Türkiye akciğer kanserinin en sık görülüğü ülkelerin başında. Toplumda sigara kullanımı bir hayli yüksek. Buna ek olarak elektronik sigara kullanımı da özellikle gençlerde artmaya devam ediyor. Ancak akciğer kanserinin şakası yok. Öldürüyor! Peki akciğer kanserini bu kadar ölümcül yapan ne? Neden akciğer kanserinde belirtileri takip etmek bir işe yaramıyor? Akciğeri temizleyen en ucuz yöntem ne? Tüm bu detayları Editörün Gözünden’de Göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Erdal Okur ile konuştuk.
Kanser öksürüğü nasıl anlaşılır?
Belli bir yıl sigara içenlerde sıklıkla devam eden öksürük tablosunun olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Erdal Okur, “Bu öksürük özellikle sabahları daha yoğun olmak üzere ve bir miktar balgamla birlikte görülür. KOAH hastalarında bir miktar balgam ve öksürük hep olan bir tablodur. Fakat bu öksürük her zaman masum olmayabilir. Özellikle bu öksürüğün yıllar içinde karakterinde bir değişiklik, daha yoğun bir öksürük veya daha derinden gelen bir öksürük veya öksürükle gelen balgamın miktarı, balgamın görüntüsü ve hatta en önemlisi de balgamın içinde kan olması yani
hemoptizi diyoruz buna çok kritik bir durumdur. Böyle bir durum olduğunda mutlaka hekime gidilmelidir” diye konuştu.
Sigara içenlerde akciğer siyah renge bürünüyor!
20 yılı aşkın süredir akciğer ameliyatları gerçekleştiren ve şimdiye kadar yüzlerce akciğer gören bir cerrah olarak sigara içen ve içmeyen arasındaki dramatik farka hep şahit olduğunu belirten Prof. Dr. Erdal Okur, “Kronik sigara içenlerde akciğerde koyu siyah noktalar, siyah benekler, siyah gölgeler ve hatta akciğerin büyük bölümünün koyu renge döndüğünü, siyaha döndüğünü görüyoruz. Bu tabii sadece sigara içenlerde olmayabilir. Şehir hayatındaki yoğun egzoz dumanı, kirli hava veya madencilerde de buna benzer koyu görüntüler olabiliyor ama genç biri, sigara içmemiş birinde akciğerin yüzeyini tamamen kırmızı, pembe görüntüde görürken sigara içenlerde akciğerin görüntüsü koyu siyahımsı bir bir hal alıyor. Tabi sadece akciğerin rengi olarak değerlendirmek de yanlış. Sigara içenlerde yine amfizem dediğimiz bir tabloda oluyor. Akciğerin yapısı bozuluyor. Akciğer dokusunun süngerimsi bir yapısı vardır. Elastikiyeti vardır, sigara içildiğinde bu da bozuluyor. Hava kesecikleri büyür, baloncuklar oluşur” dedi.
Akciğerin kendi kendini temizleyen bir mekanizması olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Erdal Okur, “Akciğer siliyer bir yapıya sahiptir. Akciğer üzerinde milimetrelik fırçamsı bir yapıdır yani. Bu yapı sayesinde akciğer üzerindeki minik tozları nefes borusuna doğru iterek kendini temizlemektedir. Öksürük refleksi ile de dışarı atılır. Sigara işte bu mekanizmanın çalışmasına zarar veriyor. Zamanla akciğer kendini temizleyemiyor ve sigaranın tüm kimyasalları akciğerde birikerek kanserojen etkide bulunuyor” ifadelerini kullandı.
Akciğer kanserinden ölümlerin dünyada ilk sıralarda olduğunu belirten Prof. Dr. Erdal Okur, “Erkeklerde özellikle ölüm sıralamasında ilk 5’te, hatta ilk sırada bir çalışmaya göre. Her yıl oranlar ve sayılar değişiklik gösterse de ortalama 80 bin civarı yeni tanı konuluyor. Bunların bir kısmı ameliyat şansını yakalıyor. Ancak maalesef çoğu vakada akciğer kanserinde ameliyat yapamayabiliyoruz, çünkü hastalar ileri evrelerde geliyor” dedi.
