkolün öldürücülüğü bu kadar yüksek değildir. Şimdi gelelim metil alkole.
Vücuda alındığında formaldehit ve formik asit gibi maddelere dönüşen metil alkol, özellikle merkezi sinir sistemi üzerinde yıkıcı etkiler yapıyor. Metil alkolün çok düşük oranlarda tüketilmesi dahi körlüğe, ciğerde hasara ve ölüme yol açabiliyor. Oslo Üniversitesi ve Sınır Tanımayan Doktorlar tarafından kurulan Metanol Zehirlenmesi Girişimi’ne göre 2023 yılında 60 farklı vakada 309 kişi hayatını kaybetti. Üsküdar Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu (SHMYO) Eczane Hizmetleri Program Başkanı Doç. Dr. Sultan Mehtap Büyüker, metil alkol ağız yoluyla alındığında mide ortamında çok hızlı bir şekilde emildiğini, yaklaşık 25-30 ml metil alkol alımının kalıcı körlüğe, 100 ml alımının ise ölüme neden olabildiğini vurguladı.
Sahte içki nasıl anlaşılır?
Uzmanlara göre dışarda satılan bir içkinin koklayarak ya da tadarak içkinin sahte olup olmadığını anlamaları mümkün değil. Çünkü alkol kokuları birbirine benziyor. Yine de uyarıcı olabilecek bir-iki küçük ayrıntı var.
Uluslararası Polis Teşkilatı’na (Interpol) göre eğer içki normal fiyatının çok altında satılıyorsa büyük ihtimalle kaçak olabilir. Bilinen satıcılardan alkol satın almayı tavsiye eden Interpol, şişelerin paketlemesine, üzerinde dilbilgisi hatalarının olup olmadığına ve farklı biçimlerdeki şişelere dikkat edilmesi gerektiği uyarısında bulunuyor. Aynı zamanda eğer içki boya ya da oje gibi kötü kokuyorsa dikkatli olmak gerekiyor.
Alkol zehirlenmesinde hızlı olmak çok önemli!
Metil alkol zehirlenmesinde hızlı olmak oldukça önemli. Eğer şüpheli bir alkol tükettiğinizi düşünüyorsanız acil servislere başvuruda bulunmanızda fayda var. Aksi halde belirtiler sarhoşluk ile benzerlik gösterebileceği için vakit kaybı yaşanabilir. Sahte içki tüketildikten sonraki ilk 5 saatte sarhoşluk belirtileri başlıyor. Zehirlenmenin ilk belirtileri genellikle metil alkol alımından 10-24 saat sonra görülüyor. 30. saatten sonra ise ciddi belirtiler baş gösteriyor. Bunlar;
- Bilinç bulanıklığı, denge ve hareket bozukluğu,
- Baş ağrısı,
- Bulantı, kusma,
- Şiddetli karın ağrısı,
- Sırt, kol ve bacaklarda ağrı,
- Görme bozukluğu ve daha sonra körlük,
- Tedavi edilmediği taktirde metabolik asidoz, koma ve solunum durması sonucu ölüm olabiliyor.
Metil alkolün ağız yoluyla alındığında mide ortamında çok hızlı bir şekilde emildiğine dikkat çeken Doç. Dr. Sultan Mehtap Büyüker, “Yaklaşık 25-30 ml metil alkol alımı kalıcı körlüğe, 100 ml alımı ise ölüme neden olabilir. Metil alkol zehirlenmesine bağlı gelişen klinik bulgular, maruziyetin şekline ve dozuna göre değişiklik gösteriyor. Metil alkol zehirlenmesinde antidot olarak etil alkol kullanılıyor. Zehirlenme tanısını koyabilmek için, destekleyici testler yapılmalıdır. Kesin tanı ise kanda metanol düzeyini ölçmekle konabilir, ancak bu her zaman mümkün olmayabilir. Bunun yanı sıra, hastanın hemodiyaliz gibi tedavi kaynaklarına ulaşımı da kritik rol oynamaktadır” dedi.
İçkinizi evde de hazırlamayın!
Doç. Dr. Sultan Mehtap Büyüker, sahte içkiden korkanların içkilerini evde kendileri hazırlama eğiliminde olduklarını ancak bunun da tehlikeli olabildiğine dikkat çekerek, “Kişilerin evde kendi içkilerini hazırlama istekleri de zehirlenmelere yol açabiliyor. Çünkü çoğu zaman, satın aldıkları alkollerin etil alkol mü yoksa metil alkol mü olduğunu anlayacak bilgiye sahip değildirler ve bu nedenle metil alkol kullanarak hazırladıkları içkileri tüketebiliyorlar” diye konuştu.