Elektronik sigara yükselen bir tehdit!
Akciğer kanserinin kadınlarda da arttığını belirten Prof. Dr. Erdal Okur, “Sigara kullanımı ile paralel bir artış söz konusu. Son yıllarda gençlerde de elektronik sigara kullanımı yükselişte. İnsanlar ilk olarak bu elektronik sigaraları sigarayı bırakırken kolaylık işlevi dolayısıyla kullanırken şimdi bakıyoruz ki gençlerin ellerinde. Özellikle Dünya Sağlık Örgütü’nün geçtiğimiz aylarda yaptığı bir araştırmada elektronik sigaranın gençler arasında tehdit haline geldiği vurgulandı. Şimdilik “kanser nedeni mi” kesin konuşamıyoruz ama elektronik sigara kullanıcılarının akciğerinde elektronik sigara kullanımına özel akciğer hasarı oluşturduğunu biliyoruz. Bunun adı EVALI” uyarısında bulundu.
Akciğer kanserinin ileri evrelerde yakalanabilmesinin en önemli nedeninin kanser belirtilerini ileri evrede vermesi olarak açıklayan Prof. Dr. Erdal Okur, “Akciğerin duyu sinirleri yok. Böyle olunca bir farklılık hemen hissetmiyorsunuz. Tümör hemen ağrı yapmıyor, kitle fark edilmiyor. Dolayısıyla bu tanıyı geciktiren bir faktör. Hastalar ancak balgama kan karıştığında, kanser metastaz yaparak farklı organların işlevini bozduğunda veya tesadüf ederi fark edebiliyor. Bu yüzden diyoruz ki eğer 50 yaşın üzerindeyseniz, sigara kullanıyorsanız ve ailenizde kanser geçmişi varsa mutlaka her yıl düzenli olarak göğüs hastalıkları uzmanına görünün” dedi.
Akciğer kanserinde erken evrede tedavi yüzde 85 başarılı oluyor
“Akciğer kanserinde erken evrede tanı konulan ve ameliyat olan hastalar birinci evrede ise yüzde 80-85 bu hastalıktan kurtulabiliyor” diyen Prof. Dr. Erdal Okur, evre ilerledikçe yaşam beklentisinin azaldığını ifade etti. Akciğer kanserinde 4.evrede 5 yıllık yaşam süresinin yüzde 10’un altına düştüğünü belirten Prof. Dr. Erdal Okur, ” Evre ilerledikçe ameliyat şansı kaybedilir, tedavi medikal olanaklarla sürdürülür. Ancak son yıllarda immünoterapi ve hedefe yönelik ilaçlarla da önemli aşamalar kat edildi” dedi.
Akciğer kanserinde 3 santimden ameliyat
Akciğer kanseri ameliyatlarında tümörün büyüklüğüne ve yayılımına göre segment, lob ve hatta akciğerlerin birinin çıkarılıp lenf bezlerinin temizlendiğini söyleyen Prof. Dr. Erdal Okur, “Bazen ameliyatlardan sonra radyoterapi, kemoterapi gibi tedavilere de ihtiyaç kalmayabiliyor. Ancak bu ameliyatlar eskisi gibi göğüs kafesinin açıldığı ameliyatlar değil. Artık akciğerin ameliyat edilebilir hastalıkları torakoskopi dediğimiz özel cerrahi aletlerle 3 santimlik kesiden yapılıyor ” diye konuştu.
Hayatın sağlıklı bir nefesle başladığını belirten Prof. Dr. Erdal Okur, “Akciğer kapasitesini artırmak ve nefesi daha kaliteli hale getirmek için spor yapmak, egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek önemlidir. Ancak tüm bunların yanı sıra akciğerleri en iyi temizleyen şey su içmek, bol sıvı almaktır” dedi.
